Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джон Милтонның маскасы
Masque by Milton
«Комус» (1634 жылы Лудлоу қамалында қойылған маска) – Джон Милтонның пәктікті құрметтеу үшін жазған маскасы. Алғаш рет 1634 жылғы Майклмас күні Джон Эгертонның, Бриджуотердің 1-ші графының алдында, графтың Уэльс Лорд-президенті лауазымына тағайындалуының құрметіне Лудлоу қамалында қойылды. Маска бұлжырағыс түрде «Комус» деп аталады, бірақ алғашқы басылымдағы толық атауы – «1634 жылы Лудлоу қамалында қойылған маска: Майклмас түні, құрметті Джон Эрл Бриджуотер, Виконт Бракли, Уэльс Лорды және Ұлыбритания Королінің ең құрметті кеңесшілерінің бірі алдында». «Комус» 1637 жылы кітап сатушы Хамфри Робинсон басып шығарған кварто түрінде анонимді түрде жарияланды. Милтон бұл туындысын 1645 және 1673 жылдары жарық көрген «Өлеңдері» жинағына қосты. Оның мәтіні музыкант Томас Арннің 1738 жылы Лондон қаласында 70 жылдан астам уақыт бойы сәтті қойылған маскасы үшін пайдаланылды.
Comus (A Masque Presented at Ludlow Castle, 1634) is a masque in honour of chastity written by John Milton. It was first presented on Michaelmas 1634 before John Egerton, 1st Earl of Bridgewater at Ludlow Castle in celebration of the Earl's new post as Lord President of Wales. The masque is known colloquially as Comus, but the full title in its first publication is A Maske presented at Ludlow Castle, 1634: on Michaelmasse night, before the Right Honorable, John Earle of Bridgewater, Viscount Brackly, Lord President of Wales, and one of His Majesties most honorable privie counsell. Comus was printed anonymously in 1637 in a quarto issued by bookseller Humphrey Robinson. Milton included the work in his Poems of 1645 and 1673. His text was used for a highly successful masque by musician Thomas Arne in 1738, which ran for more than 70 years in London.
Сюжет
Сюжет екі бауыр мен олардың "Леди" деп аталатын әпкесінің орманға саяхатта жоғалып кетуімен байланысты. Леди шаршап, бауырлары азық іздеп кетеді. Жалғыз қалғанда, ол әуескер Коммен кездеседі, ол той-қуаныш құдайынан (Κῶμος, Kōmos) шабыттанған кейіпкер, шала жалақы ауыл тұрғыны болып көрсетіп, оны бауырларына жеткізеді деп уәде береді. Оның жылы жүзіне алданып, Леди оның тұтқынына айналып, оның ләззат сарайына жеткізіліп, оның қара магиясының құрбаны болады. Ол "қою ыстықтан жасалған иісті" сиқырлы креслоға отырғызылып, қимылсыз қалады, ал Ком бір қолымен қара магия таяғын ұстап, екінші қолымен оны басып тастайтын сусын ұсынады. Ком Ледиге "тартынбауға" және оның сиқырлы тостағынан (жыныстық құштарлық пен шектен шығуды бейнелейтін) ішуге шақырады, бірақ ол одан әлдеқайда бас тартып, ұстамдылық пен тазалықтың қадір-қасиетін қорғайды. Оның сарайынан көрінетін тағамдар Ледидің құштарлығы мен тілектерін оятуға арналған. Өзінің еркіне қарсы ұсталғандықтан, ол Компен пікір таластың барысында дұрыс ой-сананы (recta ratio) қолдануын жалғастырады, осылайша ой-санасының бостандығын көрсетеді. Әуескер табиғаттан туған құштарлықтар мен тілектердің "табиғи" және де заңды екенін айтады, ал Леди тек рационалды өзін-өзі бақылаудың ғана нұрлы және ізгі екенін мәлімдейді. Өзін-өзің баптау мен шектен шығу – адамның жоғары табиғатынан айырылып, төменгі сезімдерге бой ұсыну екенін қосады. Осы пікірсайыста Леди және Ком сәйкесінше жан мен дене, ақыл мен құштарлық, рухани ізденіс пен сезімталдық, ізгілік пен жамандық, моральдық тазалық пен әдепсіздікті бейнелейді. Комды ерекшелендіретін саяхат тақырыбына сәйкес, Леди сатқын мінезді кейіпкердің алдауына ілігіп, уақытша жолдан тайып, даналыққа маскировкаланған софистикаға тоғысады. Осы уақытта оны іздеген бауырлары, оларға көмекке жіберілген періште тұлғасымен – қойшы кейпіндегі Аманды Рухпен кездеседі, ол оларға Комды қалай жеңу керектігін айтады. Леди ой-санасының бостандығын нығайта беруге және қарсылық көрсету арқылы, тіпті наразылық білдіру арқылы еркін ерік-жігерін қолдануға жалғастыра бергенде, Аманды Рух оны бауырларымен бірге Комнан құтқарады. Леди креслосына сиқырлы түрде байланған күйінде қалады. Ән арқылы Рух судың нимфасы Сабринаны шақырады, ол Ледидің берік адалдығы үшін оны босатады. Ол және оның бауырлары ата-аналарымен жеңіс тойында кездеседі, бұл сынақтар мен қиындықтарды жеңіп өткен саяхатшы жанды күтіп тұрған көктегі бақытты білдіреді, бұл ашық зұлымдық немесе азғырудың құрылыстары болсын.
