Пьер Пеан: Саяси манипуляциялар мен тарихи даулар

Кіріспе

2001 жылы ақпанда жарық көрген «Африкалық манипуляциялар» (Manipulations Africaines) кітабында Пеан UTA 772 рейсіне жасалған саботаж туралы зерттеу жүргізді. Ол дәлелдер Иран мен Сирияға (Хезболла қозғалысы арқылы әрекет ету) нұсқағанын, бірақ саяси ахуалға байланысты (әсіресе Перс шығанағындағы соғыс) Франция мен АҚШ кінәны Ливияға таңбалауға тырысқанын айтты. Ол судья Жан Луи Брюгиерді Ливан, Сирия және Иранның қатысы туралы дәлелдерді қасақана назардан тыс қалдырғаны үшін тек Ливия бағытында тергеу жүргізуге тырысқаны үшін айыптады. Сондай-ақ ол ФБР-дің жарылғыш заттар жөніндегі сарапшысы Томас Турманды Pan Am 103 рейсі мен UTA 772 рейсіне жасалған саботаж ісінде Ливияға қарсы жалған дәлелдер жасады деп айыптады. 2003 жылы Пеан Филипп Коэнмен бірлесіп «Le Monde жасырын жүзі» (La Face cachée du Monde) атты кітап жариялады. Кітап француз газетінің редакторларын сынап, олардың «Le Monde» газетінің бұрынғы этикалық қағидаларынан қасақана бас тартқанын мәлімдеді. Атап айтқанда, Жан Мари Коломбани мен Эдви Пленелдің Корсика мәселесі сияқты мәселелерде партиялық көзқарас танытқанын және газеттің тәуелсіздігіне нұқсан келтіретін қаржылық байланыстарға барғанын айтты. Бұл тұжырымдар әлі де дау тудырып отыр, бірақ жарияланған кезде Францияда және әлем бойынша көп назар аударды, себебі бұл талдауға баса назар аударатын газеттің аналитикалық сенімділігіне күмән тудырды. «Le Monde» газетінің кейінгі қиындықтарының бір бөлігі осы кітапқа байланысты деп есептеледі. 2005 жылы ол «Қара ашулар, ақ өтірікшілер. Руанда, 1990-1994» (Noires fureurs, blancs menteurs. Rwanda, 1990-1994) атты еңбегін жариялады, ол Руанда геноциді туралы еді. Бұл даулы кітап Франсуа Ксавье Вершаведің «Франсафрика» жөніндегі жұмысына тікелей шабуыл жасады. Бұл термин Шарль де Голль мен Бесінші Республика президенттерінің француз отаршылдық империясының бұрынғы африкалық отарларына таңған ерекше неоколониализм түрін білдіреді. Кітабында Пеан Руанда дағдарысы кезінде француз үкіметінің позициясын қорғайды. Ол сондай-ақ ФРП мен Пол Кагамені Ювенал Хабиаримананың өліміне жауапты деп айыптайды. Оның «геноцидке қарсы геноцид» болды деген мәлімдемесі кітабының сыншыларын наразылыққа толтырып, бұл кітапты Руанда геноцидінің тарихын бұрмалауға жасалған ревизионистік әрекет деп бағалады. 2008 жылы Пьер Пеан француз сыртқы істер министрі Бернар Кушнер мен африкалық диктаторлар арасындағы байланыс туралы «K-ге сәйкес әлем» (The World According to K) атты тағы бір даулы кітап жазды. Пеан Кушнердің серіктестері басқаратын екі консультациялық фирмаға Габон және Конго үкіметтері оның жазған есептері үшін 6 миллион доллар төлегенін мәлімдеді. Пеанның сөзіне қарағанда, бұл ақшаның бір бөлігі Кушнер 2007 жылдың мамыр айында сыртқы істер министрі болғаннан кейін екі африкалық үкімет тарапынан төленген. Кушнер мүдделердің қақтығысы туралы айыптауларды жоққа шығарып, оларды жек көретін «шеңберлерге» таңып, Руанда геноциді үшін кімді кінәлау керектігі туралы Пеанмен келіспеушіліктерін атап өтті. Бернар Кушнер Пьер Пеанды антисемитизмде айыптап, француз баспасөзінде жанжал тудырды. Бұл кітап Африка туралы ғана емес, сонымен қатар Косово туралы және Кушнер Біріккен Ұлттар Ұйымының делегаты болған кезде онда қалай әрекет еткені туралы да айтады. Кушнер Пеанның кітабында жариялаған фактілерге жауап бермей, үнсіздікті сақтағанды жөн көрді.

