Кіріспе
Абельдік категорияның Серр субкатегориясы бойынша бөліндісі. Математикада, бөлінді категория – морфизмдер жиынын теңестіру арқылы басқа категориядан алынған категория. Формальды түрде, ол (жергілікті кішкентай) категориялар категориясындағы бөлінді объект, коэффициенттік топқа немесе коэффициенттік кеңістікке ұқсас, бірақ категориялық контексте.
In mathematics, a quotient category is a category obtained from another category by identifying sets of morphisms. Formally, it is a quotient object in the category of (locally small) categories, analogous to a quotient group or quotient space, but in the categorical setting.
Қасиеттері
C-ден C/R-ге дейінгі табиғи коэффициенттік функтор бар, ол әрбір морфизмді оның эквиваленттілік класына жібереді. Бұл функтор объектілер бойынша биективті және Hom жиындары бойынша сюръективті (яғни, толық функтор болып табылады). Кез келген F: C → D функторы f ~ g егер және тек қана F(f) = F(g) болса деп C-де конгруенцияны анықтайды. Содан кейін F функторы C → C/~ коэффициенттік функторы арқылы бірегей түрде факторланады. Бұл категориялар үшін "бірінші изоморфизм теоремасы" ретінде қарастырылуы мүмкін.
Мысалдар
Моноидтар мен топтарды бір объектісі бар категориялар ретінде қарастыруға болады. Бұл жағдайда, үлестік категория үлестік моноид немесе үлестік топ ұғымымен сәйкес келеді. Топологиялық кеңістіктердің гомотопиялық категориясы hTop, Top – топологиялық кеңістіктер категориясының үлестік категориясы болып табылады. Морфизмдердің эквиваленттілік кластары үздіксіз бейнелеулердің гомотопиялық кластары болып табылады. k өріс болсын, және k-ға дейінгі барлық векторлық кеңістіктердің, k-сызықтық бейнелеулерді морфизмдер ретінде қарастыратын абельдік категориясы Mod(k) қарастырылсын. Барлық шекті өлшемді кеңістіктерді "жою" үшін екі сызықтық бейнелеу f, g: X → Y конгруентті деп атауға болады, егер олардың айырмасы шекті өлшемді бейнеге ие болса. Соның нәтижесінде алынған үлестік категорияда барлық шекті өлшемді векторлық кеңістіктер 0-ге изоморфты болады. [Бұл, шындығында, қосымша категориялардың үлестіруінің мысалы, төменде қараңыз.]
Қосымша санаттардың коэффициенттері модульдік идеалдар
Егер C – қосымша категория болса және C-дегі ~ конгруэнция қатынасы қосымша болуын талап етсек (яғни, егер f1, f2, g1 және g2 – X-тен Y-ға морфизмдер болса және f1 ~ f2 және g1 ~ g2 болса, онда f1 + g1 ~ f2 + g2), онда C/~ коэффициенттік категориясы да қосымша болады, ал C → C/~ коэффициенттік функторы қосымша функтор болады. Қосымша конгруэнция қатынасының түсінігі морфизмдердің екі жақты идеал түсінігімен эквивалентті: кез келген екі X және Y объектілері үшін бізге HomC(X, Y) –дің қосымша кіші тобы I(X, Y) беріледі, сонда барлық f ∈ I(X, Y), g ∈ HomC(Y, Z) және h ∈ HomC(W, X) үшін, gf ∈ I(X, Z) және fh ∈ I(W, Y) болады. HomC(X, Y) –дегі екі морфизм, олардың айырмасы I(X, Y) –да болса, конгруэнтті болады. Кез келген бірлік сақинаны бір объектісі бар қосымша категория ретінде қарастыруға болады, және жоғарыда анықталған қосымша категориялардың бөлігі осы жағдайда екі жақты идеал бойынша бөлу сақинасы түсінігімен сәйкес келеді.
Санаттың орналасуы
Категорияны локализациялау бастапқы категорияның бірнеше морфизмдерін изоморфизмдерге айналдыру үшін жаңа морфизмдерді енгізеді. Бұл көбінесе объектілер арасындағы морфизмдер санын азайтудың орнына көбейтуге бейім. Алайда, екі конструкцияның екеуінде де бастапқы категорияда изоморфты болмаған екі нысан изоморфты болып қалуы мүмкін.
Абельдік санаттардың Серре үлестері
Абельдік санаттың Серре субкатегориясы бойынша Серре бөліндісі – бұл коэффициенттік санатқа ұқсас, бірақ көп жағдайларда санаттың локализациясы сипатын да көрсететін жаңа Абельдік категория.