Кіріспе

Хиллари Клинтонның саяси ұстанымдарына шолу

2016 жылы АҚШ президенті лауазымына Демократиялық партияның үміткері Хиллари Клинтон Арканзас штатының бірінші ханымы (1979–81; 1983–92), АҚШ-тың бірінші ханымы (1993–2001); Нью-Йорк штатының сенаторы (2001–2009) және АҚШ Мемлекеттік хатшысы (2009–2013) қызметтерін атқарган кезеңде саяси мәселелер бойынша өз ұстанымдарын білдірді. Ұзақ жылдар бойы қалыптасқан дәстүрге сәйкес, ол Мемлекеттік хатшы болып жұмыс істеген кезінде көптеген ішкі саяси мәселелерге қатысты пікір білдіруден аулақ болды. 2015 жылы президенттікке кандидат екенін жариялады. Клинтон Демократиялық партияның ішкі сайлауында жеңіске жетіп, 2016 жылғы Демократиялық партияның Ұлттық съезінде партияның ресми үміткері атанды. 2016 жылғы АҚШ президент сайлауында ол миллиардер және жылжымайтын мүлік сатушы, Республикалық партияның үміткері Дональд Трамптан жеңілді. Өмірі бойы Клинтон "саясаттанушы" ретінде танылды, ол жиі сарапшылармен кеңеседі және саяси ұсыныстардың барлық аспектісіне терең үңіледі. 2016 жылдың тамызына дейін Клинтонның сайлау штабы 38 саяси ұсыныс пен 65 деректер жинағын жариялады, олардың жалпы көлемі 112 735 сөзді құрады.

Өз сөздерімен

1996 жылы жарық көрген «Ауылдың күші» атты кітабында Клинтон: «Біздің көпшілігіміз өзімізді «орталық саясатта» тұратындар деп есептейміз – кейбір мәселелерде либералдық, кейбіреулерінде консервативтік, көбінесе орташа көзқараста, үкіметті толық қолдамаймыз да, қарсы да емеспіз» деп жазды. Клинтон «либералды» терминінен гөрі «прогрессивті» терминін артық көретінін айтып, «Өкінішке орай, соңғы 30-40 жылда [«либералды» сөзі] мағынасы бұрмаланып, үлкен үкіметті жақтаушы деп түсіндіріледі, бұл 19-шы және 20-шы ғасырдың басындағы мағынасына мүлдем қайшы. Мен «прогрессивті» деген сөзді артық көремін, ол американдық мағынаға ие және 20-шы ғасырдың басындағы Прогрессивтік дәуірге дейін жетеді» деді. 2007 жылдың маусымында Демократиялық партияның ішкі сайлау дебатында өзін либералды деп атайтыны туралы сұраққа жауап ретінде Клинтон: «Мен өзімді заманауи прогрессивті деп санаймын, жеке құқықтар мен бостандықтарға берілген адаммын, қоғам ретінде біз бірлесіп жұмыс істегенде жақсымыз деп ойлаймын және өмірде жетіспейтін мүмкіндіктерге ие адамдарға өзінің және отбасының өмірін жақсарту үшін қажетті құралдарды табуға көмектесеміз. Сондықтан мен өзімді мақтан тұтатын заманауи американдық прогрессивті деп санаймын және менің ойымша, осы философия мен тәжірибені американдық саясатқа қайтаруымыз керек» деді. 2015 жылдың қыркүйегінде «Хиллари үшін әйелдер» іс-шарасында Клинтон: «Сіздер білесіздер, мен орташа және орталық саясатта екенімді айыптайды. Мен кінәлімін деп мойындаймын» деді. 2015 жылдың қазан айында Андерсон Купер одан прогрессивті және орталық саясатты қалай үйлестіретінін сұрағанда, «Кіммен сөйлесіп жатқаныңызға байланысты саяси ұстанымыңызды өзгертесіз бе? Тек анықтама үшін, сіз прогрессивті ме, әлде орталық саясатта ма?» деген сұраққа Хиллари: «Мен прогрессивпін. Бірақ мен істерді аяқтауды ұнататын прогрессивпін. Мен ортақ тіл табудың және өз ұстанымымды қорғаудың жолын білемін, мен осыны өзімнің барлық лауазымдарында дәлелдедім, тіпті мен туралы жаман сөз айтқан республикашылдармен де жұмыс істедім, шындығында» деп жауап берді.

Әйелдер құқықтары

1995 жылы 5 қыркүйекте Біріккен Ұлттар Ұйымының Бейжіңдегі әйелдер жөніндегі төртінші дүниежүзілік конференциясында Клинтон «Әйелдер құқықтары – адам құқықтары» деген әсерлі сөз сөйледі. 2013 жылы Билл, Хиллари және Челси Клинтондар қоры мен Билл мен Мелинда Гейтс қоры 1995 жылғы конференциядан бері әлемдегі әйелдер мен қыздардың жағдайындағы прогресті зерттеу үшін «Жоқ шығын: толық қатысу жобасы» деген серіктестік құрды. Клинтон тең жұмысқа тең жалақы төлеуді жақтады және гендерлік жалақы айырмашылығын жою үшін шаралар ұсынды. Ол «Жалақының әділдігі туралы» заңды қолдайды. Сенатор ретінде ол 2009 жылғы Лилли Ледбеттердің әділ жалақы туралы заңына бірлесіп демеушілік етті; 2016 жылғы сайлау науқаны барысында Клинтон осы заңның авторы Лилли Ледбеттердің қолдауын алды. Мемлекеттік хатшы ретінде Клинтон әйелдер мәселелері жөніндегі арнайы елші лауазымын құрды және АҚШ-ты әйелдерге қатысты барлық түрдегі дискриминацияны жою туралы конвенцияны ратификациялауға шақырды. Бұл конвенцияға 1980 жылы президент Джимми Картер қол қойған, бірақ Сенат оны ратификацияламады. 2014 жылы Клинтон Орегон штатының тең құқықтар туралы түзетуін қолдады, ол жынысына байланысты дискриминацияға қарсы құқықтық қорғауды қамтамасыз етті. 2014 және 2015 жылдары ол өзін феминист деп атады, феминизмді әйелдердің тең құқықтарын жақтау деп түсіндірді. Ол феминизмді өткен заманның құралы деп санайтындарды сынады және әйелдер мен қыздардың «біздің сыртқы саясатымыздың негізгі бөлігі» екенін айтты, сондай-ақ әйелдерді қолдайтын елдердің тұрақтырақ және «экстремизмді өркендетуге бейім еместігін» мәлімдеді. 2016 жылы Клинтон президент болып сайланса, оның кабинетінің жартысы әйелдерден құралатынын айтты, бұл гендерлік теңдікті қамтамасыз ететін кабинеттер әлемде сирек кездесетінін ескерсек, тарихи қадам болар еді.

Зика вирусы

Клинтон Флоридадағы Зика вирусының таралуына қатысты Конгресс тарапынан жасалған әрекеттерді сынады. 2016 жылдың тамызында ол "Конгресс осы күреске қандай ресурстар бөлу керектігі туралы келісімге келмей жатып демалысқа кеткеніне өте көңілі толмады" деді.