Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен бауырымен жорғалаушылар туысы
Extinct genus of reptiles
Гуанлон (冠龍) – Қытайдың соңғы Юра кезеңінен табылған, құрып кеткен процератозаврид тираннозаврлар туысы. Таксонды алғаш рет 2006 жылы Сюй Син және авторлар тобы сипаттады, олар оның Тираннозаврға жақын жаңа таксонды білдіретінін анықтады. Атауы қытай тілінен алынған, "тажы бар дракон" деп аударылады. Қазірге дейін екі жеке дана белгілі: жартылай толық ересек және дерлік толық жасөспірім. Бұл үлгілер Қытайдың Шишугу формациясының Оксфорд сатысынан алынған.
Guanlong (冠龍) is a genus of extinct proceratosaurid tyrannosauroid dinosaur from the Late Jurassic of China. The taxon was first described in 2006 by Xu Xing et al., who found it to represent a new taxon related to Tyrannosaurus. The name is derived from Chinese, translating as "crown dragon". Two individuals are currently known, a partially complete adult and a nearly complete juvenile. These specimens come from the Oxfordian stage of the Chinese Shishugou Formation.
Ашылу
Гуанлон Қытайдың Дзунгария аймағында Омыртқалы жануарлар палеонтологиясы және палеоантропология институты мен Джордж Вашингтон университетінің ғалымдары бірлескен экспедициясы барысында табылған және 2006 жылы Сюй Син және тағы басқалар оны атады. Гуанлон атауының шығуы – «таж» мағынасын беретін қытай тіліндегі 冠 және «дракон» мағынасын беретін 龍 сөздерінен. Wucaii (Hanyu Pinyin: wǔcǎi) атауы «көп түсті» дегенді білдіреді және Гуанлон табылған көп түсті шөл даласы – Укаиванның (五彩灣, «5 түсті шығанақ», «көп түсті шығанақ») тау жыныстарының әртүрлі түстеріне сілтеме жасайды. Қазіргі таңда Гуанлон Шишуго формациясынан табылған екі үлгісі белгілі, олардың бірі екіншісінің үстінде орналасқан, сонымен қатар үш басқа да терапод динозаврдың қалдықтары табылған. Голотип (IVPP V14531) – жартылай толық буындармен сақталған, ересек организмнің толыққанды қаңқасы және ол үстіңгі жағында орналасқан. Екінші, жас үлгі – IVPP V14532 паратипі, толық сақталған және дерлік толық қалдықтарынан белгілі. Ол өлгеннен кейін ересек организмнің басып кеткені болжамдалады. Жас организмнің бас сүйегіндегі қабырғасы кішкентай және мұрынның алдыңғы бөлігімен ғана шектелген, ал ересек организмдегі қабырғасы үлкен және кеңірек. Екі үлгінің де қабырғалары жұқа, нәзік құрылымдар болып табылады және олар, мүмкін, жұптасу сияқты шаралар үшін көрсету мүшелері ретінде қызмет еткен. Оның қазба қалдықтары шамамен 160 миллион жыл бұрынғы Жора кезеңінің соңғы сатысы – Оксфорд кезеңіне жататын Шишуго формациясынан табылған. Алайда, 2014 жылы жарияланған басқа бір зерттеуде Стоксозавр мен Юратиранттың бұл туыс топтан тыс екендігі анықталды, ал оған Гуанлон, Процератозавр, Килескус және Синотиранн ғана кірді. Төменде Фиорильо мен Тайкоскинің 2014 жылғы соңғы талдауынан алынған қарапайым кладаграмма келтірілген.
Guanlong was discovered in the Dzungaria area of China by a joint expedition by scientists from the Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology and George Washington University, and named by Xu Xing and others in 2006. Guanlong comes from the Chinese words for "crown", 冠, and "dragon", 龍, referring to the crest. The specific epithet (五彩), wucaii (Hanyu Pinyin: wǔcǎi), means "multicoloured" and refers to the colours of rock of the Wucaiwan (五彩灣, "5 colored bay", "multicolored bay"), the multi hued badlands where the creature was found. At present, Guanlong is known from two specimens, one discovered on top of the other, with three other individual theropod dinosaurs, in the Shishugou Formation. The holotype (IVPP V14531) is a reasonably complete, partially articulated adult skeleton, and was the one on top. Another, immature specimen, the paratype IVPP V14532, is known from fully articulated and nearly complete remains. It was presumed to have been trampled, after death, by the adult. The crest on the skull of the immature specimen is notably smaller and restricted to the forward portion of the snout, while the adult has a larger and more extensive crest. The crests of both specimens are thin, delicate structures that likely served as display organs, possibly for events like mating. Its fossils were found in the Shishugou Formation dating to about 160 million years ago, in the Oxfordian stage of the Late Jurassic period, However, in 2014 another study was published, instead finding Stokesosaurus and Juratyrant outside the family, which only included Guanlong, Proceratosaurus, Kileskus and Sinotyrannus. Below is a simplified cladogram of the later analysis, from Fiorillo & Tykoski, 2014.
Палеобиология
Екі жеке тұлғаның жасы гистологиялық талдау арқылы анықталды. Ересек 7 жасында жетілгені және 12 жасында өлгені анықталды. Жасөспірім 6 жасында өлді, әлі өсіп жатқан еді. Жеке тұлғалардың жасы әртүрлі болғандықтан, өсу кезінде болған өзгерістерді көруге болады. Жасөспірімде қыртыс мұрынға ғана шектеледі, ол пропорционалды түрде қысқа. Көз ұясы да үлкен, қолы салыстырмалы түрде ірі, төменгі аяғы ұзын, жамбас сүйегінің ұшы аз кеңейген, және одан дамыған келурозаврлар мен тираннозавроидтарда кездесетін басқа да ерекшеліктері бар. Гуанлоңда бас сүйегінде қыртыс болған, ол демонстрация үшін қолданылған болуы мүмкін. Ол Дилофозавр мен Монолофозаврдың қыртыстарына ұқсас, және олар сияқты жоғары пневматизацияланған. Дегенмен, ол басқа туыстарға қарағанда нәзік, сонымен қатар пропорционалды түрде үлкен және күрделірек болды. Дилофозавр мен Монолофозаврдың құрылымдары түрлерді тану үшін пайдаланылған деген болжам бар, бірақ Гуанлоңның нәзік қыртысы демонстрациялық мақсаттарға көбірек бейім.
The age of the two individuals were determined using a histological analysis. The adult was shown to have matured at 7 years of age, and died at the age of 12. The juvenile died at 6, and was still growing. As the individuals are different ages, it can be seen some of the changes that happened during growth. In the juvenile, the crest is restricted to the snout, which is proportionally shorter. The orbit is also larger, the hand comparatively larger, the lower leg is longer, the pubic bone has a less expanded end, and other features found in more derived coelurosaurs and tyrannosauroids. Guanlong possessed a cranial crest, which may have been used for display. It is similar to those of Dilophosaurus and Monolophosaurus, and like those it was highly pneumatized. However, it was more delicate than in the other genera, and also proportionately larger and more elaborate. Structures in Dilophosaurus and Monolophosaurus have also been suggested to be for species recognition, but the more gracile crest of Guanlong is more likely for display purposes.