Кіріспе
Польшалық цирк артисі Зигмунд Брейтбарт (22 ақпан 1893 – 12 қазан 1925), сонымен қатар Зише немесе Сише Брейтбарт деп кеңінен танымал, Польшада туған цирк артисі, водевильдегі күшті адам және еврей халық мұрасының батыры болған. 1920 жылдары ол "Әлемдегі ең күшті адам" және Eisenkönig ("Темір король") атымен белгілі болды.
Siegmund Breitbart (22 February 1893 – 12 October 1925), also known popularly as Zishe or Sische Breitbart , was a Polish born circus performer, vaudeville strongman and Jewish folklore hero. He was known as the "Strongest Man in the World" and Eisenkönig ("Ironking") during the 1920s.
Ерте өмір
Брайтбарт 1893 жылдың 22 ақпанында Польшаның Лодзь қаласының жанындағы Стриков қаласында сағдыратын еврей отбасында туған.
Қуатты адам
Брейтбарт Еуропа мен Америкада «Цирк Бушпен» гастрольдік сапарда болды. Ол қолдарына гүл тәрізді өрнектермен иілген темір таяқтарды орап, темір тізбектерді тістеп немесе жыртып, тіпті аттың жалаңдағын екіге бөліп тастады. Ол 5/8 дюйм қалыңдығы және 3 фут ұзындығы бар қатты болат жақтарды жыртып жіберді деген хабар бар. Шоумен ретінде Брейтбарттың көрсетулеріне екі сабалған жылқыны тоқтату, адамдармен толтырылған арбаны тістерімен тарту және онға дейін жолаушысы бар автомобильдер сияқты зор салмақтарды арқасына жатып көтеру кірді. Оның кеудесінің үстінде тастарды балғамен сындырды. Ол бір кішкентай пілді көтеріп, пілді ұстап тұрып, баспалдаққа шығып, үш адамды дөңгелекке іліп, тістерімен арқанмен ұстады. Брейтбарт сол дәуірдегі күшті адамдардың арасында кең таралған бір өнерді өз өнерінің бөлігіне айналдырды. «Геркулес қабірі» кезінде оның кеудесінен көпір салынды және бұқа немесе піл сияқты ауыр жануарлар тақталар арқылы жүріп өтті. Бірақ Брейтбарт одан да бір қадам алға жылжыды, ол мотодромды кеудесіне орнатып, екі адам мотоциклмен бір-бірін қуулап жүрді. Сол кездегі пошта арқылы тапсырылатын бұлшық дамыту курстарын пайдаланып, Брейтбарт «Бұлшық күші және Брейтбарттың пошта арқылы тапсырылатын курсы» атты кітап жазды. Курс дене салмағымен жасалатын жаттығуларға және арнайы «Брейтбарт аппаратына» негізделген, ол темірді иілу қозғалыстарын имитациялау үшін жасалған прогрессивті қарсылық жаттығу құралы. Ол 1923 жылы «Темір патша» фильмінде түсті.
Өлім
Брейтбарт Польшаның Радом қаласында күш көрсетушілердің көрсетілісі кезінде өзін жазатайым түрде жарақаттағаннан кейін сегіз аптадан соң қайтыс болды. Ол тек қана қолымен бес емен тақтайынан өткізіп, тізесіне тікенді қадап алды. Жара жұқтырып, қан уулануына алып келді. Ол екі аяғын да кестірген он операцияны бастан өткерді, бірақ инфекция тым күшті болды. Брейтбарт 1925 жылдың қазан айында қайтыс болды. Ол Берлиндегі Адасс Йисроэль зиратында жерленді.
Мұра
Брейтбартты финн мықты адамы Юко Ахола Вернер Герцогтың 2001 жылғы "Жеңілмейтін" фильмінде өмірі туралы жоғары көркемделген оқияда сомдады. Ол сонымен қатар Роберт Рубенштейннің "Кар Бен" баспасынан шыққан "Зише – мықты адам" атты балалар кітабының шабыт көзі болды. "Реформалық иудаизм" журналы 1923 жылы Америкадағы турнесі кезінде "Заманның Суперманы" деп таныстырылған Брейтбарттың Джо Шустер мен Джерри Сигелге әйгілі Супермен суперқаһарманын жасауға түрткі болғанын мәлімдеді, алайда Джерри Сигел мен Джо Шустер оның ықпалы туралы ештеңе айтқан емес.