Кіріспе

Британдық отбасылық ойын-сауық шоуы

Чипперфилд циркі – 300 жылдық отбасылық бизнесті жалғастыратын британдық отбасылық гастрольдік шоу. Чипперфилд циркі 1684 жылы Темза мұз жармарkesінде Джеймс Чипперфилдтің жануарларымен қойылым көрсетуімен басталады. 19 ғасырда цирк бүкіл Англияны аралап, жануарлар коллекциясымен, акробаттар мен клоундар тобымен өнер көрсетеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Джимми Чипперфилд басқаруымен цирк Еуропадағы ең ірі цирктердің біріне айналды, оның шатыры 6000 адамды қабылдай алатын. Осы басшылық астындағы отбасы сафари-парктер (Англияда Виндзор және Ноуслиде, сондай-ақ Баф маркизімен бірлесіп Лонглит сафари паркін, Бедфорд герцогымен бірлесіп Вобурн сафари паркін) құруға және жәрмеңкелерді жабдықтармен қамтамасыз етуге бейімделді. 1990 жылы ол қайтыс болғаннан бері цирк тек үзіліс-үзіліспен гастрольдік сапарларға шығады, кейде Чипперфилд отбасының мүшелері қатысады.

Тарих

Чипперфилд есімі кем дегенде Джеймс Чипперфилдке дейін жетеді. Ол 1684 жылы Темзадағы мұз жәрмеңкесінде Англияға ойнайтын жануарларды әкелді. Оның көрсетілімі жәрмеңкеде екі айға созылды. Жәрмеңкенің бір бөлігі жануарларды көрсетуге арналған еді.

Джеймс Уильям Чипперфилд аға

Джеймс Уильям Чипперфилд аға (1775–1866) – аяқкиімші, Лондонның Дрюри Лейн ауданында театрлық мақсатта әсем костюмдер жасаған. Жазда бизнесі нашарлағандықтан, ол саяхаттайтын жәрмеңкелерге қатысып, әйелі Мэри Эннмен бірге шағын қойылымдар ұйымдастыруға көмектесетін. Кейін бұл қойылымдарға би билейтін аюлар, маймылдар және үйретілген шошқалар да қосылды. Шамамен 1803 жылы Джеймс пен Мэри Энннің Джеймс Уильям Чипперфилд кіші атты ұлы дүниеге келді, ол кейін отбасылық шоуға қосылды.

Джеймс Уильям Чипперфилд-күлгіш

Джеймс Уильям Чипперфилд (1799 немесе 1803?–1866) әкесінің саяхаттық шоуында өсті. Ол сиқыршы Хамлиннің көмекшісі болды. Джеймс Гарриет Эми Коанмен (4 желтоқсан 1799 ~1866) Бьюри Сент-Эдмундс қаласында үйленді және төрт балаға ие болды: Уильям Джеймс (1822– ), Джеймс Уильям (1824–1913), Том және Мэри Фиби (1826– ). Джеймс пен Гарриет атпен жеке шоуларын кенептен жасалған көшпелі шатырларда көрсетіп, гастрольдік сапарлар жасады. Гарриет 1841 жылы Эссекс графтығындағы Рейли қаласындағы жәрмеңкеде пневмониядан қайтыс болды. Кейін Джеймс қайтадан үйленді және одан да үлкен шоумен гастрольдерді жалғастырды. Ол зейнеткерлікке шығып, 1866 жылы қайтыс болды. Джеймс Уильям Элизабет Джонсқа үйленді, олардың балалары цирк сапарларын жалғастырды.

Джеймс Уильям Чипперфилд III

Джеймс Уильям Чипперфилд (1824–1913) 1824 жылдың 22 сәуірінде Норфолк графтығындағы Оук қаласындағы Сент-Мартинде керуенде дүниеге келді. Джеймс – Джеймс Уильям Чипперфилд пен Харриет Эмидің (қыздығы Коан) ұлы. Ол "тірі қаңқа" атанған Роберт Типпниді көрсетті. Өмірінің бар сағатын жол жүріп өткізіп, Англияның ең ескі шоумены екенін айтқан. Джеймс Уильям Чипперфилд 1913 жылы 89 жасында Лидс қаласындағы Бистон ауданындағы Шванфелдер көшесіндегі үйінде қайтыс болды.

