Лаос патшалық сарайы: тарих және мұражайы

Кіріспе

Лаостағы сарай Лаостың Луанг Прабанг қаласында орналасқан Корольдік сарай (ресми атауы Хоу Кам) 1904 жылы француз отаршылдық дәуірінде король Сисаванг Вонг және оның отбасы үшін салынған. Сарай орны Луанг Прабангқа ресми сапармен келгендер өзенмен келген саяхаттарынан сарайдың тіке төменінен түсіп, сол жерде қабылдануы үшін таңдалған. Сисавангтың қайтысынан кейін, тәж мұрагері Саванг Ваттана және оның отбасы осы жерде соңғы рет тұрды. 1975 жылы коммунистер монархияны құлатты, ал король отбасы қайта тәрбиелеу лагерлеріне жіберілді. Кейін сарай ұлттық мұражайға айналдырылды.

Сәулет және үй жиһазы

Сарайдың сәулетінде дәстүрлі Лао мотивтері мен француздық бель-этар стилі үйлесім табады. Ол қосқандағы крест тәрізді пішінде салынған, ал кіреберісі төменгі бөлігінің бір жағында орналасқан. Кіреберіс үстінде Лао монархиясының символы – қасиетті ақ шатырмен жабылған үш басты піл бейнеленген. Кіреберіске апаратын сатылар итальяндық мәрмәрдан жасалған. Үлкен кіреберіс залында патшалық діни заттар қойылған. Кіреберістің оң жағында корольдің қабылдау бөлмесі орналасқан, онда Луангпхрабанг және кейінгі Лао монархтарының бюстері, сондай-ақ жергілікті шебер Ти Тань жасаған екі үлкен алтын жалатылған және лакталған Рамаяна суреттері қойылған. Қабырғалар 1930 жылы француз суретшісі Аликс де Фонтеро салған Лао халқының тұрмыс-тіршілігінен көріністерді бейнелейтін фрескалармен әсемделген. Бөлменің әр қабырғасы күннің әртүрлі уақытында қарауға арналған, бұл жарық терезелер арқылы кіретін сәулелерге байланысты, суретте көрсетілген уақытқа сәйкес келеді. Сарайдың оң жақ бұрышындағы, сыртқа ашылатын бөлмеде сарайдың ең құнды өнер туындылары жинақталған, оның ішінде алтын, күміс және қола қоспасынан құйылған Пхра Банг Буддасы бар. Бұл Будданың биіктігі 83 см, салмағы шамамен 50 кг. Аңыз бойынша, мүсін бірінші ғасырда Шри-Ланкада жасалып, кейіннен 1359 жылы кхмер патшасы күйеу баласы Фа Нгум патшаға сыйға берген. Сиамдықтар бұл бейнені 1779 және 1827 жылдары екі рет Таиландқа алып кеткен, бірақ 1867 жылы король Монгкут оны Лаосқа қайтарған. Бөлмеде үлкен піл сүйектерінен ойылған тағы бір Будда және патшайым жасаған үш әдемі саев май хан (діни суреттері бар кестеленген жібек экрандар) бар. Кіреберіс залының сол жағындағы хатшының қабылдау бөлмесі Мьянма, Камбоджа, Таиланд, Польша, Венгрия, Ресей, Жапония, Вьетнам, Қытай, Непал, АҚШ, Канада және Австралиядан Лаосқа дипломатиялық сыйлық ретінде ұсынылған суреттермен, күміс заттармен және қытай қышқыларымен толтырылған. Бұл заттар «социалистік» және «капиталистік» елдер бойынша топтастырылған. АҚШ тарапынан сыйға берілген экспонаттардың бірі – Аполлон миссиясы кезінде алынған Ай тасының бөлігі. Сол жақтағы келесі бөлме бұрын патшайымның қабылдау бөлмесі болған. Қабырғаларда орыс суретшісі Илья Глазуновтың 1967 жылы салған король Саванг Ваттана, королева Хамфуи және тәжді ханзада Вонг Савангтың үлкен портреттері ілінген. Қытай мен Вьетнамның достық тулары, Үндістанның Ұлттық мұражайынан алынған мүсіндердің көшірмелері де бар. Сарайдың алыс бөлмелерінде патша отбасының жатын бөлмелері мен тұрғын үйлері орналасқан. Жатын бөлмелері 1975 жылы король сарайдан қуылған кездегідей сақталған. Тамақ зал және патша мөрлері мен медальдары сақталған бөлме де бар. Тақ бөлмесі Лаос патшасының тажын қамтиды.

The architecture of the palace has a mix of traditional Lao motifs and French Beaux Arts styles. It is laid out in a double cruciform shape, with the entrance on one side of the lower crossbar. Above the entrance is a three headed elephant sheltered by the sacred white parasol, the symbol of the Lao monarchy. The steps to the entrance are made of Italian marble. There are royal religious objects on display in the large entrance hall. On the right of the entrance is the king's reception room, where busts of the Luang Phrabang and later, Lao monarchs are displayed along with two large gilded and lacquered Ramayana screens, crafted by local artisan Thit Tanh. The walls are covered with murals that depict scenes from traditional Lao lifestyles, painted in 1930 by French artist Alix de Fauntereau. Each of the walls is intended to be viewed at a different time of day, depending on the light that enters the windows on one side of the room, which matches the time of day depicted. In the right front corner room of the palace, which opens to the outside, is a collection of the palace's most prized art, including the Phra Bang, cast of a gold, silver, and bronze alloy. This Buddha stands 83 cm tall and weighs around 50 kg. Legend has it that the statue was made around the 1st century in Sri Lanka and was later gifted by the Khmer king to his son in law King Fa Ngum, in 1359. The Siamese twice took the image to Thailand, in 1779 and 1827, but it was returned to Laos by King Mongkut in 1867. The room includes another Buddha, engraved with large elephant tusks, and three beautiful saew mâi khán (embroidered silk screens with religious imagery) that were crafted by the queen. On the left of the entrance hall, the secretary's reception room is filled with paintings, silver, and china that have been presented to Laos as diplomatic gifts from Myanmar, Cambodia, Thailand, Poland, Hungary, Russia, Japan, Vietnam, China, Nepal, the United States, Canada, and Australia. These objects are grouped by "socialist" and "capitalist" countries. One exhibit donated by the US is a piece of Moon rock obtained by an Apollo mission. The next room to the left was once the queen's reception room. Large royal portraits of King Savang Vatthana, Queen Khamphoui, and Crown Prince Vong Savang, painted by Russian artist Ilya Glazunov in 1967, are hung on the walls. There are friendship flags from China and Vietnam and replicas of sculpture from the Indian National Museum. In the far rooms are the royal family's bedrooms and living quarters. The bedrooms have been preserved as they were in 1975, when the king was forced from the palace. There is a dining hall and a room that contains royal seals and medals. The throne room contains the crown jewels of Laos.