Кіріспе

Өз ішінде басқа молекулаларды ұстап тұратын сақина молекуласы. Химияда резорцинарен (резоркарен немесе калик[4]резорцинарен) – резорцинолдың (1,3-дигидроксибензол) және альдегидтің конденсациясына негізделген макроцикл немесе циклдік олигомер. Ресорцинарендер – каликсареннің бір түрі. Ресорцинарендердің басқа түрлеріне сәйкес пирогаллоларендер және пирогаллолдан және 2,6-дигидроксипиридиннен алынған октагидроксипиридиндер жатады. Ресорцинарендер басқа молекулалармен өзара әрекеттесіп, "қонақ-ие" кешенін құрайды. Ресорцинарендер мен пирогаллоларендер өздігінен ірі молекулалық құрылымдарға жиналады. Кристалдық күйде де, органикалық еріткіштерде де алты резорцинарен молекуласы шамамен бір текше нанометр көлемді (нанокапсулалар) және Архимедтік қатты денелерге ұқсас пішінді гексамерлерді құрайтыны белгілі. Сутекті байланыстар бұл құрылымды біріктіріп ұстап тұрады. Оның ішінде еріткіштер немесе басқа молекулалар орналасқан. Ресорцинарен сонымен қатар басқа молекулалық тану қаңқаларының негізгі құрылымдық бірлігі болып табылады, әдетте фенолдық оттегілерді алкилдік немесе ароматтық аралықтармен көпірлеу арқылы қалыптасады. Осы макроциклге көптеген молекулалық құрылымдар негізделген, атап айтқанда кавитандтар және карцерандтар.

Синтез

Ресорцинарендер, әдетте, резорцинол мен альдегидті қышқыл ерітіндісінде конденсациялау арқылы дайындалады. Бұл реакцияны алғаш рет Адольф фон Баер сипаттады, ол резорцинол мен бензальдегидтің конденсациясын сипаттады, бірақ өнімдердің табиғатын анықтай алмады. Кейіннен әдістер жетілдірілді. Рекристалдау көбінесе қажетті изомерді өте таза күйде береді. Дегенмен, кейбір альдегидтер үшін реакция жағдайлары маңызды қосалқы өнімдердің пайда болуына әкеледі. Балама конденсация жағдайлары жасалды, соның ішінде Льюис қышқылы катализаторларын қолдану да бар. Жасыл химия әдісінде еріткіш қолданылмайды: резорцинол, альдегид және п-толуолсульфон қышқылы төмен температурада иттің тісімен (ступкамен) ұнтақталады.

Құрылымы

Ресорцинарендер кең жоғарғы жиегімен және тар төменгі жиегімен сипатталады. Жоғарғы жиегі сутекті байланыс әрекеттесуіне қатыса алатын сегіз гидроксилдік топты қамтиды. Альдегидтің бастапқы материалына байланысты, төменгі жиегі әдетте оңтайлы ерігіштікті қамтамасыз ету үшін таңдалған төрт қосымша топты қамтиды. Ресорцин[n]арен номенклатурасы калик[n]арендермен ұқсас, онда 'n' сақинадағы қайталанатын бірліктердің санын көрсетеді. Пирогаллоларендер – пирогаллолдың (1,2,3-тригидроксибензол) альдегидпен конденсациялануынан алынған туысқан макроциклдер. Ресорцинарендер мен пирогаллоларендер өздігінен жиналып, супрамолекулярлық құрылымдарды жасайды. Олар кристалдық күйде де, ерітіндіде де, шамамен бір текше нанометр (нанокапсулалар) көлемді ішкі кеңістігі бар кейбір Архимедтік денелерге ұқсас гексамерлерді құрайды. (Изобутилпирогаллол[4]арен)6 48 молекулааралық сутекті байланыс арқылы байланысқан. Қалған 24 сутекті байланыс молекулаішілік болып табылады. Қуыс еріткішпен толтырылған.

Катализа

Ресорцинарен гексамері йоктолитрлік реакциялық орта ретінде сипатталған. Бұл ортаның ішінде терпендердің циклизациясы және иминий катализделген реакциялар байқалған.