Ричард Чипперфилд аға

Ричард Чипперфилд аға, Джеймс Фрэнсис пен Мэри Энн (Джонс) Чипперфилдтің ұлы, 1875 жылы Лестерширдегі Силебиде дүниеге келген. Ол Чипперфилд шоумендерінің төртінші ұрпағы еді. Ол алғаш рет бес жасында халық алдында өнер көрсеткен. 1900 жылдардың басында цирк басқаруы оған жүктелді. 1902 жылы ол Бірмингем, Манчестер және Лондон қалаларындағы көрсетілімдеріне «Биоскоп» шоуын қосты. Әр көрсетілімде алты фильм көрсетілді. Фильмдердің арасында Мария Кореллидің Шекспирдің туған күніне арналған шерудегі көрінісі және 1898 жылы Темза өзеніндегі HMS Albion қайығының апаты болды. Ричардтың хоббиі – сурет салу, әсіресе жануарларды салуды ұнатқан; оның цирк павильонының кіреберісінде оның салған суреттері ілулі тұрады. Ол Джордж Ситонның қызы Модқа үйленді. Цирк біртіндеп өсіп, 1933 жылы Purchase отбасымен бірікті. Ричардтың алты баласы болды: Дик (Ричард) және Джимми (Джеймс) (олар 1937 жылы әкесінен істі мұрагерлік етті), Джон ("Джонни"), Томас Генри "Том", Марджори және Мод. Ричард Чипперфилд 1959 жылы қайтыс болды.

Дик Чипперфилд

Ричард (Дик) Чипперфилд (1904–1988) бес жасында отбасылық көрменің әртүрлі бағдарламасында клоун ретінде өнер көрсете бастады. Диктің әкесі Ричард Чипперфилд (1875–1959), Диктің анасы Эмили Мод Ситон болды. Дик Мертл Айлин Слиге үйленді. Мертл мен Диктің 4 баласы болды – екі ұл және екі қыз. Джимми, Диктің кіші інісі, де шоуға клоун, сым басушы және акробат ретінде қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін цирк иелері Шри-Ланкаға сапар шегіп, тоғыз піл сатып алды, бұл цирктің одан әрі дамуына және жаңа жануарлар қосылуына әкелді. 1940 жылдардың соңында RAF Wethersfield әуе базасы цирк үшін қысқы тұрақ ретінде пайдаланылды. Пілдер техникалық қызмет көрсету ангарларында орналастырылды, ал бұрын кеңселер ретінде қолданылған Ниссен (Quonset) үйлері арыстан, жолбарыс, жылан және маймылдарға мекенжай болды. Джимми Чипперфилд Екінші дүниежүзілік соғыста истребитель ұшқышы болып күресті. 1960 жылдары ол "көлікпен жүріп өтуге" арналған сафари парктерінде мансап жасауды бастады. 1966 жылы ол Лонглит сафари паркін ашты. 1967 жылы Джимми Йоханнесбургтегі Арыстан паркін ашты, ол әлемдегі үшінші арыстан паркі болды. Чипперфилд Ларенти цирк отбасына паркті басқаруды тапсырды. Джимми 1969 жылы Беркширдегі Виндзор қаласында Виндзор сафари паркін ашты. 1970 жылы ол Джон Расселлмен бірлесіп Уобурн сафари паркін және Шотландияның Стирлинг қаласындағы Блэр Драммонд сафари паркін құруға көмектесті. 1971 жылы ол Ноусли сафари паркін ашуға көмектесті. Джимми Чипперфилд пен Аннабель Лэмбтон 1972 жылдың шілде айында Лэмбтон қалыңында Лэмбтон арыстан паркін ашты, ол 1980 жылы жабылды. Джимми 1973 жылдың 17 сәуірінде Батыс Мидленд сафари паркін ашты. 1992 жылы Виндзор паркі жабылып, арыстандар Батыс Мидленд сафари паркіне көшірілді. "Менің қаһарлы өмірім" атты автобиографиясында айтылғандай, ол осы идеяның бастамашысы болды және оның алғашқы жануарлар тобының арасында "Азат туған" (Born Free) фильміндегі арыстандар бар еді. Джимми Голливуд фильмдеріне, мысалы, Уолт Диснейге үй жануарларын және цирк жануарларын іздеп әкеп, оларды оқытты. Джимми Чипперфилд 1961 жылы "Бұл сіздің өміріңіз" бағдарламасының кейіпкері болды, ал оның Эмонн Эндрюспен бірге түсірілген суреті оның автобиографиясының бірінші басылымының мұқабасындағы суреттер коллажында көрсетілген.

