Кіріспе

Саха Республикасының туы (Якутия) (Сақа Өрөспүбүлүкэтин Былааҕа; Флаг Республики Саха (Якутия)), Ресей Федерациясында, Саха Республикасының мемлекеттік символдарының бірі, Саха Республикасының елтаңбасы және ұлттық әнұранымен бірге. Тудың төрт көлденең жолағы бар. Жоғарыдан төменге қарай жолақтар: ашық көк (тудың енінің 3/4 бөлігі), ақ (1/16), қызыл (1/16) және жасыл (1/8). Ту 1992 жылдың 14 қазанынан бастап Саха Республикасының ресми туы ретінде қолданылып келеді. Ашық көк жолақтың ортасында ақ дискі орналасқан. Дискінің диаметрі тудың енінің 2/5 бөлігін құрайды. 1992 жылға дейін Саха Республикасы Якут Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасы болып келді. 1937 жылға дейін Якут АССР-і Аврораның бейнесі және АССР атауы жазылған көгілдір кантонды туды пайдаланған. 1937 жылдан кейін Якут АССР-інің туы Ресей КСР-інің туымен толық сәйкес болды.

Символизм

Диск солтүстік күнді бейнелейді. Ашық көк, ақ және жасыл түстер сәйкесінше аспан, қар және тайга ландшафтын көрсетеді. Қызыл түс халықтың батылдығы мен тұрақтылығын символдайды. Саха Республикасының Конституциясына сәйкес, ақ диск арктикалық аспанның ақ күнін білдірсе, ашық көк, ақ және қызыл түстердің үйлесімі Саханың Ресей Федерациясындағы орнын көрсетеді.

Заңнама

Тудың дизайны мен қолданылуын реттейтін қолданыстағы заң 2004 жылдың 15 шілдесінде қабылданды. №313 III заңның үшінші тарауы "Саха (Якут) Республикасының ресми рәміздері туралы" заңында Саха Республикасының туының символикасы, қолданылуы, орналастырылуы және басқа тулармен бірге көтерілуінің тәртібі сипатталған.

Көтеріліс тулары

Азамат соғысына дейін және одан кейін Якут аймағында бірнеше көтеріліс болды. Көтерілістерде негізінен үш түстік тулар қолданылды. Бірінші Якут көтерілісінде қара, ақ және қызыл үш түстік ту пайдаланылды. Бұл ту Германия империясының туымен бірдей болды. Тунгус Республикасын құрған Тунгус көтерілісі ақ, жасыл және қара үш түстік туды қолданды. Тудың ақ түсі Сібір қарын, жасыл түсі орман мен тайганы, ал қара түсі жерді символдайды. Бұл ту Урал Республикасының туымен толық сәйкес келеді.

Якут АКСР ретінде

Якут АССР-інің алғашқы туы 1926 жылғы 13 ақпанда 4-ші Бүкіл Якутск Кеңестер съезінде бекітілген Якут АССР-інің 1926 жылғы Конституциясында сипатталған. Ту қызыл түсті болған, жоғарғы сол жағында көк түсті кантон орналасқан, онда солтүстік жарығы алтын әріптермен "ЯАССР" деген жазумен бейнеленген. Якут АССР-інің туы 1937 жылғы 9 наурызда Якут АССР-інің 9-шы кезектен тыс Кеңес съезінде Якут АССР-інің Орталық атқару комитеті қабылдаған Якут АССР-інің 1937 жылғы Конституциясында сипатталған. Ту Ресей КСРО-сының туымен бірдей болды, айырмашылық тек қосымша жазуларда ғана болды. Бұл жазулар Якут тілі үшін жаңа әліпби Совет Одағының Халық ағарту комиссарының қаулысымен бекітілгеннен кейін өзгерді. Якут АССР-інің жаңа мемлекеттік туы 1954 жылғы 12 маусымда "Якут Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасының Мемлекеттік туы туралы" Якут АССР Жоғарғы Кеңесі Президиумының қаулысымен қабылданды, ал тудың ресми дизайны 1954 жылғы 23 маусымда Якут АССР-інің Заңымен бекітілді. Жаңа мемлекеттік ту Ресей КСРО-сының мемлекеттік туымен бірдей болды, бірақ қосымша жазулармен. Якут АССР-інің жаңа конституциясы 1978 жылғы 31 мамырда қабылданғаннан кейін жазулардың орны өзгерді.

Саха (Якут) Республикасы ретінде

Кеңес Одағының тарауы мен жаңа ұлттық мемлекеттердің құрылуына байланысты, Саха Республикасы 1992 жылдың 4 сәуірінде жаңа Конституцияны қабылдады. Конституцияда Саха Республикасының туының мәліметтері туралы ешқандай айтылмады. Тек мынадай мәлімдеме болды:

Саха Республикасының туы 1992 жылдың 14 қазанында №1158 XII Жарлықпен бекітілді, ал аталған Жарлық №1159 XII Жарлықпен қабылданды. Сол күні сағат 17.50-де ту, Ресей Федерациясының туымен бірге Саха Республикасы Жоғарғы Кеңесінің ғимаратына алғаш рет көтерілді. Тудың сипаттамасы бекітіліп, 2008 жылдың 22 шілдесіндегі түзетулер арқылы Саха Республикасы Конституциясына енгізілді.

Дизайнерлер

Людмила Данилова Слепцова (1942 жылы туған). Суретші, Саха Республикасының Еңбек сіңірген суретшісі. Ресей Федерациясы Суретшілер одағының мүшесі. Старостин Михаил Гаврилович (1959 жылы туған). Графикалық дизайнер. Ресей Федерациясы Суретшілер одағының мүшесі. Захарова Айина Петровна (1973 жылы туған). Суретші, Якутия суретші мектебінің оқушысы.