2000 жылғы Жазғы Олимпиадаға үміткер қалалар мен таңдау процесі

Кіріспе

Монте-Карлодағы ХОК сессиясында 2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын қабылдау үшін бес қала өзінің ұсыныстарын жасады. Ойындар 1993 жылдың 23 қыркүйегінде 18:17 UTC (Монакода кешкі 8:17 (UTC+02:00), Сиднейде таңғы 4:17 (UTC+10:00), 24 қыркүйекте) Сидней қаласына, Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатына берілді. Басқа қалалар: Пекин (Қытай), Манчестер (Ұлыбритания), Берлин (Германия) және Стамбул (Түркия). Осыған дейін, 11 күн бұрын өткен басқа процедурада Халықаралық Паралимпиада комитеті 2000 жылғы жазғы Паралимпиада ойындарын өткізу құқығын Сиднейге берді, бұл ойындар Германияның Берлин қаласында өтті.

Оқиғалар

Австралия Олимпиада комитеті бастапқыда Мельбурн немесе Брисбенді таңдау бойынша қарастырды, бірақ Сидней Австралия Олимпиада комитетінің президенті Джон Коутс және басқалар арасында үлкен қолдауға ие болды, себебі бұл қала ешқашан Олимпиада өткізбеген және соңғы үміткер қала болған. Бразилияның астанасы Бразилиа және Италияның Милан қалалары бәсекелес процестен шықты – Милан өтінішін ұсынғаннан кейін көп ұзамай, ал Бразилиа Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) инспекциялық тобының сапарынан кейін, қаладағы жабдықтардың жеткіліксіздігін мәлімдегеннен кейін. Өзбекстанның Ташкенті де елдің танылуы мен жаңа тәуелсіздігін нығайту мақсатында Олимпиадаға үмітттенді, бірақ жарыстан ерте шықты. Берлин Германияның қайта құрылымы мен бірігуінің он жылдығын жаңа мыңжылдықтың алғашқы Олимпиадасымен аяқтауды үміттене отырып, ерте кезеңде алға шықты. Бірақ, Монакодағы соңғы дауыс беруге дейін төрт күн бұрын қалада Олимпиадаға қарсы шеру өткізілді, наразылар ойындардың отандық қайта құрылымға қаржы жұмсауға кедері келтіретінін мәлімдеді, бұл үміткерліктің қолдауын әлсіретті. Манчестердің өтініші күшті деп есептелді, бірақ қаланың жаңаруы қажет болды және ХОК-қа көрсетілген промо-видеода Лондонның Букингем сарайы және Тауэр көпірі сияқты көрікті жерлері көрсетілді, бұл британдық БАҚ-тың қаланың «өзіндік құбылысынан зардап шегіп жатыр» деген сынға алып, өтінішке қатысты пікірлерге орын берді. Қала таңдау туралы жариялау Сидней мен Пекин арасындағы тікелей бәсекеге дейін келді, ал Манчестер, Берлин және Стамбул аутсайдерлер саналды. 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы Қытайдың наразылықтарды басуы Батыс елдерінде әлі де жақсы есте болғандықтан, Human Rights Watch Халықаралық Олимпиада комитетінің мүшелеріне адам құқықтарының негізінде Пекинге Олимпиаданы тапсыруға қарсы дауыс беруге ықпал ету үшін кең ауқымды медиа кампаниясын бастады. Бұл кампания Олимпиада қабылдаушы қалалардың адам құқықтары стандарттарына сай болуы керек деген талаптарды алға тартудағы алғашқы қадамдардың бірі болды. Бұл жоба 2002 жылғы Комонвелл ойындарына да қолданылды, онда Манчестер жеңіске жетті. ХОК президенті Хуан Антонио Самаранч жеңімпазды жарияламас бұрын бес қаланың атауын әліпби бойынша тізбектеп, алғыс айтты. Пекиндегі көптеген қытайлықтар оның қала атауын айтуын Олимпиаданы алғанын жариялау деп қате түсінді және кең ауқымды тойлау басталды. Бірақ, Сиднейден түскен хабарлар, Австралия қаласының жеңіске жеткенін көрсеткен кезде қуаныш бірнеше минуттан кейін тоқтатылды. Халықаралық Паралимпиада комитеті 2000 жылғы жазғы Паралимпиаданы Сиднейге тапсырды. Кейіннен кейбір қалалардың бұрынғы тендерлік процесіне қатысты тергеулер жүргізілді, оның нәтижесінде ХОК-тың екі африкалық мүшесінің Сиднейдегі 2000 жылғы жазғы Олимпиадаға үмітттену кезінде Австралия Олимпиада комитетінің президенті Джон Коутстан әрқайсысы 35 000 АҚШ доллары алғаны анықталды. 2000 жылғы Олимпиадаға үмітттенуге дейін Австралия Олимпиада комитеті Африка елдерінің спортшыларына Сидней Олимпиадасына дейін Аделаидада жаттығудан өту үшін оқу стипендияларын ұсынды. Африканың 11 елінен келген 400 спортшы мен олардың жаттықтырушылары арнайы Олимпиадалық жаттығу лагеріне қатысты. Бағдарлама аясында оларға тұруға орын, тамақ, жаттығу орындары, жергілікті көлік және спорт медицинасы мамандарының қызметтері ұсынылды. Бағдарлама Африканың 2000 жылғы Олимпиада ойындарына қатысқан спортшылары мен жаттықтырушыларының дамуын қолдау үшін барлығы 2 миллион доллар көлемінде қаржы бөлді.

