Генри Джеймстің "Өлгендердің тұғыры" әңгімесі – естелік, сүйіспеншілік, өлім және ұмытылу туралы терең ойлар. Басты кейіпкерлердің өткенге құрметі мен жаңа мүмкіндіктерге қанағаттанбауы жайлы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Өлілердің құрбандығы" - Генри Джеймстің 1895 жылы "Терминациялар" жинағында алғаш рет жарияланған қысқа әңгімесі. Нағыз өмір мен өлім туралы ой қозғайтын әңгіме, кейіпкердің қайтыс болған достарының естелігін сақтап, күнделікті шаруаның ағынында оларды ұмытылудан құтқаруға жасаған тырысын көрсетеді. Ол өзінің ойларын бөлісетін әйелмен танысады, бірақ өткен олардың арасында көрінетін еңсерілмейтін тосқауыл тұрғанын сезінеді. Джеймс дінге қатысты болмаса да, бұл әңгіме өлім туралы ойлар мен өзімшілдіксіз махаббаттың күші жайлы терең рухани сезімді көрсетеді.
"The Altar of the Dead" is a short story by Henry James, first published in his collection Terminations in 1895. A fable of literally life and death significance, the story explores how the protagonist tries to keep the remembrance of his dead friends, to save them from being forgotten entirely in the rush of everyday events. He meets a woman who shares his ideals, only to find that the past places what seems to be an impassable barrier between them. Although James was not religious in any conventional sense, the story shows a deep spirituality in its treatment of mortality and the transcendent power of unselfish love.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Ескірген Джордж Стрейсом өмірінің ғажайып махаббаты Мэри Антримнің естелігін қадір тұтады, ол екеуі үйлене алмай тұрып қайтыс болды. Бір күні Стрейсом бұрынғы досы Акттон Хейгтің өлімі туралы хабарды оқиды, ол оған зор зиян келтірген еді. Стрейсом қазір өлімге бой алдырып жатқан көптеген достары мен таныстары туралы ойға келеді. Ол католик шіркеуінің бір жақтанғы жертөлесінде шамдар жағады, Хейгтің есімінен басқа, барлық қайтыс болғандарына арнап. Кейін ол шіркеуге жиі келіп, оның жертөлесінің алдында отыратын әйелді байқайды. Ол оның да қайтыс болғандарын құрметтейтінін сезінеді, және олар біртіндеп дос болады. Бірақ Стрейсом кейіннен оның есімінде тек Акттон Хейгтің ғана бар екенін біледі. Хейг оған да қиындық келтірген, бірақ ол оны кешірген. Досы Стрейсомның Хейгке деген сезімін түсінгенде, ол енді Хейгті Стрейсомның жертөлесінде құрметтей алмайтынын айтады. Стрейсом мәселені Хейгті кешіріп, оның есімінен шам жағу арқылы шеше алмайды. Осы келіспеушілік екі досты ажырастырады. Стрейсомның досы жертөлеге баруын тоқтатады, ал Стрейсомның өзі онда тыныштық таба алмайды. Бірнеше айдан кейін, өлімі жақын болған Стрейсом өз жертөлесіне соңғы рет келеді. Жертөленің алдында құлап, ол Мэри Антримнің көрінісін көреді, және Мэри Антрим одан Хейгті кешіруді сұрайды: "[Ол] көмілген бетінің қызып, қандай да бір біліммен байланысқа түскендей сезінеді, бұл білім уақыттың өтіп бара жатқанын еске салады. Кенеттен ол осы қуанышты басқа біреуге бермеген бақытымен салыстырады. Осы өшпес құмарлықтың тынысы басқа біреуден сұралған еді; Мэри Антримнің түсуі оның рухын Акттон Хейгтің түсуіне зор қайрат етуге жетелейді." Ол бұрылып, ақыры онымен татуласқан досын көреді, ол өзінің емес, Стрейсомның қайтыс болғандарын құрметтеу үшін жертөлеге келген. Стрейсом, өлімі жақын, оған Хейг үшін шам жағуға дайын екенін айтуға тырысады, бірақ тек "Бір, бір ғана" деп айта алады. Әңгіме оның бетінің "өлімнің ақтығын" көрсетуімен аяқталады. Осылайша Стрейсомның соңғы сөздері түсініксіз болып қалады.
