Кіріспе

Перкутанды тібік жүйкесін стимуляциялау (PTNS), сондай-ақ артқы тібік жүйкесін стимуляциялау деп те аталады, аса белсенді несеп көпіршігін (OAB) және онымен байланысты несеп шығарудың жеделдігі, жиілігі және икемсіздік сияқты белгілерді емдеу үшін қолданылатын нейромодуляцияның ең аз инвазивті түрі. Бұл несеп шығару белгілері интерстициалды цистит кезінде және радикальды простатектомиядан кейін де пайда болуы мүмкін. АҚШ-тан тыс елдерде PTNS ішек инконтиненциясын емдеу үшін де қолданылады. PTNS бірінші кезектегі терапия ретінде қолданылуы мүмкін. Аса белсенді несеп көпіршігі және ішек инконтиненциясын емдеу PTNS тағайындалудан бұрын фармакологиялық терапиямен басталуы мүмкін. OAB-қа қолданылатын дәрілердің әртүрлілігінен айырмашылығы, PTNS тиімдірек және әлдеқайда аз жанама әсерлерге ие. Шамамен 80% науқас бірінші жылдың ішінде дәрілерді қолдануды тоқтатады (орташа алғанда 4,8 ай), ал тоқтатудың 17%-ы жанама әсерлерге байланысты болады. Нейромодуляция консервативті әдістермен емдеуге келмейтін науқастарды емдеудің тиімді тәсілі ретінде пайда болып келеді және оның тиімділігі көптеген жарияланымдарда талқыланған.

Несепті ұстамау

ПТНС гиперактивті көк шұлық синдромымен күресетін адамның несеп тастау жиілігін азайтуға көмектеседі, бірақ бұл қалай жұмыс істейтіні әлі анық емес. Ол дәрі-дәрмектермен бірдей тиімді, бірақ одан азырақ жанама әсерлерге ие.

Түлкіге құлқыну

Негізінен сапасы төмен зерттеулерді қарастырған мета-талдау фекальдық инконтиненцияға қатысты ПТНС-тың тиімділігіне қатысты белгілі бір дәлелдер тапты. Дегенмен, жақында жүргізілген, жоғары сапалы зерттеу тиімділік анықтамады.

Процедура

Пациент емделетін аяғын жоғары көтеріп отырады. Аяқтың төменгі, ішкі жағына, медиалдық тоқпанға қарай сәл жоғары (цефальдық/ростральдық) бағытта, жіңішке инелік электрод енгізіледі. Мақсаты – тікенектік нерв арқылы стимуляция жіберу болғандықтан, инелік электрод тікенектік нервке жақын (бірақ оған тимеу) болуы керек. Сол аяқтың тоқпанның ортаңғы жағына жер үсті электрод (жерге тұйықтау) қойылады. Содан кейін инелік электрод сыртқы импульс генераторына қосылады, ол тікенектік нерв арқылы сакральды торыға жететін реттелетін электр импульсын береді. Сакральды нерв торы көк қуыс және кіші таздың қызметін реттейді, басқа функцияларды да атқарады. Инелік электродты дұрыс орналастырғанда және электр импульсының күші дұрыс болғанда, көбінесе аяқ басының еріксіз бүгілуі немесе жайылуы, не бүкіл аяқтың созылуы байқалады. Алайда, кейбір пациенттерде дұрыс орналасу және стимуляция тек білезік аймағында немесе аяқ табанында жеңіл сезінуге себеп болуы мүмкін. Емдеу протоколы аптасына бір рет, 12 апта бойы, әр сеанс 30 минуттан тұрады. Көптеген пациенттер 6-шы емдеуден кейін жақсаруды сезе бастайды. Емдеуге жауап беретін пациенттерге жақсаруды сақтау үшін, қажет болған жағдайда (шамамен үш аптада бір рет немесе қажеттілікке қарай) қосымша емдеулер қажет болуы мүмкін. ПТНС – қауіпсіздігі төмен процедура. ПТНС емдеуінің ең көп кездесетін жанама әсерлері уақытша және жеңіл, олар инелік электродты орналастырудан туындайды. Оларға шағын қан кету, жеңіл ауырсыну және терінің қабынуы жатады.

