Кіріспе

Чикаго, Иллинойс штатындағы қоғамдық саябақ

Чикагоның оңтүстік-батыс жағындағы ең үлкен саябақ – Маркетт паркі, Чикаго Лоун ауданында орналасқан. Парк әйгілі Жак Маркетт әкесінің (1637–1675) құрметіне аталған.

Жоспарлау және дамыту

Маркет паркі 1903 жылы Олмстед ағайындылары жобалаған 14 саябақтың жүйесіне кіреді. Оның ауданы бойынша ол 20-шы ғасырдың басында Оңтүстік паркі комиссиясы құрған революциялық аудандық саябақтардың ең ірісі болып табылады. Сол кездегі басқарушы Фрэнк Фостер «жаңа саябақтарды қаланың тығыз қоныстанған иммигранттар аудандарына білім беру және әлеуметтік қызметтер ұсынар көркемдікпен жабдықталған «тыныс алатын кеңістіктер» ретінде көріп отырды». «Әлеуметтік реформаторлар қосымша саябақтар құру үшін ойын алаңдарын дамыту қозғалысын бастады». 1930 жылдардың басында Ұлы депрессия жекелеген саябақ аудандарының банкроттығына себеп болды. 1934 жылы 22 тәуелсіз мекеме Чикаго саябақ ауданына біріктірілді. 1934 жылы Чикаго саябақ комиссиялары Чикаго саябақ ауданына біріктірілгеннен кейін, саябақ қызметкерлері гольф павильонын қайта жобалады, жайлылық станцияларын салды және аралдарды қамти отырып, саябақтағы жаяу жолдарды кеңейтті.

Парктегі ескерткіштер

1935 жылы қоғамдық қолдау парктің солтүстік-шығыс бұрышында, Батыс Маркет жолының (Батыс 67-ші көше) және Оңтүстік Калифорния даңғылының жанында орналасқан, литвалық-американдық авиаторлар Степонас Дариус және Стасис Гиренасқа арналған мүсіннің орнатылуына жәрдемдесті, олар "Lituanica" атты трансатланттық рейсі кезінде қаза тапқан. Парктің солтүстік-батыс бұрышында, Батыс Маркет жолы мен Оңтүстік Хоман даңғылының жанында Бірінші дүниежүзілік соғыста осы аймақтан қызмет еткендерді еске алатын үлкен гранитті тас ескерткіш орналасқан. Осы тасқа қола тақтайша бекітілген, онда былай деп жазылған: "Бұл тақташа және жанындағы шаған ағашы 1914–1918 жылдардағы дүниежүзілік соғыста қызмет еткендердің естелігі ретінде тұр".

Наразылықтар

Маркет паркі мен оны қоршаған аудандар 1960-1980 жылдар аралығында көптеген зорлыққа толы, нәсілдік шиеленіс тудырған митингілер мен наразылықтардың ошағы ретінде белгілі болды.

Азаматтық құқықтарға қарсы наразылық

1966 жылы доктор Мартин Лютер Кинг басқарған Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясы наразылық акцияларын солтүстікке көшіруге шешім қабылдады. Чикагодағы Бостандық Қозғалысы барысында Кинг шерушілер (наразылық білдірушілер) тобын Чикагодағы Маркет паркі маңындағы тек ақ нәсілділер тұратын аудандарға бастап әкелді. Маркет паркінің 4000 тұрғыны шеруді көру үшін жиналды, олардың кейбіреулері Конфедерация туларын желбіретіп, наразылық білдірушілерге бөтелкелер, кірпіштер мен тастар лақтырды. Бір тас Кингтің оң құлағының үстінен басына тиді, бірақ ол ауыр жарақат алмады және шеруді жалғастырды. Доктор Кингті таспен соққыға жыққан оқиғаның Чикаго маңындағы Цицеро қаласында болғаны туралы жалған пікір қалыптасқан, бірақ Чикаго Бостандық Қозғалысы Цицерода шеру өткізбеді. Маркет паркіндегі оқиға Чикаго Бостандық Қозғалысының, оның төрағасы Кинг болған, наразылықтарының бір бөлігі еді. Бұл 1966 жылдың қаңтарында Кинг пен оның әйелі Коретта Чикагоның батыс жағындағы Солтүстік Лаундейл шағын ауданына көшіп келгеннен бастау алған, ашық тұрғын үйлерді қамтамасыз ету мақсатындағы бір жылдық науқан болды. Кинг, SCLC және қозғалыс Чикагоны нәсілдік дискриминациясыз қала еткісі келді. Олардың мақсаты – барлық адамның нәсілдік шабуылдардан қорқып, үй сатып алуға немесе пәтер жалға алуға қауіпсіздік сезімімен мүмкіндік алған жер болуы еді. Шеру Кинг пен SCLC үміттене білгендей сәтті болмады. Чикаго қаласының мэрі Ричард Дж. Дейлимен ашық тұрғын үй заңнамасын қабылдау және тұрмыстық жағдайларды жақсарту туралы уәделерді (орындалмаған) қамтитын, өте тұманды келісімге қол жеткізілді. Бұл шеру Чикаго Бостандық Қозғалысының – Кингтің SCLC және CCCO (Чикаго Ұйымдарының Координациялық Кеңесі) арасындағы одағының, Кингтің Чикагодағы серігі Аль Раби басқарған, шерулер сериясының бір бөлігі болды. 2016 жылы паркте Мартин Лютер Кингке ескерткіш орнатылды.

