Кіріспе

Сұйытылған газ (кейде сұйық газ деп те аталады) – салқындату немесе қысу арқылы сұйық күйге келтірілген газ. Сұйытылған газдардың мысалдарына сұйық ауа, сұйытылған табиғи газ және сұйытылған мұнай газы жатады.

Сұйық ауа

Листер алдын алу медицинасы институтында сұйық ауа биологиялық зерттеулерде қолданылатын реагент ретінде пайдалануға алынды. Доктор Аллан Макфадиеннің жетекшілігімен қоздырылған тиф таяқшасының ішкі жасушалық құрамдас бөліктерін зерттеу, организмнің жасушалық плазмасын бөлуді қажет етті. Бактерияларды бөлшектеу үшін бастапқыда қолданылған әдіс – оларды күміс құмымен араластырып, бірқатар көлденең қанаттар жоғары жылдамдықпен айналатын жабық ыдыста араластыру болатын. Бірақ бұл процедураның бірнеше кемшіліктері болды, сондықтан құмды жою және таяқшаларды өздерінше ұнтақтау үшін басқа тәсіл іздестірілді. Мұндай тәсіл сұйық ауада табылды, ол бұрыннан-ақ Корольдік институтында көрсеткендей, шөп немесе өсімдік жапырақтары сияқты материалдарды соншалықты нәзік күйге жеткізе алады, оларды оңай ұнтақтауға болады. Оның көмегімен Дженнер институтында тиф таяқшаларын толық ұнтақтау жүзеге асырылды, ал осы процеске ұқсас тәсіл ашытқы жасушалары мен жануар жасушаларына да сәтті қолданылып, басқа да салаларда қолданылуда. Ауа сұйытылғанда оттегі мен азот бірдей конденсацияланады. Дегенмен, азоттың ұшпақтығы жоғарырақ болғандықтан, ол екеуінің ішінде тезірек қайнап, қалған сұйықтық біртіндеп оттегіге байиды.

Сұйытылған табиғи газ

Сұйытылған табиғи газ – сақтау немесе тасымалдау мақсатында сұйытылған табиғи газ. Табиғи газды тасымалдау үшін әртүрлі жер бедерлері мен мұхиттар арқылы өтетін кең құбыр желілері қажет болғандықтан, үлкен инвестициялар мен ұзақ мерзімді жоспарлау талап етіледі. Тасымалдау алдында табиғи газ қысым арқылы сұйытылады. Сұйытылған газ арнайы герметикалық бөлімдері бар танкерлермен тасымалданады. Мүшелерді ашқанда және сұйықтық атмосфералық қысымға ұшырағанда, ауаның немесе ыдыстың жасырын жылуынан сұйықтық қайнап кетеді.