Соколдың Батыры: Дакота вождінің өмірі мен мұрасы

Кіріспе

Соғыс бүркіті (дакота: Waŋbdí Okíčhize; шамамен 1785 – 1851 жылғы күз) – Янктон Сиу тайпасының туған жерінде дүниеге келген басшысы.

Өмір

Соғыс бүркітінің ерте өмірі, оның туған жері және туған күні туралы көп мәлімет жоқ, алайда тарихшылар оның шамамен 1785 жылы қазіргі Миннесота немесе Висконсин штатында туғанын болжайды. Жастық шағында Соғыс бүркіті өзінің Санти тайпасынан бас тартып, басшылыққа таласқанда қан төгілуді болдырмақ болды. Жас кезінде Уор Айгл ақ американдықтардың арасында көп уақыт жұмыс істеді. 1812 жылғы соғыс кезінде ол АҚШ үкіметі үшін хабар жеткізді және британдықтарға қарсы АҚШ мүддесін қолдау үшін жергілікті халықтар арасында жұмыс істеді. Ол Жоғарғы Миссисипидегі өзен кемелерінде бағытшы болып жұмыс істеді, сондай-ақ Миссуриде американдық тері компаниясының хабаршысы болды. 1830 жылы Миннесотада үйленгеннен кейін ол Янктон Сиу тайпасына қабылданды. Ол әйелімен бірге төрт қыз және үш ұл тәрбиеледі. 1830-жылдардың ортасына қарай ол тайпаның басшысы болып сайланды және бейбітшілік шарты жасасу үшін басқа тайпа басшыларымен бірге Вашингтонға сапар шекті. Соғыс бүркіті 1837 жылы президент Мартин Ван Бюреннен алған күміс Бейбітшілік медалімен ерекше мақтан тұтты. Оның екі қызы, Таң және Жанар бұлт, американдық тері компаниясының саудагері Теофил Брюгиерге үйленді, ол да Янктон тайпасына қабылданды және бірнеше жыл бойы олармен бірге саяхаттады. Бір дерек бойынша, Брюгиер Соғыс бүркітіне биік жардың жанында екі алып өзеннің қосылған жерін көрген түсін айтқан. Соғыс бүркіті Брюгиерге ол сол жерге барғанын және оған көрсетіп беретінін айтты. Шындығында, екеуі де тері саудасымен айналысқанда Сент-Луис, Миссури және Форт-Пьер арасындағы сапарларында осы жерден көп рет өткен болуы мүмкін. Брюгиер Үлкен Сиу және Миссури өзендерінің қосылған жерін өзіне қаратып алды. 1849 жылы ол ағаш үй салып, екі әйелімен бірге жерді игерді және индейлермен сауда жасады. Оның үйі жақын арада Айова штатының Сиу-Сити қаласына айналатын алғашқы ақтардың қонысы болып саналады. 1851 жылдың күзінде Соғыс бүркіті қайтыс болып, Үлкен Сиу және Миссури өзендерінің қосылған жеріне қарап тұрған биік жардың басына жерленді. Оның отбасы мүшелері, соның ішінде Таң және Жанар бұлт та сол жерге көмілді.

Little is known of War Eagle's early life in regard to his birthplace and the dating of his birth, however historians estimate that he was born around 1785 in present day Minnesota or Wisconsin. In his early years, War Eagle left his own tribe, the Santee, to avoid bloodshed in a fight as to who would be chief. As a young man, War Eagle spent considerable time working among the white Americans. During the War of 1812, he carried messages for the United States government, and worked among the native peoples to promote the cause of the United States against the British. He worked as a riverboat guide on the upper Mississippi and also served as a messenger for the American Fur Company on the Missouri. After marrying in Minnesota around 1830, he was adopted into the Yankton Sioux tribe. He and his wife had four girls and three boys. By the mid 1830s, he had been elected a chief of the tribe, and traveled to Washington, D. C., with other tribal leaders to negotiate peace treaties. War Eagle was especially proud of a silver Peace Medal given to him by President Martin Van Buren in 1837. Two of his daughters, Dawn and Blazing Cloud, married Theophile Bruguier, a trader with the American Fur Company who had also been accepted into the Yankton tribe and had traveled with them for several years. According to one tradition, Bruguier told War Eagle about a dream he had of a place where two mighty rivers joined near a high bluff. War Eagle told Bruguier he had been to that place and would show it to him. In fact, both men had likely passed by this place many times in their fur trading voyages between St. Louis, Missouri and Fort Pierre. Bruguier claimed the land near the confluence of the Big Sioux and Missouri rivers. In 1849, he built a log cabin, and with his two wives settled the land and traded with the Indians. His house is considered the first white settlement in what would shortly become Sioux City, Iowa. Sometime during autumn in 1851, War Eagle died and was buried on top of the high bluff overlooking the confluence of the Big Sioux and Missouri. Other members of his family are also buried there, including Dawn and Blazing Cloud.

Мұра

Бүгінде бұл жар Айова штатының Сиу-Сити қаласындағы "Соғыс бүркіті" саябағының бір бөлігі. Оның құрметіне құс қанаты бар бас киімі мен рәсімдік түтінмен бейнеленген болаттан жасалған ескерткіш орнатылды, ол оның батыл басшылығын және бейбітшілікке берілгендігін көрсетеді. Жардың шығыс жағындағы тұрғын үйлер де оның атын иеленген.