In Manipulations Africaines (African Manipulations), published in February 2001, Péan investigated the sabotage of UTA Flight 772. He alleged that evidence pointed to Iran and Syria (acting through the Hezbollah movement), but that due to political context (notably the Gulf War), France and the United States tried to put the blame on Libya. He accuses judge Jean Louis Bruguière of deliberately neglecting proof of Lebanon, Syria and Iran being involved to pursue only the Libyan trail. He also accused Thomas Thurman, a Federal Bureau of Investigation explosives expert, of fabricating false evidence against Libya in both the Pan Am Flight 103 and UTA Flight 772 sabotages. In 2003, Péan published La Face cachée du Monde (The Hidden Face of Le Monde) with Philippe Cohen. The book criticised the French newspaper's editors, claiming that they had purposefully turned their backs on Le Monde's past ethics. In particular, they alleged that Jean Marie Colombani and Edwy Plenel had, amongst other things, shown partisan bias (concerning Corsica, for example) and engaged in financial dealings that compromised the paper's independence. These findings remain controversial, but attracted much attention in France and around the world at the time of their publication, not least because they impugned the analytical reliability of a paper whose emphasis is precisely on analysis and not simply straight reporting. Le Monde's subsequent difficulties have been attributed in part to this book. In 2005, he published Noires fureurs, blancs menteurs. Rwanda, 1990 1994 (Black Furies, White Liars. Rwanda, 1990 1994) about the Rwandan genocide. This controversial book was an explicit attack on François Xavier Verschave's work concerning "Françafrique", a term connoting the specific kind of neocolonialism imposed by Charles de Gaulle and successive presidents of the Fifth Republic on the former African colonies of the French colonial empire. In his book, Péan defends the attitude of the French government during the Rwanda crisis. He also accuses the FPR and Paul Kagame of being responsible for the assassination of Juvénal Habyarimana. The fact that he alleged the existence of a "counter genocide" immediately sparked critics of his book as a revisionist attempt to alter the accepted history of the Rwanda genocide with a false comparison. In 2008, Pierre Péan wrote The World According to K, another controversial book, on the supposed ties between Bernard Kouchner French foreign minister and African dictators. Péan claimed two consultancies run by associates of Kouchner were paid nearly $6m (£4.1m; €4.7m) by the governments of Gabon and Congo for reports that were written by him. According to Péan, some of this money was paid by the two African governments after Kouchner became foreign minister in May 2007. Kouchner denied the accusations of conflict of interest, blaming the allegations on "circles" who hated him and pointing to differences with Péan over who should be blamed for the Rwandan genocide. Bernard Kouchner countered by accusing Pierre Péan of antisemitism, provoking a scandal in French press. This book is not only about Africa, but also about Kosovo, and how Kouchner used to behave there when he was United Nations delegate. Kouchner never answered about the facts Péan revealed in his book, and preferred to keep silent.

Істің қаралуы тоқтатылды

2008 жылдың қыркүйегінде Пьер Пеан Руанда геноциді туралы жазған кітабында нәсілдік жеккөрушілікті қоздырды деген айыппен Парижде сотталды. Пеан тутсилердің өтірік пен алдау мәдениетіне ие екенін және оның хутуларға да тарағанын жазды. Оның сөзіне қарағанда, бұл Руанданы тергеуді «денеуір қиын міндетке» айналдырды. 1994 жылы Руандада 800 мыңға жуық тутси мен орташа хутулар қаны төгілді. Француз құқық қорғау ұйымы SOS Racisme 2006 жылдың қазан айында Пеанға қарсы сотқа шағымданып, оны прокурор қолдады. Сот ісі Пеанның 2005 жылы жарық көрген «Noires Fureurs, Blancs Menteurs» («Қара ашулар, ақ өтірікшілер») атты кітабының төрт бетіне қатысты. Сот отырысы 2008 жылдың 23-25 қыркүйегі аралығында өтті. Пеанның қорғанында екі бұрынғы француз үкіметінің министрі куәлік берді: социалист Хубер Ведрин және оңшыл Бернар Дебре. Дәлелдеме берген кезде Пьер Пеан үш жыл бойы қудалауда болғанын айтты: «Ең жақсы жағдайда, мені нәсілшіл деп есептеді; ең жаманы – геноцидті жоққа шығарды». Соттың екінші күні Пеан француз еврей студенттер одағының бұрынғы басшысы оның кітабын Адольф Гитлердің «Менің күресім» кітабымен салыстырғанда көздерінен жас шықты. Руанда геноцидінен аман қалған психотерапевт Эстер Мужаво Кейнер оны «өлтіруге болатын сөздермен ойнау» деп айыптады, ал Пеан өзінің айтқан сөздері үшін кешірім сұрамастан: «Мен құрбандардың алдында бас иемін» деді. 2008 жылдың қарашасында Пеанға қарсы қозғалған іс тоқтатылғанда, оның адвокаты бұл үкімді «сөз бостандығының және өте қиын мәселе бойынша идеялардың еркін алмасудың жеңісі» деп атады. SOS Racisme сот шешіміне шағымдану ниетін білдірді.