Aging George Stransom holds sacred the memory of the great love of his life, Mary Antrim, who died before they could be married. One day Stransom happens to read of the death of Acton Hague, a former friend who had done him a terrible harm. Stransom starts to dwell on the many friends and acquaintances he is now losing to death. He begins to light candles at a side altar in a Catholic church, one for each of his Dead, except Hague. Later he notices a woman who regularly appears at the church and sits before his altar. He intuitively understands that she too honours her Dead, and they very gradually become friends. However Stransom later discovers that her Dead number only one: Acton Hague. Hague had wronged her too, but she has forgiven him. When his friend realises Stransom's feelings about Hague, she declares that she can no longer honour Hague at Stransom's altar. Stransom cannot bring himself to resolve the issue by forgiving Hague and adding a candle for him. This disagreement drives the two friends apart. Stransom's friend ceases visiting the altar, and Stransom himself can find no peace there. Months later, Stransom, now dying, visits his altar one last time. Collapsing before the altar, he has a vision of Mary Antrim, and it seems that Mary Antrim is asking him to forgive Hague: "[H]e felt his buried face grow hot as with some communicated knowledge that had the force of a reproach. It suddenly made him contrast that very rapture with the bliss he had refused to another. This breath of the passion immortal was all that other had asked; the descent of Mary Antrim opened his spirit with a great compunctious throb for the descent of Acton Hague." He turns and sees his friend, who has finally become reconciled to him, having decided to visit the altar to honour not her own Dead but Stransom's. Stransom, dying, tries to tell her that he is ready to add a candle for Hague, but is able only to say "One more, just one more". The story ends with his face showing "the whiteness of death." Thus Stransom's last words are rendered ambiguous.
Негізгі тақырыптар
Жасы ұлғайған сайын Джеймс туыстары мен достарының өлімі, әсіресе әпкесі Элис Джеймс пен романдар жазушы Констанс Фенимор Вулсонның өлімі, оның ойларын "толқындар өлгендерді қорқынышты түрде жуып кетеді – олар жоғалып кетеді және олардың есімдері айтылмай қалады" деген ойға жетеледі. Оның жазбаларында бұл идея өлгендерін еске алуды жеке дін ретінде қабылдаған адамның әңгімесіне айналды. Бірақ бұл әңгіме өлім туралы мұңды, көңілсіз эссе емес. Стрейсом мен оның серігі арасындағы қарым-қатынас кешірім мен махаббаттың өткен қателіктерді қалай жеңе алатынын көрсетеді. Бұл әңгіме өлгендерге құрмет көрсетуден гөрі, тірілер үшін нұсқау ретінде маңызды.
As James got older himself, the deaths of his relatives and friends—especially his sister Alice James and fellow novelist Constance Fenimore Woolson—began to turn his thoughts to how the "waves sweep dreadfully over the dead—they drop out and their names are unuttered." His Notebooks show this idea crystallizing into the story of a man who would make an actual private religion of remembrance of his dead. But the story is far from a morbid, obsessive essay on death. The relationship between Stransom and his fellow worshipper shows how forgiveness and love can overcome the wrongs of the past. The story is a parable for the living even more than an homage to the dead.
Санаткерлік бағалау
Сыншылар бұл әңгімені Генри Джеймстің туындыларының ішінде жоғары бағалап, оны кейбіреулері "ұлы мысал", "тамаша жазылған" және "оның ең кереметтерінің бірі" деп атады. Джеймс өзі бұл әңгімені 1907-09 жылдарғы "Нью-Йорк басылымының" 17-томына, тіпті "Жангалдағы аң" повесінен бұрын қойды. Бұл әңгіме кейінірек көптеген антологияларда жарияланды. Сондықтан, Джеймстің күнделіктерінде осы әңгімеге қанағаттанбағандығы байқалады, оған жұмыс істей бастағаннан кейін. Бір топ адам Джеймстің осы әңгімеге шыдамы жетпеген сәтте Актон Хейг пен Стрейсомның аты-жөні айтылмаған әйел досының тарихын ойластырмаған болуы мүмкін деп болжайды. Джеймстің бұл әңгімені ешбір журналда жариялай алмауы, оның сапасын ескерсек, көптеген сыншылар үшін абсурд болып көрінеді.
Critics have generally rated this tale very high among James' works, with some calling it a "glorious fable," "magnificently written," and "one of his finest." James himself proudly placed the story at the head of volume 17 of the New York Edition (1907–09) of his fiction, before even "The Beast in the Jungle". The tale has appeared in a number of later anthologies. So it is a little odd that in his Notebooks James seemed dissatisfied with the story after he had started work on it. Some have speculated that James had not yet imagined the back story of Acton Hague and Stransom's unnamed woman friend when he expressed his impatience with the tale. James was unable to place the story in any magazine, something which many critics have found almost ridiculous for work of such quality.
Бейімделулер
Франсуа Трюффо 1978 жылы "Өлілердің құрбандық тағы" негізінде "Жасыл бөлме" фильмін түсірді. Режиссер өзі басты кейіпкерді сомдады, ал Натали Байе оның досы болған әйел рөлінде ойнады.
François Truffaut directed the 1978 film La Chambre verte (The Green Room) based on "The Altar of the Dead". The director himself played the protagonist, with Nathalie Baye as the woman he befriends.