Кіріспе
Далас қаласындағы Фейр Парк – Техас штатындағы, АҚШ-тағы демалыс және білім беру кешені. Ол қалалық маңында, орталықтан шығысқа қарай орналасқан. Бұл аймақ Даллас ескерткіші және Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тіркелген; көптеген ғимараттар 1936 жылы Техастың жүз жылдық көрмесіне арнап салынған. Американың жоспарлау қауымдастығы Фейр Паркті Американың тамаша жері деп таныған.
Fair Park is a recreational and educational complex in Dallas, Texas, United States, located immediately east of downtown. The area is registered as a Dallas Landmark and National Historic Landmark; many of the buildings were constructed for the Texas Centennial Exposition in 1936. Fair Park has been designated a Great Place in America by the American Planning Association.
Тарих
Бұл жер 1886 жылы Даллас штатының жәрмеңкесі үшін Шығыс Далластың шетінде жәрмеңке алаңы ретінде құрылған. 1904 жылы жәрмеңке қауымдастығы өрттен және қаржылық шығыннан кейін сайлаушылар "Рирдон жоспарын" мақұлдады. Ол "Фейр Парк" деп аталатын Даллас қаласының екінші қоғамдық паркіне айналды. Фейр Парктің дамуындағы маңызды тұлға ландшафт сәулетшісі және қала жоспарлаушысы Джордж Кесслер болды. 1906 жылы ол "Қала әдемілеу" қозғалысының ықпалымен парк үшін алғашқы ресми жоспар жасады. "Қала әдемілеу" қозғалысы қаланы "сұлуландыратын" жақсы жоспарланған қоғамдық кеңістіктер, ағаштармен көмкерілген бульварлар, ескерткіштер, қоғамдық өнер және фонтандарды жақтады. Фейр Парктің тарихындағы маңызды кезең 1936 жыл болды, осы жылы Техастың жүз жылдық көрмесі өткізілді. Алты айға дайындық барысында парк көрінісін сәулетші Джордж Даль және кеңесші сәулетші Пол Крет күрт өзгертті. Парк 20 ғасыр басындағы жәрмеңке алаңынан арт-деко стиліндегі көрме орталығына айналды. Көрменің көптеген ғимараттары уақытша болғанымен, олардың бірнешеуі сақталды және белгілі бір дәрежеде қалпына келтірілді. Жылдар өте келе парк қазіргі Fair Park көлеміне дейін кеңейтілді. 1986 жылы ол ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды, өйткені ол көрмелермен байланысты ғимараттардың ең ірі сақталған жиынтығының бірі болып табылады. Бүгінде мәдени орталықтар мен жыл сайынғы шаралар жылына шамамен 5 миллион келушіні тартады, олардың көп бөлігі 24 күндік Техас штатының жәрмеңкесіне қатысады.
Fair Park was declared a National Historic Landmark in 1986 as one of the nation's largest surviving assemblages of buildings related to an exposition. Today, the cultural facilities and annual events attract an unsubstantiated estimate of 5 million visitors annually, the bulk of which attend during the 24 day State Fair of Texas.