Марджори Чипперфилд

Марджори Чипперфилд Equestrienne, contortionist және equilibrist ретінде өнер көрсетті. Марджори Сюзанн Филис, Ричард Чипперфилдтің кіші қызы 1916 жылдың 12 желтоқсанында дүниеге келді. Ол әйгілі отбасының бесінші буыны, Дик, Мод, Джимми және Джонның қарындасы еді. 1931 жылы ол баспалдақтың тар сатыларына шығып-түсіп, иіліп, тепе-теңдікті сақтап өнер көрсетті. 1933 жылы Чипперфилдтің арыстан шоуында домалақ шармен өнер көрсетті. 1937 жылы әкесінен циркті алғаннан кейін, ол ағасы Ричардтың циркінде өнер көрсетті. Отбасылық цирк пен "Либерти" аттарымен ол 1938–39 жылғы маусымда Истборн қаласында өнер көрсетті. 1939–40 жылғы маусымда ол Belle Vue циркінде бұқаларды көрсетіп, Mlle Marita ретінде танылды. 1941 жылдың қыркүйек айында Пулдың (Том Фосетт) циркінде тепе-теңдік сақтап, домалап өнер көрсеткен Мисс Марджори ретінде пайда болды. Ол 1941 және 1942 жылдары Артур Джоэлдің "All British" циркінде ағасы Джонни және Розимен (Жиммидің әйелі) Чипперфилдпен бірге аяқ киім аттарын көрсетті. Ол сондай-ақ домалақ шармен де өнер көрсетті. 1942 жылы ол өнер бағдарламасын Реко бауырларының циркіне, содан кейін Гарри Бенеттің сахналық циркіне көшірді. 1945 жылдың 15 желтоқсанында Джеймс (Джимми) Стоклиге тұрмысқа шықты. Ол Роксана ретінде, Марсалинге (Берта Гриднефф) биік сымда көмектесті. Чипперфилд циркіне оралғаннан кейін, ол қыздардың гардеробын, костюмдерін және басқа да киім-кешектерін басқарды. 1948 жылы ол ағалары Ричард, Джеймс және Джон Чипперфилдтермен бірге Чипперфилд циркінің ортақ иесі атанды. Оның піл биі өнері 1948 және 1949 жылдары Глазгодағы Келвин Холл циркінде көрсетілді. Ол 1951 жылы Чипперфилд циркінің директоры болды, олардың штаб-пәтері Даун фермасында, Стокбридж, Гэмпширде орналасқан, ал кейін қыстау орны Хейтропқа, Оксфордширге көшірілді. Ол 1973 жылы Джимми Стокли қайтыс болғанға дейін Оңтүстік Африкадағы отбасының жабайы жануарлар қорығын басқарды. 1975 жылдың 11 желтоқсанында Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласында қайтыс болды. Оның қызы Джейн Стокли Браян Босвеллге тұрмысқа шықты.