The plot concerns two brothers and their sister, simply called "the Lady", lost in a journey through the woods. The Lady becomes fatigued, and the brothers wander off in search of sustenance. While alone, she encounters the debauched Comus, a character inspired by the god of revelry (Κῶμος, Kōmos), who is disguised as a villager and claims he will lead her to her brothers. Deceived by his amiable countenance, the Lady follows him, only to be captured, brought to his pleasure palace and victimised by his necromancy. Seated on an enchanted chair, with "gums of glutinous heat", she is immobilised, and Comus accosts her while with one hand he holds a necromancer's wand and with the other he offers a vessel with a drink that would overpower her. Comus urges the Lady to "be not coy" and drink from his magical cup (representing sexual pleasure and intemperance), but she repeatedly refuses, arguing for the virtuousness of temperance and chastity. Within view at his palace is an array of cuisine intended to arouse the Lady's appetites and desires. Despite being restrained against her will, she continues to exercise right reason (recta ratio) in her disputation with Comus, thereby manifesting her freedom of mind. Whereas the would be seducer argues appetites and desires issuing from one's nature are "natural" and therefore licit, the Lady contends that only rational self control is enlightened and virtuous. To be self indulgent and intemperate, she adds, is to forfeit one's higher nature and to yield to baser impulses. In this debate the Lady and Comus signify, respectively, soul and body, ratio and libido, sublimation and sensuality, virtue and vice, moral rectitude and immoral depravity. In line with the theme of the journey that distinguishes Comus, the Lady has been deceived by the guile of a treacherous character, temporarily waylaid, and besieged by sophistry that is disguised as wisdom. Meanwhile, her brothers, searching for her, come across the Attendant Spirit, an angelic figure sent to aid them, who takes the form of a shepherd and tells them how to defeat Comus. As the Lady continues to assert her freedom of mind and to exercise her free will by resistance and even defiance, she is rescued by the Attendant Spirit along with her brothers, who chase off Comus. The Lady remains magically bound to her chair. With a song, the Spirit conjures the water nymph Sabrina who frees the Lady on account of her steadfast virtue. She and her brothers are reunited with their parents in a triumphal celebration, which signifies the heavenly bliss awaiting the wayfaring soul that prevails over trials and travails, whether these are the threats posed by overt evil or the blandishments of temptation.
Музыка
Бастапқы вокалды музыка (би музыкасы сақталмаған), барокко стилінде Генри Лоуес жазған, ол сонымен қатар The Attendant Spirit рөлін орындаған. Әдетте, маскалар драма емес еді; оларды операның речитативіне арналған алғы дайындық ретінде қарастыруға болады. 1745 жылы Георг Фридрих Гендель үш ән мен триодан масканың жекелеген қойылымының бөлігі ретінде құрады, ол алғаш рет 1745 жылдың маусымында Лудлоу қамалында орындалды. Дауысты солистер мен оркестрге арналған "Комус сахналары" – композитор Хью Вудтың (1932–2021) ең белгілі туындыларының бірі. Оған BBC тапсырыс берген және ол 1962–1965 жылдар аралығында жазылған. Вудтың алғашқы оркестрлік туындысы, ол 1965 жылы BBC Proms эфирінде тұңғыш рет орындалып, Вудқа үлкен жетістік әкелді.
The original vocal music (the dance music is not extant), in a baroque style, was composed by Henry Lawes, who also played the part of The Attendant Spirit. Generally, masques were not dramas; they could be viewed as pre figuring the recitative of opera. In 1745 George Frideric Handel composed three songs and a trio as part of a private arrangement of the masque which was first performed, in June 1745, also at Ludlow Castle. Scenes from Comus, for vocal soloists and orchestra, is one of the best known works of composer Hugh Wood (1932–2021) which was commissioned by the BBC and composed between 1962 and 1965. Wood's first orchestral work, it was premiered, in a broadcast from the BBC Proms, in 1965 and provided Wood with a public success.
Кастлехейвен қақтығысы
Бұл масканы қоршаған даулы аура бар, себебі Кастлехейвен графы, Бриджвотердің жекжаттысы, оны ұятты содомия және зорлау ісі қоршады, осы іске үшін ол өлім жазасына кесілді. Кейбір сыншылар бұл масканың ұяттылыққа баса назар аударуы Эгертон отбасын "тазарту" мақсатымен жасалған деп болжайды.
An air of controversy surrounds this masque, as the Earl of Castlehaven, Bridgewater's brother in law, was the subject of a sordid sodomy and rape scandal for which he was executed. Some critics have conjectured that the masque, with its focus on chastity, was designed to "cleanse" the Egerton family.
Театрлық бейімделулері
Джон Милтонның "Комус" поэмасының "Комус – Ұяттылыққа арналған маска" атты театрлық бейімделуі 2016 жылы Шекспирдің "Глобус" театрындағы Сэм Ванамакер ойын үйінде қойылды. Масканы Патрик Барлоу бейімдеп, Люси Бейли қойды.
A theatrical adaptation of John Milton’s Comus, entitled Comus A Masque in Honour of Chastity, was performed at the Sam Wanamaker Playhouse at Shakespeare's Globe in 2016. The masque was adapted by Patrick Barlow and directed by Lucy Bailey.