Қайта қалпына келтіру және болашақ
Көптеген қазіргі Ар-деко ғимараттары 1936 жылғы түріне қайта жаңартылып, қазіргі заманғы құрылыс стандарттарына сәйкес жаңартылды. DART жеңіл теміржол қызметінің басталуын күтіп, 2009 жылы Парри Авенюдің тарихи кіреберіс қақпалары қалпына келтірілді. Centennial Building-дегі төрт камео рельефі 2000 жылы кәсіби консервацияланды, ал 2004 жылы Эспланада фонтанының тіректері мен алты монументалды мүсіні консервацияланды. Бірнеше мүсін қайта құрастырылып, әсерлі жарық пен су шоуларын ұсынады. 2003 жылы Hargreaves Associates компаниясы Fair Park-ты кеңейту жоспарын жасады. Бұл жоспарға физикалық аумақ, парк бағдарламалары, іс-шаралар, қаржыландыру мүмкіндіктері және басқарудың балама жолдары бойынша ұсыныстар енгізілді. Парк 2006 жылы жөндеу және жақсарту жұмыстарына 72 миллион долларлық қалалық облигация алды. 2014 жылдың қыркүйегінде қала әкімі Майк Роулингс тағайындаған «көк лента» тобы Fair Park-ты жаңарту жөніндегі есеп ұсынды. Әкімнің тапсырмасы бойынша, мемлекеттік-жеке серіктестік коммерциялық емес ұйымға жүктеледі, ол Fair Park-ты қайта жаңартуды, соның ішінде Техас жәрмеңкесін бақылауға жауапты болады. Архитектор және қала құрылысшысы Антонио Ди Мамбро, инфрақұрылымды жоспарлау және аудандарды жаңарту саласындағы халықаралық тәжірибесімен, әкімге жұмыс тобының есебін Fair Park тұрғындарымен, мүдделі тараптармен және айналасындағы аудандармен конструктивті диалог құру үшін пайдалануға шақырды. Жұмыс тобының жоспары ұсынылғаннан кейін, қала әкімі Майк Роулингс: «Кеңес мүшелері мен парк кеңесінің барлығы Fair Park-тың әлеуетін толыққанды пайдалануды қалайтынын және осы үлкен міндетті қабылдауға мүдделі екенін сезіндім» деді. 2015 жылдың наурыз айында Техас жәрмеңкесі өзінің қазіргі аумағын қысқарту туралы кез келген ұсыныстан бас тартты. Dallas Morning News тілшісі Роберт Вилонски Техас жәрмеңкесінің жауабын «өте күшті» деп сипаттады. Мақалада 2012 жылдан бері жабық Техас автомобиль тарихы мұражайының өкілі Стивен Пейдж: «Fair Park-тегі ғимараттардың көп бөлігін жалға алушылардың Техас жәрмеңкесі кезінде босату қажеттілігі Fair Park-тың үнемі құлдырауының басты себебі болып табылады» деген пікірін келтірді. Вилонски сондай-ақ «Әкімнің жұмыс тобының көрнекті мүшесі» жеке түрде «Техас жәрмеңкесінің Fair Park-тегі қатысуын да едәуір азайту қажет» деген пікір білдіргенін жазды. 2015 жылдың 18 қарашасында Даллас қалалық кеңесі әкім Майк Роулингстің Fair Park басқаруын «DART-тың әкесі» атанған Уолт Хьюман басқаратын коммерциялық емес корпорацияға беру туралы ұсынысын қарастырды. Әкімнің жоспары бойынша, 277 акр жер қаланың меншігінде қалатын болады, бірақ коммерциялық емес қор аумақты және активтерді басқаратын болады. 2016 жылы әкім Майк Роулингстің паркті Хьюман басқаратын коммерциялық емес корпорацияға беру туралы ұсынысын Даллас қалалық прокуроры мен Даллас қалалық кеңесі қолдамағандықтан қабылданбады.
Мидуэй және басқа құрылыстар
1985 жылы ашылған «Техас жұлдызы» Солтүстік Америкадағы төртінші ірі айналмалы дөңгелек болып табылады. Саяси тартыстар, сот даулары және қоғамдық наразылықтар арасында Starplex амфитеатры (бұрын Smirnoff Music Centre, Coca Cola Starplex және Gexa Energy Pavilion деп аталып, қазір Dos Equis Pavilion деп белгіленеді) салынды. Парк кеңесінің бұрынғы мүшесі Джим Грэм PACE Entertainment компаниясымен жасалған келісімді «жаман» деп сипаттады. 2007 жылы ашылған «Техас Skyway» – бұл арт-деко стиліндегі гондоламен жүретін аттракцион, ол келушілерді жерден 65 фут (20 метр) биіктікке көтеріп, шамамен 0,5 километрлік саяхат ұсынады. 2013 жылы ашылған «Top o’ Texas Tower» 500 фут (152 метр) биіктіктегі бақылау мұнарасы. Мұнараның негізінде мемлекеттік жәрмеңке және Техас жүз жылдығына арналған коллекцияларға арналған мұражай ашылуы мүмкін. 12 миллион доллардан астам құнмен салынған мұнара, сәтсіз аяқталған «Жазғы оқиғалар» бағдарламасының басты көрінісі болуы тиіс еді. «Жазғы оқиғалар» бағдарламасы жыл сайынғы шара ретінде жоспарланғанымен, бір жыл жұмыс істеп, 30 миллион доллар инвестицияға қарамастан жабылды. Фейр-паркте Техас штатының Вьетнам соғысы мемориалы орналасқан.