Джеймс Стокли

Джеймс (Джимми) Стокли көлік, электр техникасы және механика саласындағы маман болды. Ол 1914 жылы Стоук-он-Трент қаласында дүниеге келген. Соғысқа дейін ол онда автокөлік саудасында жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыста ол Джимми Чипперфилдпен бірге ұшқан, оның навигаторы болған. Джимми арқылы ол Марджори Чипперфилдпен танысты. Джеймс соғыс кезіндегі қызметі үшін Distinguished Flying Medal (DFM) медалімен марапатталды. Марапаттамада былай делінген: «Бұл офицер және әуешіл, ұшқыш және бақылаушы ретінде көптеген ұшу миссияларына қатысқан. Олар өте білікті, сабырлы және бекем ұшақ экипажының мүшелері екенін дәлелдеді, ал операцияларға деген құлшыныстары көп мақтауға ие болды. 1945 жылдың наурыз айының бір түнінде олар жаудың екі ұшағын жойды». Джеймс 1945 жылдың 15 желтоқсанында Лестерширдегі Блаби қаласында Марджори Сюзанна Филис Чипперфилдке үйленді. Чипперфилд циркінің құрамында ол соғыстан кейінгі шоуды жалғастырып, жолға қойды. Оның қызы Кэрол Элизабет 1950 жылы Бристольде крещениеден өтті. 1951 жылы ол Чипперфилдтің директоры болды, оның штаб-пәтері Даун фермасында, Стокбриджде орналасқан. 1970 жылдары Чипперфилд циркі Оңтүстік Африкадан оралғанда, Джим Стокли және оның әйелі Марджори сол жерде қалды, Наталь арыстандары паркі мен қорығын басқарды. Джеймс 1973 жылдың 31 мамырында 58 жасында гнуға екпе жасау кезінде кеудесіне соққы алғаннан кейін қайтыс болды. Ол Джейн, Кэрол, Джеймс (Джим) кіші және Мэрианннің әкесі болды.

Джонни Чипперфилд

Джонни Чипперфилд (1875–1978) – атпен жүруші, клоун және жануарларды оқытушы. Джон Л. Ричард Чипперфилдтің (1875 жылы туған) және Мод Сейтонның ұлы еді. Джонни Чипперфилд Дик, Мод, Джимми және Марджоридің кіші інісі болды. Джонни Чипперфилд бала кезінде уэльс пониіне трюктар үйретті, содан кейін оған жокей болып мінуге маймылды оқытты. Он екі жасында алғашқы сайыс атын сатып алып, отбасылық шоуда атпен жүруші және клоун болды. 1937 жылғы маусымды Чипперфилдтің жануарларымен бірге Швецияның «Скотт» циркінде өткізді, онда оның атқа міну өнерін Руди Блюменфельд қолдады. Джонни Дорис Моршеге үйленді, ол неміс трамплин тобының мүшесі еді. Ол иттерді көрсетіп, «Мадам Спангалетти» рөлінде комедиялық ат шабуды көрсетті және ағасы Джиммимен бірге клоундық өнер көрсетті. 1938–39 жылдары «Келли» есімімен Чипперфилд циркіндегі иттермен көрсеткен өнерімен танылды. 1949–50 және 1950–51 маусымдары Том Арнольдтың «Мамонт» циркінде, Харрингейде, сондай-ақ 1950 жылы Чипперфилд циркінде «Полдың теңдесі жоқ пудлдары» көрмесіне қатысты. 1951 жылы Саутенд-он-Си Курсаал циркінде жоғары мектепте атпен жүру шоуын көрсетті. 1952 жылы Чипперфилд циркінде «Алтын паламино» марапатымен марапатталды. Ұлы Джон кенже 1953 жылдың 20 шілдесінде дүниеге келді. 1950 жылдардан бастап Чипперфилд циркінде ат жаттықтырушысы болды, 1953 жылы Дорин Дагганмен бірге өнер көрсетті. 1954 жылы Плимут қаласында Чипперфилд циркімен бірге өнер көрсетті. 1950 жылдардың ортасында Чипперфилдтің пілдерімен жұмыс істей бастады. 1957–58 жылдары Чипперфилд циркімен Бірмингемдегі Бингли залында аттар, понилер, пілдер және шимпанзелерді көрсетті. 1965–1967 жылдары ағасы Дик пен қарындасы Марджоримен бірге Оңтүстік Африкаға Чипперфилдтің Оңтүстік Африка турнесіне қатысты және 1968 жылы Ұлыбританияға оралды. 1970 жылдан бастап Ұлыбританиядағы Чипперфилд циркімен бірге Азия және Африка пілдерін, жылқыларын, арыстандарын, жолбарыстарын және иттерін оқытып, көрсетіп жүрді. 1978 жылдың 13 қарашасында лейкемиядан қайтыс болды.

