Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Спирит көлінің қырғыны (1857 жылдың 8-12 наурызы) – қатал қыста Санти Сиуктардың Вахпекут тайпасы Айова штатының шекаралық елді мекендеріне жасаған шабуыл. Азық-түлік жетіспеушілігінен зардап шеккен, Инкпадута (Скарлет Пойнт) атты көсем 14 Сиу индейін Миннесота шекарасына жақын, Айованың солтүстік-батыс аймағындағы Окободжи және Спирит көлдері маңындағы елді мекендерге шабуыл жасады. Бұл шабуыл Генри Лотттың Инкпадутаның інісі Сидоминадота мен оның отбасын өлтіруіне жауап ретінде жасалды. Сиу тайпасы шашыраңқы жерлерде 35-40 шаруаларды өлтіріп, төрт жас қызды тұтқынға алып, солтүстікке қарай жол тартты. Ең кішкентай тұтқын Әби Гарднер жаздың басында құны төленген соң босатылды. Бұл Айова штатындағы отаршыларға жасалған соңғы индей шабуылы болды, бірақ осы оқиғалар Сиу тайпасы мен Миннесота аймағындағы отаршылар арасындағы шиеленісті күшейтті. Оқиғадан шамамен 30 жыл өткен соң, 1885 жылы Гарднер Шарп «Спирит көлінің қырғыны және мисс Эбби Гарднердің тұтқындыққа түсуінің тарихы» атты естеліктерін жариялады, ол жеті рет кішкентай тиражбен қайта басылды. Бұл еуропалық американдықтардың индейлерге тұтқынға түсуі туралы жазылған соңғы естеліктердің бірі еді. 1891 жылы Гарднер Шарп қарапайым отбасылық үйді сатып алып, үйіне қайтып келді. Өмірінің соңғы 30 жылында ол кітаптары мен сувенирлерін сатудан түскен аз табыспен күш көрді. Қала шабуылды еске алу үшін тарихи ескерткіш орнатты. Қазір Айова штаты паркті және Эбби Гарднер Шарптың үйін сақтап тұр.
The Spirit Lake Massacre (March 8–12, 1857) was an attack by a Wahpekute band of Santee Sioux on scattered Iowa frontier settlements during a severe winter. Suffering a shortage of food, the renegade chief Inkpaduta (Scarlet Point) led 14 Sioux against the settlements near Okoboji and Spirit lakes in the northwestern territory of Iowa near the Minnesota border, in revenge of the murder of Inkpaduta's brother, Sidominadotah, and Sidominadotah's family by Henry Lott. The Sioux killed 35 40 settlers in their scattered holdings, took four young women captive, and headed north. The youngest captive, Abbie Gardner, was kept a few months before being ransomed in early summer. It was the last Native American attack on settlers in Iowa, but the events increased tensions between the Sioux and settlers in the Minnesota Territory. Nearly 30 years after the events, in 1885 Gardner Sharp published her memoir, History of the Spirit Lake Massacre and Captivity of Miss Abbie Gardner, which was reprinted seven times in small editions. It was one of the last captivity narratives written of European Americans' being held by Native Americans. In 1891, Gardner Sharp purchased the primitive family cabin and returned home. For the last 30 years of her life, she subsisted on the modest earnings from her book and souvenir sales. The town erected a historical monument to commemorate the attack. The State of Iowa now maintains the park and Abbie Gardner Sharp home site.