Жыл сайынғы іс-шаралар
Комплекстің ең танымал іс-шарасы – 1886 жылдан бері өткізіліп келе жатқан Техас штатының жыл сайынғы жәрмеңкесі. Қазіргі кезде ол 24 күнге созылады және қыркүйек айының соңғы жұмасында басталып, қазан айының үшінші жексенбісіне дейін жалғасады.
Фейр-парктегі жазғы оқиғалар (алғашқыда Summer Place Park деп аталды)
2012 жылы "Саммер Плейс" саябағын ашу жоспарланған. Бұл жоспарлар ақырында 2013 жылдың мамыр айынан тамыз айына дейін жұмыс істеген, жағажай тақырыбындағы "Фэр Парктегі жазғы оқиғалар" ойын-сауық паркіне айналды. "Жазғы оқиғаларға" 30 миллион доллар инвестиция жасалғанмен, іс-шара бір маусым ғана соңын көрді.
Басқа іс-шаралар
Солтүстік Техас ирланд фестивалі жыл сайын наурыз айының бірінші демалыс күндерінде өтеді. Техас жері күні жыл сайын сәуір айында ұйымдастырылады. Фейр Парк Төртіншісі – Даллас қаласының Тәуелсіздік күнін тойлау мерекесі.
Басқа да маңызды оқиғалар
1936 жылы түсірілген "The Big Show" фильмінде Гин Отри басты рөлді ойнады, ол Фейр Паркте түсірілді және оның көптеген архитектуралық ескерткіштері көрнекті орын алды. 1961 жылы "State Fair" музыкалық фильмі Фейр Паркте түсірілді. 1984 жылдың шілдесінде Фейр Парк бір демалыс күні Формула-1 трассасына айналдырылып, Даллас Гран-при және Can-Am жарыстарын қабылдады. Бұл шара Далластың "әлемдік деңгейдегі қала" мәртебесін көрсету мақсатымен ұйымдастырылды, бірақ трасса сәтті болмады. 1988 жылдың мамыр айында Фейр Паркте әртүрлі жолмен ұйымдастырылған Trans Am Series жарысы өтті. 1990 жылдың 8-11 наурызында Фейр Парктің Автомобиль ғимаратында Nintendo World Championships чемпионаты өтті. 2000-жылдардың басында Фейр Парк және оның көптеген мәдени орындары (The Science Place, The Dallas Museum of Natural History, Texas Discovery Gardens және т.б.) "North Texas Explorer" телесериалында кеңінен көрсетілді. "Prison Break" телесериалының 2-маусымының 18-ші эпизодында Фейр Парктегі көріністер бар, онда "Джамбо" мамонт мүсіні, Әйелдер мұражайы, Леонхардт лагунасы және басқа да көңіл көтеру орындары бейнеленген. 2013 жылдың желтоқсан айында Фейр Паркте Chanel Paris–Dallas күзгі-қысқы көрсетілісі өтті. 2021 жылдың қаңтар айында Фейр Парк Даллас округінің Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаменті басқаратын COVID-19 вакцинациясының ірі орталығына айналды. FEMA да 17 жетіспейтін пошта индексіндегі азаматтарды вакцинациялау үшін паркте орталық ашты.
Көлік
Фейр Паркке I-30 тас жолынан, Даллас қаласы арқылы шығыс-батыс бағытында өтетін негізгі тас жолдан оңай жетуге болады. Фейр Паркке DART бірнеше автобус бағыттарымен қызмет көрсетеді. DART-тың Жасыл желісі Fair Park-ты оңтүстік-шығыс және Даллас қаласының орталық бөлігімен Fair Park станциясы және MLK Jr. станциясы арқылы байланыстырады. Техас штатының жәрмеңкесі кезінде DART Қызыл және Көк желілерден Fair Park станциясына "арнайы шаралар" пойыздарын қосымша іске қосады.
Білім
Ирма Рангель жас әйелдер көшбасшылық мектебі Фэр Паркте орналасқан.
Басқа дереккөздер
Роб Уокер (1984 жылғы қазан). "Бірінші Даллас Гран-приі: Ұстамды Кеке". Road & Track, 178–182 беттер. Майк С. Ланг (1992). Гран-при! : Формула-1 әлем чемпионаты автожарысының жарыс бойынша есебі. 4-том: 1981–1984 жылдар. "Хейнс" баспасы.