Кіріспе
1982 жылы американдық драматург Август Уилсонның "Житни" пьесасы. Бұл пьеса оның "Питтсбург циклының" сегізінші туындысы. Оқиға 1977 жылдың күзінің басында Пенсильвания штатының Питтсбург қаласындағы тозығы жеткен такси станциясында өрбиді. Пьеса 2017 жылы Бродвейде тұңғыш рет көрсетілді.
Jitney is a play by American playwright August Wilson. The eighth in his "Pittsburgh Cycle", this play is set in a worn down gypsy cab station in Pittsburgh, Pennsylvania, in early autumn 1977. The play premiered on Broadway in 2017.
Өндірістер
Jitney 1979 жылы жазылған және алғаш рет 1982 жылы Пенсильвания штатының Питтсбург қаласындағы Allegheny Repertory Theatre кішкентай театрында қойылды. Уилсон анасын алып, сол қойылымды көруге барғанда, олар «Житнимен» келді. Содан кейін, Миннесота штатының Сент-Пол қаласындағы Penumbra театрында жеке қойылыммен жалғасты. Уилсонның Бродвейде бірнеше пьесасы қойылғаннан кейін, Питтсбургтік қоғамдық театрдың көркемдік директоры Эдди Гилберт 1979 жылғы сценарийді оқып, оны қоюға рұқсат сұрады. Оған жауап ретінде Уилсон 1996 жылы Питтсбургке оралып, Марион МакКлинтон режиссерлік еткен кәсіби премьерасы үшін сценарийді кеңінен қайта жазды. Бұл Ллойд Ричардстың режиссерлік етпеген алғашқы Питтсбург циклінің премьерасы болды. Келесі төрт жылда бүкіл ел бойынша 20-ға жуық қойылым өтті, олардың көпшілігі Питтсбургтегідей негізгі актерлермен болды, соның ішінде 1997 жылы Нью-Джерсидегі Crossroads Theatre-да Уолтер Даллас қойған және 1998 жылы Бостонның Huntington Theatre Company-да МакКлинтон режиссерлік еткен қойылымдар. Уилсон сценарийді жұмыс істеуді жалғастырды. «Житни» 2000 жылдың 25 сәуірінде Бродвейден тыс жердегі Second Stage Theatre-да ашылып, 10 қыркүйекте жабылды, себебі басқа спектакль келіп тұрды. Содан кейін спектакль 2000 жылдың 19 қыркүйегінде Union Square Theatre-ға көшірілді, ол 2001 жылдың 28 қаңтарында жабылды. «Житни» Бродвейден тыс жерде сәтті өтті, бірақ 10 Питтсбург циклінің пьесаларының ішінде Бродвейде бірден көрсетілмеген жалғыз туынды болды, мүмкін, Уилсонның алдыңғы пьесасы ақша жоғалтқандықтан инвесторлар сақтық танытқаннан. Марион МакКлинтон режиссерлік еткен қойылымда 1996 жылдан бері үнемі қатысқан төрт актер болды: Энтони Чишолм (Филдинг), Пол Батлер (Беккер), Уиллис Бёркс (Шейли) және Стивен МакКинли Хендерсон (Турнбо). «Житни» Лондонға барып, 2001 жылдың 16 қазанынан 21 қарашасына дейін Ұлттық театрдың Lyttelton Theatre-ында көрсетілді. Ол жылдың ең үздік пьесасы үшін Olivier Award сыйлығын жеңіп алды. МакКлинтон режиссерлік еткен қойылымда Нью-Йорк актерлерінің көпшілігі қатысты. 2002 жылдың басында МакКлинтонның қойылымы Сан-Францискодағы Curran Theatre-ға көшірілді. Бұл пьеса аймақтық театрларда жиі қойылды, соның ішінде 2001 жылы Вашингтондағы Studio Theatre, 2002 жылы Денвердегі Denver Center for the Performing Arts, 2007 жылы Вашингтондағы Ford's Theatre және 2008 жылы Вашингтондағы Kennedy Center-де. «Житнидің» Бродвейдегі премьерасы 2016 жылдың 28 желтоқсанында Samuel J. Friedman Theatre-да басталды және 2017 жылдың 19 қаңтарында ашылды. Спектакль 2017 жылдың 12 наурызында жабылды. Manhattan Theatre Club шығарған спектакльді Рубен Сантьяго Хадсон режиссерлік етті, актерлік құрамында Джон Дуглас Томпсон (Беккер), Брэндон Д. Дирден (Бустер), Андре Холланд (Янгблод), Карра Паттерсон (Рена), Майкл Поттс (Турнбо), Энтони Чишолм (Филдинг), Кит Рэндольф Смит (Дуб), Харви Бланкс (Шейли) және Рэй Энтони Томас (Филмор) болды.