Неонацистік наразылық

1970 жылдары Америка Ұлттық Социалистік партиясының басшысы Франк Коллин саябақта үнемі демонстрациялар өткізді. Чикаго саябақтар басқармасы Коллинге тыйым салғаннан кейін, ол негізінен еврейлер тұратын Скоки қаласында шеру ұйымдастыруды ұсынды. Жоғарғы Соттың «Америка Ұлттық Социалистік партиясы vs. Скоки қаласы» шешімі бойынша, Бірінші түзету негізінде шеруге рұқсат берілді. Еврей қорғаныс лигасымен қақтығыстан қашу үшін ACLU келісімге келді: NSPA Скокиде шеру өткізбейді, ал Чикаго оларға саябаққа оралуға рұқсат береді.

Ұшақ апаты

1972 жылы 8 желтоқсанда, жұма күні түстен кейін, United Airlines 553 рейсі саябақтан батысқа қарай екі блокқа тұрғын үйлерге құлап, борттағы 43 адам мен жердегі екі адам қаза тапты. Boeing 737-222 Midway әуежайына қонды, апат ұшқыштың қатесінен болды; он сегіз адам аман қалды, оның ішінде үш бортсерік те бар еді. Қаза болғандардың арасында конгрессмен Джордж У. Коллинз және CBS News тілшісі Мишель Кларк болды.

Ашберн даласы

Маркетт паркінің үш жарым акрлық Ашбурн даласының қалдығы ерекше тарихқа ие. Оқиғаның бастауы 87-ші көше мен Кедзи даңғылының қиылысында, Евергрин зиратының жанындағы жерде, қоныстанғанға дейінгі кезеңде жатыр. Дәл осы жерде алғашқы Ашбурн даласы гүлдеп, егіс шаруашылығы, тұрғын үйлер мен коммерциялық құрылыстардан зардап көрмеген. Мезик даласында шамамен 100 түрлі жергілікті өсімдік мекен еткен. Олардың ішінде Тау минті (Pycanthemum verticillatum), Иілген пияз (Allium cernuum), Иілген әйелдер шашы (Spiranthes cernua), Күлгін конусгүл (Echinacea purpurea), Қара көзді Сюзан (Rudbeckia hirta), Далалық док (Silphium perfoliatum), Компас өсімдігі (Silphium lacinatum) және Бағынушы өсімдік (Physostegia virginiana) сияқты өсімдіктер кездесетін. Сондай-ақ, Ирі көк шөп (Andropogon gerardi) және Үнді бидайы (Sorghastrum nutans) да өскен. Далалық жерге қауіп төндіретін құрылыс жобаларына қарсы Парк округі мен халықтың батыл күш-жігерінің арқасында дала Маркетт паркіне көшірілді. 1993 жылдың көктемінде Парк округі ағаш қашау машинасымен бірнеше далалық бөліктерді қазып шығарды. Әр бөліктің өлшемі шамамен 1,5-2 метрді құрады. Бұл далалық өсімдіктердің маңызды тамыр жүйесі сақталған күйде, құтқарушылар оларды Маркетт паркіне мұқият тасымалдады. Олар лагунаның жағасына шұңқырлар жасап, үлкен бөліктерді орнатты. Құтқару операциясының сәтті болуына ескі және жаңа жерлердің топырақ құрамының ұқсас болуы себеп болды. Көптеген гүлдер көшірілген жылдың өзінде жаңа орнында гүлдеді. Дала жаңа мекеніне бейімделгеннен кейін, далалық жерді қайта құру жұмыстары жалғасты. Волонтёрлар ағаш қашау машинасымен алынған қалдықтардың арасына және солтүстік жағында тұқым себіп, өсімдіктер отырғызып, арамшөптерді тазартты. Дала лагунаның жағасында, Манн көшесінің оңтүстігінде, Кедзи даңғылының шығысында орналасқан.

Гольф алаңдары

Маркет парк гольф алаңы – 9 тесікті, 36 парлы алаң, биік тұрған тилер мен жасыл желектерге, сондай-ақ кең алаңдарға ие. Тоғыз гольф тесігінің жетісінде су кездеседі. Гольф алаңының жаттығу мүмкіндіктеріне: драйвинг ренджі, путинг грин, чиппинг грин және құмды бекіністер кіреді. Билли Каспер Гольф Маркет парк гольф алаңын басқарады, осылайша Чикаго Парк Дистриктінің барлық гольф нысандарын басқарады.

Таркингтон бастауыш мектебі

Парктің оңтүстік жағында, 3330 W. 71st Street мекенжайында орналасқан және мектепке дейінгі дайындықтан бастап 8-сыныпқа дейінгі білім беретін Таркингтон бастауыш мектебі 2005 жылы аяқталып, сол жылдың 4 қазанында сабақтар басталды. Таркингтон Чикаго мемлекеттік мектептер жүйесінде алғаш рет АҚШ-тың Жасыл құрылыс кеңесінің LEED сертификатын алды. Шамамен 5 гектар жерде орналасқан мектеп, Оңтүстік-Батыс жақтағы оқушылар санының көптігін азайту мақсатында салынды және 1000-ға дейін бастауыш сынып оқушыларына қызмет көрсетеді. Екі қабатты бастауыш мектепке өнер, музыка және ғылым кабинеттері, толық қызмет көрсететін ас үй және мәзірхана, көп мақсатты зал және Чикаго саябақтар басқармасымен бірлесіп пайдаланатын спорт залы кіреді. Жобаға сонымен қатар Маркет паркін жақсарту шаралары да кірді, оның ішінде жаңа футбол алаңы салынып аяқталды.