Өмірбаян
Инкпадута 1840 жылы бас қолбасшысының өлтірілуінен кейін одан бөлініп шыққан вахпекуттердің шағын тобын басқарды. (Осы аймақтағы сиулардың ірі топтарының ішінде вахпетон және сиссетон да болды.) Оның тобында әйелдер мен балалар да болды, олар аң аулау арқылы күнкөріс жасады, бірақ жаңа қоныстардың кеңеюіне байланысты аңның саны азайып, олардың жағдайы қиын болды. Олар 1851 жылғы Traverse des Sioux және Mendota келісімдері бойынша белгілі бір аннуитеттер алды, бірақ сиулардың жерлерін мәжбүрлеп алуға байланысты АҚШ оларға тиіс соманы толық төлемеді. Traverse des Sioux келісімі бойынша Миннесота өзенінің бойында, Форт Риджлиден шамамен 15 миль жоғарыда резервация құрылды. Уәделенген жақсартулар уақтылы жасалмады, ал федералды үкімет тиісті және уақтылы аннуитет төлемдерін жасаудан үнемі бас тартты, тіпті осы мақсат үшін Ішкі істер министрлігіне жеткілікті бюджет бөлуге де кедергі келтірді. Білім беру шаралары бірнеше жыл бойы басталмады, тек бірнеше миссионерлер ғана сиу тайпаларын оқытты. Жер егістікке жарамды болу үшін тиісті түрде өңделмеді. Жабдықтар кешігіп, жеткіліксіз мөлшерде жеткізілді, сондықтан сиулар олардың есебінен өмір сүре алмады. 1856 жылға қарай көптеген мдевакантондықтар мен вахпекуттер резервацияға тек аннуитет төлемдерін алу үшін келіп, қыс мезгілінде аман қалу үшін бұрынғы аңшылық жерлеріне оралды. Жаңа қоныс аударушылардың көбеюіне байланысты қақтығыстар туды. 1856 жылдың жазында Чарльз А. Фландроу қайта ұйымдастыру барысында АҚШ-тың үнді агенті болып тағайындалды. Ол тәжірибелі саудагер және адал адам ретінде танылды, жағдайды жақсартуға тырысты, бірақ көп жұмыс істеуге тиіс еді. Инкпадутаның тобынан басқа көптеген сиулар үкіметтің сәтсіздіктеріне байланысты резервациядан тыс жерде өмір сүрді. 1856-1857 жылдардың суық қысында азық-түлік тапшылығына ұшыраған Инкпадута мен оның тобы Солтүстік-Батыс Айовадағы еуропалық американдық қоныстардан тамақ сұрап жалбарынды. Сол қыста күресіп жатқан ақ адамдар үндістерге зорлық көрсетті, ал Инкпадутаның тобы қоныстанушының итін өлтіргеннен кейін, олардың қаруын алып қойды. Олар қайта қаруланды және Спирит көліндегі және басқа да қоныстарға шабуыл жасады. Сол түні үндістер лагерьді тастап кетті. Қорғаусыз және аш болған топ солтүстікке қарай жылжи бастады. Бірінші шабуыл Айова штатындағы Гиллет Гроув маңында болған болуы мүмкін. Гиллеттің үйіне жақындаған топтың бір жауынгері, Гиллетт ханымға қызығушылық танытып, тамақ және мылтық іздеген кезде, үйге бірнеше рет келгеннен кейін атылып құлады. Олар жол жүріп үйлерді қиратты және адамдардың өмірін құртты, содан кейін Жоул Хоуға тап болды, оны да бас кесіп өлтірді. Жасы мен жынысына қарамастан, 35-40 қоныс аударушыны өлтірді. Көптеген құрбандықтардың бас сүйектерінен айырылды. Сиулар төрт жас әйелді тұтқынға алды, олардың ішінде 14 жасар Эбби Гарднер және үш үйленген әйел болды, содан кейін Миннесота аумағына қайтты. Шабуыл туралы хабар тарады, ал АҚШ-тың үнді агенті ақ нәсілді азаматтардан құралған қарулы жасақ ұйымдастырды. Қатты қарға байланысты Форт-Додждегі көмекші топ уақытында келмеді. Миннесота штатындағы Форт-Риджлиден шыққан тағы бір экспедиция Инкпадута мен оның тобының соңынан қуып, бірақ оларды ұстай алмады. Эбби естеліктерінде лейтенант Мюррей мен оның адамдары Спрингфилд, Миннесота шабуылдан кейін екінші күні көзге көрінетінін, бірақ олар сиуларға қаншалықты жақын болғанын білмегенін айтады. Қоныс аударушылар кек алуды талап еткен кезде және аңыздар көбейген кезде, аумақтық билік тұтқындар қайтарылғанша сиуларға қарсы әрекет жасамауға шешім қабылдады. Қоныс аударушылар олардың жанында аң аулап жүрген бейкүнә сиуларды өлтірді. Инкпадутаның тобымен байланыс орнатылған кезде, екі тұтқын әйелдің өлтірілгені анықталды. Мамыр айында аумақтық заң шығарушы орган құн төлеуге рұқсат берді, ал бірнеше күннен