Қысқаша мазмұны
1970 жылдардағы Питтсбург Хилл ауданына қалыпты таксилер бармайды, сондықтан тұрғындар қоғамда жүретін "житнейлерге" – ресми емес, лицензиясы жоқ таксилерге жүгінеді. Бұл пьеса Джим Беккерге тиесілі стансадағы джитней жүргізушілерінің өмірін көрсетеді. Біз стансадағы жүргізушілермен бірден танысамыз: Корея соғысының қаһарманы, тыныш мінезді Дуб, әңгімеге құмар, жарыққан Тернбо, алкогольге тәуелді Филдинг және Дарнелл (басқа жүргізушілер оны Жасқан деп атайды), жақында Вьетнамнан оралған әскери қызметкер, отбасына жаңа өмір құруға тырысады. Нөмірлерді жинап әкелетін Шили жүргізуші емес, бірақ стансаның телефонын өзінің жұмыс орны ретінде пайдаланады. Тернбо Янгбладтың жеке өміріне араласып, Янгбладтың сүйіктісі Ренеге, ол ұлымен үйде болу керек болғанда, оның қарындасымен қалада көрінгенін айтып, жанжал тудырады. Өзінің кінәсіз екенін дәлелдегеніне қарамастан, Рене Янгбладты, ол жасырын әрекет етіп, азық-түлікке жұмсалатын ақшаны түсініксіз "қарызды" өтеу үшін алғанын айыптайды, бұрын да осылай алдаған. Янгблад Тернбоны қиындық туғызғаны үшін ұрып-салады, ал Тернбо оған тапанша тартып, атып өлтіремін деп қорқытады, бірақ станса басшысы Бекер араласып, жағдайды реттейді. Бекердің ұлы Кларенс (Бустер деп лақаптайды) колледждегі достасын, оны зорлауға жалған айып таққан ақ әйелді өлтіргені үшін 20 жыл түрмеде отырғаннан кейін мерзімінен бұрын босатылады. Бекер осы жылдар ішінде бірде-бір рет түрмеде оны көре алмады, өйткені Бустердің болашағы үшін құрбандыққа барған, бірақ ол оны бекерге кек алуға жұмсады деп ашуланды. Бустер стансаға әкесімен татуласу ниетімен келеді, бірақ Бекер оны тыңдаудан бас тартады, анасының өлімі үшін оны кінәлайды; Бустер өлім жазасына кесілгеннен кейін анасы қайғыдан көз жұмды. Екі жақ та ашуланып, бір-бірін айыптайды, содан кейін Бекер ұлынан бас тартады. Кейін Бустер кешірім сұрауға келгенде, Бекер оны мүлдем назарға алмайды. Станса орналасқан ғимаратты қала бұзып тастамақ деген жаңалық келеді. Жүргізушілер басқа жерден жаңа орын табуды немесе джитней компаниясын таратуды ойлайды, бірақ сол кешкі Бекер оларды шығарылмай қарсы тұруға шақырады. Янгблад Ренеге, өзінің құпиялылығының себебі үй сатып алу үшін ақша жинап жатқанын мойындайды. Рене онымен ақылдаспай үй сатып алғаны үшін сөксе де, оның ниеттерін мойындайды және олар татуласады. Бекер зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс істеген болат зауытында екінші жұмысқа орналасып, өндірістік апатта қаза тапқан кезде күтпеген қайғы орын алады. Бустер әкесінің қаза болғанын естіп, қатты қиналады, бірақ пьесаның соңында ол джитней стансасының басшысы болуға дайын екенін көрсетеді.
2017 жылғы Бродвей қайта жаңғыруы
+ЖылСермонияСыйлықНоминантНәтиже2017Tony AwardsОйындардың ең үздік қайта қойылымыОйындардың ең үздік режиссурасыРубен Сантьяго ХадсонОйындардың ең үздік эпизодық актеріДжон Дуглас ТомпсонОйындардың ең үздік сахналық безендірілуіДэвид ГаллоОйындардың ең үздік костюм дизайныТони Лесли ДжеймсОйындардың ең үздік жарықтандыру дизайныДжейн КоксDrama Desk AwardsОйындардың ең үздік қайта қойылымыОйындардың ең үздік режиссеріРубен Сантьяго ХадсонОйындардың ең үздік актеріДжон Дуглас ТомпсонОйындардың ең үздік декорациясыДэвид ГаллоОйындардың ең үздік костюм дизайныТони Лесли ДжеймсОйындардың ең үздік музыкасыБилл Симс-млад. Drama League AwardsЕрекше өнер көрсету сыйлығыДжон Дуглас ТомпсонБродвей немесе Бродвейден тыс қойылымның ең үздік қайта қойылымыNew York Drama Critics' Circle AwardsАрнайы мақтауРубен Сантьяго Хадсон және "Житни" пьесасының актерлік құрамыБродвей немесе Бродвейден тыс пьесаның ең үздік қайта қойылымы