Томи Чипперфилд

Томи Чипперфилд Чипперфилд циркінде дүниеге келіп өскен. Ол маймылдар мен жирафтар сияқты түрлі жануарлармен бірге, жол сапарларында балалық шағын өткізді. Кейіннен ол Хэмпшир графтығындағы Стокбридж қаласындағы Марш Корт мектебінде оқыды. Томми жас кезінде циркте өнер көрсеткен. Әкесінің ізін жалғап, ол да ірі мысықтарды жаттықтырушы болды. 1970 жылдары пілдер мен жылқылар шоуларын да ұйымдастырды. Томми Робертс ағайындары үшін екі жыл жұмыс істеді. Ол Ұлыбританияда жұмыс істеп, шоуымен Испания, Оңтүстік Африка және Австралияға гастрольде болды. Австралияда ол Мэрилинмен танысып, үйленді. Мэрилин атқа міну, жоғары сымда жүру, трапеция және тағы да басқа өнер түрлерін орындаған. Екеуі бірнеше жыл Ирландиядағы Даффи циркінде жұмыс істеді. 2013 жылы олар шоуды Англияға қайтарды. Олардың ұлы Томас Чипперфилд, әкесі мен атасы сияқты, арыстан мен жолбарыс жаттықтырушысы болып жұмыс істейді.

Мэри Чипперфилд

Мэри Чипперфилд (1938 – 2014), Джимми Чипперфилдтің қызы, 1970-ші жылдары шимпанзелермен жұмыс істеуге маманданған. Ол сонымен қатар жануарларды оқытушы ретінде белгілі болды, "Доктор Дулиттл" (1967) фильміне және BBC өндірісіне жануарлар дайындады. Мэри фильмдердегі және Чипперфилд циркіндегі рөлдер үшін жабайы жануарларды үйретті. Мэри әкесімен бірге Лонглит сафари паркін құруға қатысты. 1999 жылы ол цирктегі кейбір жануарларды қатыгездікпен ұстады деген айып тағылды. 1998 жылдың сәуір айында полиция Труди есімді шимпанзе баланы бірнеше рет тепкені үшін, ұрып-соққаны үшін және оны кішкентай қорапқа жатқызып, ұйықтатуға мәжбүрлегені үшін алып, "Монки Ворлд" панасына тапсырды. Чипперфилд жануарларға қатыгездік жасағаны үшін он екі баптан айыпты деп танылып, 8500 фунт стерлинг айыппұл төледі.

Салли Чипперфилд

1979 жылы Салли Чипперфилд Чипперфилд циркінен бөлініп, өзінің кішкентай шоуын құрды. Салли Чипперфилд – Ричардтың үлкен ұлының қызы, Джим Клубқа үйленген. Саллидің шоуында оның күйеуі арыстандарды көрсетіп жүреді. Шоуда орыс аюлары да бар. Салли сонымен қатар иттер, маймылдар және еркін жүретін понилерден тұратын шоу да қояды.

1980 жылдар 2010 жылдар

1980 жылы екі Чипперфилд арыстаны Уилтширдегі Девиз мектебінің аумағына келді. Дик Чипперфилд отбасы басқарған Chipperfield Circus 1980-ші жылдардың соңында көшпенді турларын тоқтатты. 1989–1990 жылғы маусымда Чипперфилд циркі Ирландияда гастрольде болып, Корк қаласында маусымын бастады. Шоу бірнеше ай бойы The Flying Souzas, Shiganio, Peter Althoff және Чипперфилд отбасының мүшелерінің қатысуымен өтті. 1990 жылдардың басында Джонни Чипперфилдтің ұлы Чарльз Чипперфилд Чипперфилд бауырларын басқарды, бірақ ол 1990 жылдары таратылды. Шоудың атауы 1992–1996 жылдар аралығында Тони Хопкинс Промошнс компаниясына Ұлыбритания бойынша цирк турнесі үшін жалға берілді. Шоуда Дик Чипперфилдтің немересі Ричард Чипперфилд арыстанмен өнер көрсетті. 1990 жылдары Грэм Чипперфилд Ринглинг Барнум циркімен бірге гастрольде болып, өзінің үш пілін – Патти, Зербини және Люкті көрсетті. 2002 жылы BBC Мэри Чипперфилдтің жануарларын зорлыққа салу фактісін хабарлады, бұл жануарларға қатыгездік жасағаны үшін айыппұл төлеуге әкеп соқты. 2010 жылы Чипперфилд циркі жануарларсыз қайтып келді және Кембридж және Рочестер қалаларында өнер көрсетті.