кейін екі вахпетондық адам үшінші әйел, миссис Маргарет Энн Марблды құн төлеу үшін әкелді. Эбби Гарднердің құнын өтеу жөніндегі келіссөздер екі сиссетондықпен Миннесота өзеніндегі Upper Sioux агенттігіне әкелгеннен кейін аяқталды. Мүмкін, Үнді соғыстары аяқталғандықтан, кітап өте танымал болды және бірнеше рет қайта басылды, 1892 және 1910 жылдары қайта басылды. Бұл АҚШ-тағы тұтқындық оқиғалары деп аталатын әдеби жанрдағы соңғы еңбектердің бірі, ол еуропалық американдықтарды американдық тумасы ұстаған оқиғаларды сипаттайды. Гарднер Шарп үйленгеннен кейін және басқа жерде өмір сүргеннен кейін 1891 жылы Спирит көліне оралды және бұрынғы отбасылық үйін сатып алды. Ол 1921 жылы қайтыс болғанға дейін оны туристік нысан ретінде пайдаланды, сондай-ақ кітаптарын, открыткаларын және сувенирлерін сатты. 1895 жылы штат Арнольдс Паркіндегі оқиға орнына қоныс аударушыларға арналған ескерткіш орнатты. Спирит көлі қонысының ауданы кейіннен YMCA жасөспірімдерінің жазғы лагері болып қайта құрылды, Camp Foster, онда оқиғаларға байланысты аңыздар мен қорқынышты оқиғалар айтылады.
Inkpaduta led a small band of Wahpekutes who had been expelled from the main band in dissension following the murder of a chief in 1840. (Other major bands of Sioux in the region were the Wahpeton and Sisseton.) Including some women and children, his band followed the game and lived by hunting, whose yield was decreasing under pressure of new settlement. They also received some annuities under the Traverse des Sioux and Mendota 1851 treaties but never received the rightful amount owed by the United States for lands the Sioux were forced to cede. By the terms of the Traverse des Sioux treaty, a reservation was set up along the Minnesota River, about 15 miles above Fort Ridgely. Promised improvements were not made on time and the federal government repeatedly failed to make adequate and timely annuity payments, even failing to authorize adequate budgets for the Department of Interior for this purpose. Provisions for education were not started for several years; only a few missionaries taught the Sioux bands. Lands were not adequately plowed for cultivation. Supplies were shipped too late and in inadequate amounts, to the point where the Sioux could not survive on them. By 1856, many Mdewakantons and Wahpekutes still came to the reservation just to get annuity payments, and returned to old hunting grounds to survive, especially during the winter. As they encountered more new settlers, conflicts arose. In a reorganization, in the summer of 1856 Charles A. Flandrau was appointed US Indian agent. Said to be an experienced trader and a man of integrity, he worked at improving conditions, but had much ground to make up. Many Sioux in addition to Inkpaduta's band were living off the reservation because of the government's failures. Suffering food shortages during the severe winter of 1856–1857, which saw heavy snows, Inkpaduta and his band begged for food at European American settlements in northwestern Iowa. Also struggling that winter, whites rebuffed the Indians with violence and a posse disarmed Inkpaduta's band after they killed a settler's dog that had bitten one of the band. They managed to acquire arms and retaliated by attacking settlements there and at Spirit Lake. The Indians broke camp that night. Defenseless and hungry, the band moved north. Perhaps the first raid came near Gillet Grove, Iowa. A warrior of the group, who approached the Gillett cabin, was allegedly shot after repeated visits to the cabin believed to fancy Mrs. Gillett while also looking for food and rifles. As the tribe destroyed homes and lives on their journey, they came across Jowl Howe, who was also decapitated. The warriors killed 35 40 settlers, regardless of age or gender. Most of the victims