Зерттеу және нарыққа шығару

Бұл әдістеме алғаш рет Сан-Францискодағы UCSF медициналық орталығында Маршалл Столлер жасады және бастапқыда SANS (Столлер афферентті жүйке стимуляторы) протоколы деп аталды. 2000 жылы Столлер 98 науқас SANS құрылғысымен емделгенін, олардың шамамен 80% ыны шұғыл инконтиненция синдромын, соның ішінде шұғыл және жиі зәр шығаруды емдеуде сәттілікке жеткенін хабарлады. Говьер және авторлар тобы жүргізген көп орталықты зерттеуде науқастардың 71% ы сәттілікке қол жеткізді. Бұл деректерге сүйене отырып, реттеуші рұқсаттар алынды. 2000 жылы PTNS құрылғысы зәрді шұғыл шығару, зәрді жиі шығару және шұғыл инконтиненцияны емдеуге ФДА рұқсатын алды; 2010 жылы рұқсат жаңартылып, гипербелсенді несеп көшелі (OAB) де қосылды. 2005 жылы PTNS құрылғысы зәрді шұғыл шығару, зәрді жиі шығару, шұғыл инконтиненция және фекальды инконтиненция үшін CE белгісін алды. 2005 жылдан бері Uroplasty Urgent PC нейромодуляциялық жүйесін саудаға шығаруда. 2015 жылы Medtronic PTNS терапиясы үшін Advanced Uro Solutions компаниясын сатып алды және 2016 жылы NURO PTNM жүйесін сатуға кірісті.

АҚШ-тың қайтаруы

2011 жылдың 1 қаңтарынан бастап PTNS процедурасы жаңа CPT коды 64566 бойынша, "Артқы тібік нейростимуляциясы, тері арқылы енгізілген инелік электрод, бір реттік емдеу, бағдарламалау кіреді" деген сипаттамамен төленеді.

Ұлыбритания NICE нұсқаулығы

2010 жылдың қазан айында Ұлттық клиникалық тәжірибе институты (NICE) NICE интервенциялық процедуралық нұсқаулардың 362-шы нұсқауын жариялады, онда тері арқылы сопақша жүйкесін электрмен ынталандыру (PTNS) гиперактивті несеп көпіршігі синдромының стандартты емдеу ретінде қолдау көрсетілді. NICE нұсқаулығының негізгі тұстары: Дәлелдер PTNS қысқа және орта мерзімде симптомдарды азайтуға тиімді екенін көрсетеді. Қайталанатын қауіпсіздік мәселелері жоқ. Егер дәрігерлер пациенттерге процедураның мәнін түсіндіргеніне және олар емдеуге келісім бергеніне, сондай-ақ процедураның нәтижелері бақыланатынына сенімді болса, гиперактивті несеп көпіршігі синдромымен ауыратын адамдарға PTNS емдеу ретінде кеңінен ұсынылуы мүмкін. Бүгінгі таңда дәректік ұстамаушылыққа қатысты NICE нұсқаулығы қаралып жатыр.

Транскутанды бүйірдің жүйкесін ынталандыру

Жақында сыртқы электродтарды пайдалану арқылы тері арқылы тік жүйкеге электр тітіркендірудің тиімділігін көрсету мақсатында зерттеулер жүргізілді. Электродтар тік және сызықтық жүйке орналасқан тобыққа жақын орналастырылады. Электрлік тітіркендіру теріге еніп, инелік электродты қолданбастан тік жүйкені тітіркендіруге мүмкіндік береді деп саналады. Үйде жүзеге асырылатын тері арқылы электр тітіркендіру сияқты басқа да мүмкін емдеулерді зерттеу қажет. Дегенмен, бұл көптеген адамдар үшін тиімді және сәтті ем болып табылды.