Чарльз Чипперфилд

Чарльз Чипперфилд – Chipperfield отбасының шоу бизнесіндегі жетінші буыны. 2006 жылы Чарльз Чипперфилд Мальтада шоу қойды. 2010 жылдың 15 қыркүйегінде Чарльз Чипперфилд ресми түрде «Чарльз Чипперфилд циркі» деп тіркелді және оны әйелі Ребекка Чипперфилдпен бірге басқарды. 2013 жылы «Чарльз Чипперфилд циркі» Шығыс Англия балалар хосписі үшін Стонхэм Барнста шоу ұйымдастырды. 2013 жылы Фрэнсис Миддлтон «Чарльз Чипперфилд циркі» шоуында әуе акробаты, жібек және арқанмен шеберлік көрсетті. 2014 жылы «Чарльз Чипперфилд циркі» Манчестердегі Гортон паркінде өнер көрсетті. 2015 жылы «Чарльз Чипперфилд циркі» Саутпортта өнер танытты, бұл қалаға соңғы «Чипперфилд циркі» 25 жыл бұрын келген. Сондай-ақ 2015 жылы «Чарльз Чипперфилд циркі» Оңтүстік Бакстағы Odds Farm Park-та өнер көрсетті. 2016 жылғы шоуға ұшатын трапеция, Украинадан аяқпен жонглерлік, Испаниядан Кейланың хула-хуп трюктері және Өлім дөңгелегі кірді.

Томас Чипперфилд

Томас Чипперфилд 2014 жылы Питер Джолли цирк шоуымен жұмыс істеді, ал соңғы рет 2016 жылы Италияда Моира Орфеймен бірге қонақ жүргізуші ретінде пайда болды. 2018 жылдың сәуір айында Чипперфилд Қоршаған орта, тағамдық өнімдер және ауыл шаруашылығы департаментінің оған екі арыстан мен жолбарысты көшпенді циркке пайдалануға рұқсат бермеуіне қатысты шешіміне қарсы апелляциясын жоғалтты; ол жаңа апелляция жасауды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Ол Ұлыбританияның соңғы арыстан бапкері деп есептеледі. Clubb Chipperfield Ltd 1998 жылы өз таңбасымен қызмет етуін тоқтатты. Chipperfield Organization Ltd – халықаралық жануарларды қамтамасыз ету және тасымалдаумен айналысатын компания.

Чипперфилдтер отбасының басқа мүшелері

Шила Чипперфилд (17 маусым 1975 жылы туған, Ковентри, Англия) – Дик Чипперфилд ағаның бірінші туысы Билли Чипперфилдтің қызы. Шила 1996-1998 жылдары Лондондық Elastica рок-тобында бас-гитарист болды. Джим Стокли – Джимми мен Марджори Стоклидің ұлы, Оңтүстік Африкадағы киноиндустриясына дрессировкаланған жануарларды жеткізеді. Джейми Стокли – Джим Стоклидің ұлы (Джимми мен Марджори Стоклидің немересі), ол әйелі Данамен бірге Оңтүстік Африкада сәтті ойын саудасы және той өткізетін орын басқарады.

Чипперфилдтер отбасы мүшелерінің кітаптары

"Менің достарым – жануарлар", Дик Чипперфилд аға. Лондон: "Сувенир Пресс" баспасы, 1963. "Менің жабайы өмірім", Джимми Чипперфилд. Лондон: "Макмиллан" баспасы, 1975.