were scalped. The Sioux took four young women as captives, 14 year old Abbie Gardner and three who were married, and headed back to Minnesota territory. Word spread about the attacks, and the U. S. Indian Agent organized an armed militia of white citizens. Because of the heavy snows, a relief expedition from Fort Dodge failed to arrive in time. Another expedition from Fort Ridgely in Minnesota pursued Inkpaduta and his band but failed to catch them. Abbie states in her memories that Lt. Murray and his men were within eyesight the second day after the Springfield, Minnesota, raid, but were unaware of how close they came to encountering the Sioux. While settlers demanded vengeance and rumors proliferated, the territorial authorities decided not to act against the Sioux until the captives had been returned. Settlers killed innocent Sioux who were caught hunting near them. When contact was made with Inkpaduta's group, the officials found that two of the captive women had been killed. In May the territorial legislature authorized a ransom, and a few days later two Wahpeton men brought in the third matron, Mrs. Margaret Ann Marble, for ransom. completed negotiations for the ransom of Abbie Gardner, who was taken by two Sisseton to the Upper Sioux Agency on the Minnesota River. Perhaps because the Indian Wars were over, the book was very popular and had several editions; it was reprinted in 1892 and 1910. This was one of the last works in the United States in the literary genre known as captivity narratives, dealing with the holding of European Americans by Native Americans. After years of marriage and living elsewhere, Gardner Sharp returned to Spirit Lake in 1891 and bought her former family cabin. She operated it as a tourist site until her death in 1921, and sold her book, postcards and souvenirs there. In 1895 the state erected a memorial monument to the settlers at Arnolds Park near the site. The area of the Spirit Lake settlement was later redeveloped as Camp Foster, a YMCA youth summer camp, where legends and ghost stories related to the events are recounted.
Эбби Гарднердің Sharp Cabin
Эбби Гарднердің Sharp Cabin үйі, сонымен қатар Spirit Lake Massacre Log Cabin деп белгілі, онда Гарднер бала кезінде өмір сүрді және кейіннен оны туристік орын ретінде басқарды, қазір де Арнольдс Паркте, Айова штатында тұр. 1941 жылы штаттық табиғатты қорғау комиссиясы бұл үйді сатып алып, 1974 жылы Айова штатының тарихи қоғамына тапсырды. Архитекторлар мен археологтардың жетекшілігімен ол 1856 жылғы түріне келтірілді. Парктің келушілер орталығында осы кезеңмен және сиу тайпасы мен еуропалық америкалық қоныс аударушылардың мәдениеттерімен байланысты заттар көрсетілген.
The Abbie Gardner Sharp Cabin, also known as the Spirit Lake Massacre Log Cabin, where Gardner lived as a girl and which she later ran as a tourist attraction, still stands at Arnolds Park, Iowa. The state Conservation Commission purchased the cabin in 1941 and transferred it to the State Historical Society of Iowa in 1974. Under the guidance of architects and archeologists, it has been restored to its 1856 appearance. The park's visitor center features artifacts relating to the period, and to the cultures of both the Sioux and the European American settlers.
Көркем әдебиет және кино
1927 жылы "Көктем көліндегі қасапқа қатысқан Отырған Бұқа" атты үнсіз фильм осы оқиғаларға шала-шала негізделген; шындығында, Отырған Бұқаның бұл шабуылдарға ешқандай қатысы болмаған. Маккинлей Кантор өзінің "Көктем көлі" (1961) романын осы тарихи оқиғаларға негіздеген.
The silent film With Sitting Bull at the Spirit Lake Massacre (1927) was loosely based on these events; in fact, Sitting Bull had nothing to do with the attacks. MacKinlay Kantor based his novel Spirit Lake (1961) on the historic events.