Дания Ұлттық Симфониялық Оркестрі

Кіріспе

Даниялық оркестр

Дания Ұлттық Симфониялық Оркестрі (дания тілінде: DR Symfoniorkestret; ағылшынша аббревиатурасы "DNSO") – Копенгаген қаласында орналасқан Дания оркестрі. DNSO – DR (Дания радиокорпорациясының) негізгі оркестрі. DRSO Концертусте (әдеби аудармасы – «Концерт үйі») концерт залында орналасқан.

Тарих

Оркестр тарихы әнші Эмиль Холмға қатысты, ол Данияда толық уақытты симфониялық оркестр құруды тіледі. 1925 жылы Ото Фессел, Рудольф Диц Манн және Фолмер Йенсенмен бірлесіп оркестр құрылды. Бір жылдың ішінде оркестр құрамы 30 музыкантқа жетті. Оркестр алғашқы қоғамдық концертін 1927 жылы өткізді, ал 1928 жылдан бастап апта сайын концерттер берді. 1930 жылы Холм Николай Малконы оркестрде Грендаль сияқты маңызды рөлге шақырды, бірақ Малконың ресми лауазымы болған жоқ. Алғашқы концерттер Акселборг ғимаратында өтті. 1931 жылы оркестр Дания Корольдік театрының Stærekassen залында концерттер бере бастады. 1930 жылдары Германиядан эмиграцияға кеткеннен кейін Фриц Буш Малкомен қатар оркестрдің маңызды дирижері ретінде көп жұмыс істеді, бірақ оның да ресми лауазымы болған жоқ. 1948 жылға қарай оркестр құрамы 92 музыканттан тұрды. Оркестрдің бас дирижері лауазымын ресми түрде алғашқы болып 1967 жылдан 1977 жылға дейін Герберт Бломштедт иеленді. Оның оркестрмен бірлескен жазбаларында Карл Нильсеннің оркестрлік шығармалары бар. Қазір Бломштедт DNSO-ның құрметті дирижері атағын иеленді. 9 жылдық үзілістен кейін екінші бас дирижер Ламберто Гарделли болды, ол 1986 жылдан 1988 жылға дейін қызмет етті. Томас Досгаард 2001 жылдан 2004 жылға дейін DNSO-ның бас қонақ дирижері болды, ал 2004 жылы оркестрдің бас дирижері атанды – бұл лауазымды алғашқы рет даниялық дирижер иеленді. 2009 жылдың қазан айында Досгаард 2010–2011 жылдар маусымының соңында бас дирижерліктен қанағаттанды және құрметті дирижер атағын қабылдады. DRSO-ның бұрынғы бас қонақ дирижерлері, Досгаардтан басқа, Юрий Темирканов, Майкл Шёнвандт және Дмитрий Китаенко болды. 2010 жылы оркестр Сорен Нильс Айхбергті тұңғыш резиденциялық композитор етіп тағайындады. Оркестр Айхбергтің шығармаларын орындады, мысалы, оның 3-ші симфониясының премьерасы. 2011 жылдың ақпан айында DNSO Рафаэль Фрюбек де Бургосты 2012–2013 маусымынан бастап бас дирижер қызметіне тағайындау туралы хабарлады, алғашқы келісімшарт 2015 жылға дейін күшінде болды. 2014 жылдың 4 маусымында Фрюбек де Бургос денсаулығына байланысты оркестрдің бас дирижері лауазымынан шұғыл түрде кетті. 2014 жылдың тамызында оркестр Фабио Луизиді келесі бас дирижері етіп тағайындады, ол 2017 жылдан бастап қызмет ететін болды, алғашқы келісімшарт 2020 жылға дейін күшінде болды. 2018 жылдың мамыр айында оркестр Луизидің келісімшартын 2023 жылға дейін ұзарту туралы хабарлады. 2020 жылдың тамызында оркестр Луизидің келісімшартын 2026 жылға дейін ұзарту туралы хабарлады. 2023 жылдың тамызында DNSO Луизидің келісімшартын 2029 жылға дейін ұзарту туралы жариялады. Оркестр DaCapo және Chandos сияқты лейблдер үшін Август Энна, Нильс Гад, Руед Лангаард және Пер Нёрггард сияқты даниялық композиторлардың музыкасын қоса, коммерциялық жазбалар жасады. Оркестр Иоганнес Брамс сияқты композиторлардың шығармаларын да коммерциялық түрде жазды.

The roots of the orchestra date back to the singer Emil Holm, who expressed a wish to establish a full time symphony orchestra in Denmark. In collaboration with fellow musicians Otto Fessel, Rudolf Dietz Mann and Folmer Jensen, the orchestra was founded in 1925, with 11 players in the ensemble and conductor Launy Grøndahl having a leadership role, though without a formal title. The orchestra grew to 30 players within a year. The orchestra performed its first public concert in 1927, and began to give weekly concerts in 1928. In 1930, Holm recruited Nikolai Malko to a similar key role like Grøndahl as conductor with the orchestra, though again without Malko having a formal title. Early concerts were at the Axelborg building. In 1931, the orchestra began to give concerts at the Stærekassen hall of the Royal Danish Theatre. After going into exile from Germany in the 1930s, Fritz Busch worked extensively as a major conductor of the orchestra in parallel with Malko, though again with no formal title. By 1948, the orchestra had attained membership of 92 musicians. The first conductor to have the formal title of principal conductor with the orchestra was Herbert Blomstedt, from 1967 to 1977. His recording work with the orchestra included recordings of the orchestral works of Carl Nielsen. Blomstedt now has the title of æresdirigent (honorary conductor) with the DNSO. The second principal conductor, after an interregnum of 9 years, was Lamberto Gardelli, from 1986 to 1988. Thomas Dausgaard, who was the DNSO's principal guest conductor from 2001 to 2004, became principal conductor of the DNSO in 2004, the first Danish conductor to hold the title. In October 2009, Dausgaard chose to conclude his principal conductorship of the DNSO at the close of the 2010–2011 season and to take the title of æresdirigent. Past principal guest conductors of the DRSO, besides Dausgaard, have included Yuri Temirkanov, Michael Schønwandt, and Dmitri Kitaenko. In 2010, the orchestra appointed Søren Nils Eichberg as its first ever composer in residence. The orchestra has performed compositions by Eichberg such as the premiere of his Symphony No 3. In February 2011, the DNSO announced the appointment Rafael Frühbeck de Burgos as principal conductor, effective with the 2012–2013 season, with an initial contract of three years through 2015. On 4 June 2014, Frühbeck de Burgos resigned as chief conductor of the orchestra, with immediate effect, in parallel with his retirement from conducting, because of health problems. In August 2014, the orchestra appointed Fabio Luisi as its next principal conductor, effective in 2017, with an initial contract through 2020. In May 2018, the orchestra announced the extension of Luisi's contract through 2023. In August 2020, the orchestra announced a further extension of Luisi's contract through 2026. In August 2023, the DNSO announced the newest extension of Luisi's contract, through 2029. The orchestra has recorded commercially for such labels as DaCapo and Chandos, including music of Danish composers such as August Enna, Niels Gade, Rued Langgaard, and Per Nørgård. The orchestra has also commercially recorded such composers as Johannes Brahms.