The Australian Olympic Committee originally contemplated either Melbourne or Brisbane as their preferred bidding host cities, but Sydney gained popular favor amongst AOC President John Coates, and others, having never been a host city, as they were the last Australian bidding cities. Brasilia, the capital city of Brazil, and Milan, Italy, withdrew during the bidding process – Milan shortly after submitting its bid book, Brasilia following the visit by the IOC Inspection Group, which stated the city had substandard facilities. Tashkent, Uzbekistan, also put in a bid for the Games, in order to gain some recognition of that country's existence and new independence, but withdrew very early into the race. Berlin was an early front runner, hoping to cap the decade of German reconstruction and reunification by hosting the first Games of the new millennium. But the support of its bid was marred when anti Olympic protesters marched through the city just four days before the final vote in Monaco claiming that the games would deny funds to further domestic reconstruction efforts. Manchester's bid book was thought strong, but with much regeneration in the city needed, and with a promotional video shown to the IOC depicting London landmarks such as Buckingham Palace and Tower Bridge, the bid was criticized heavily by the British media sighting that the city's bid was 'suffering from an identity crisis'. The impending announcement of the host city came down to a head to head between Sydney and Beijing with Manchester, Berlin and Istanbul ranked outsiders. With China's suppression of protests in Tiananmen Square in 1989 still fresh in the minds of many in the West, Human Rights Watch launched a major media campaign to influence members of the International Olympic Committee to vote against awarding the Games to Beijing on human rights grounds. The campaign was one of the earliest efforts to claim that Olympic hosts should meet human rights tests. This project was recycled in part for the 2002 Commonwealth Games bid in which Manchester won. IOC president Juan Antonio Samaranch thanked by name alphabetically the five competing cities before announcing the winning bid. Many Chinese in Beijing mistook his utterance of the city's name as an announcement that it had been awarded the Games, and widespread celebrations began. These were cut short just minutes later when images from Sydney came through, showing that an Australian city had won. The International Paralympic Committee then awarded the 2000 Summer Paralympics to Sydney. Investigations were later launched into the prior bidding process by some cities, finding that two African members of the IOC received US$35,000 each from Australian Olympic Committee President John Coates during the bidding process for Sydney's 2000 Summer Olympics. Prior to the 2000 Olympics bidding, the Australia Olympic Committee offered Africa's nations training scholarships to its athletes to train in Adelaide in the lead up to the Sydney Games. The visiting 400 athletes from 11 African nations and their coaches took part in the special Olympic Training Camp. Under the program, they received accommodation, meals, use of training facilities, local transport, and access to sports medicine experts. The Program provided $2 million in total to support the development of Africa's athletes and coaches who participated in the 2000 Olympic Games.

Бейжіңнің реакциясы

Сиднейге Пекиннің жеңілісі Коммунистік партия басшылығының "өте маңызды саяси міндетіне" "ауыр соққы" ретінде қарастырылды. Бұл жеңіс 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы жарылыстан кейін бірнеше жыл бойы дипломатиялық оқшаулаудан кейін Қытайдың халықаралық аренаға қайта оралуын "дәлелдейтін" еді. Дауыс беруге дейін АҚШ-тың барлау қызметі Пекин тікелей ұсыныстан жеңіліп қалса, Қытай үкіметі бүкіл әлемде қолданылып жатқан тыйымға қарамастан, жер астындағы ядролық сынақтарды қайта бастайды деп хабарлады. Алайда, Пекин мұндай шаралардың ешқайсысын жасамады және 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізу үшін сәтті күш салды.