Сарсанг су қоймасы: Қауіп, пайдалану және саяхаттық әлеует
Sarsang Reservoir
Сарсанг суқоймасы: Әзірбайжанның Тартар және Қалбажар аудандарында орналасқан, 1976 ж. салынған. 575 млн м³ көлемді, Тартар өзенінде. Су қоймасы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сарсанг су қоймасы () – Әзірбайжанның Тартар және Қалбажар аудандары арасында орналасқан су қоймасы. Бұл су қоймасы Тартар өзеніне бөгет тұрғызылуының нәтижесінде құрылған. Су қоймасының жалпы көлемі 575 миллион м3 құрайды.
The Sarsang Reservoir (, ) is a reservoir located between the Tartar and Kalbajar districts of Azerbaijan. The reservoir was formed by the construction of a dam on the Tartar River. The overall volume of the reservoir is 575 million m3.
Шолу
Сарсанг су қоймасы 1976 жылы Кеңес үкіметі Тартар өзенінде салынды. Ол кезде аудан Мардакерт ауданының (НКАО) құрамында болды. Су қоймасының ауданы – [аудан мөлшері]. Сарсанг су электр станциясы 50 мегаватт қуатқа ие. 1992 жылдың қараша айында, Бірінші Таулы Қарабақ соғысы кезінде, Мардакерт аймағы Арменияның тиімді бақылауына өтті. Қазір "Арцах ХЭК" АҚ басқаратын электр станциясы Арцахтың электр энергиясын тұтынуының 40-60 пайызын қамтамасыз етеді. Жергілікті билік бұл су қоймасының болашақта маңызды туристік орталыққа айналуына үміттеніп отыр.
Sarsang Reservoir was built on Tartar River by the Soviet authorities in 1976. At that time, the district was part of Mardakert District (NKAO). The area of the reservoir is The Sarsang Hydro Power Plant has a generation capacity of 50 megawatts. In November 1992, in the midst of the First Nagorno Karabakh War, the region of Mardakert came under effective Armenian control. The power plant, now operated by Artsakh HEK OJSC, is the source of 40 60% of Artsakh's electricity consumption. Local authorities have expressed hopes for the reservoir to be made a major tourism site in the long run.
Қоршаған ортаны қорғау
Әзірбайжан Сарсанг су қоймасының нашар күтімге байланысты Қарабақтың төмендіктерінде тұратын шамамен 400 000 адамға қауіп төндіретінін мәлімдейді, бұл аймақ Әзірбайжанның бақылауында қалып отыр. Ел судың төгілуінен туындауы мүмкін зиянды азайту үшін шаралар қабылдады. Сонымен қатар, Армения тарапының су қоймасын пайдалануы Татар ауданындағы жеті әзербайжандық ауылдың шаруаларын суға үнемі қол жеткізуден айырды. 2014 жылы Еуропа Кеңесі Парламент Ассамблеясының (ЕКК) босниялық мүшесі Милица Маркович бөгеттің тұрақты күтімсіз қалғандығынан туындайтын экологиялық тәуекелдерді, сондай-ақ қарқынды егіншілік, өнеркәсіптік қызмет, климаттың өзгеруі және тұтынушылық әдеттердің салдарынан Әзірбайжанның шекаралық аймақтарының сумен қамтамасыз етілуінен айырылу мүмкіндігін, сонымен қатар Таулы Қарабақ билігінің саяси қателіктерін көрсететін есеп дайындады. 2016 жылдың 26 қаңтарында ПАСЕ (Армения мен Әзірбайжанның мүшесі болатын) 2085 қаулысын қабылдады, онда "Арменияның Таулы Қарабақты және Әзірбайжанның басқа да іргелес аудандарын басып алуы Төменгі Қарабақ аңғарында тұратын Әзірбайжан азаматтары үшін ұқсас гуманитарлық және экологиялық проблемаларды тудыратыны" айтылып, тәуелсіз инженерлерге жеріндегі зерттеулер жүргізуге мүмкіндік беру үшін әрмендік қарулы күштерін аймақтан дереу шығару қажеттігі талап етілді. Ассамблея сондай-ақ Армения тарапының су ресурстарын саяси ықпал құралы ретінде немесе тек қана қақтығыс тараптарының біріне пайда әкелетін қысым құралы ретінде пайдалануын тоқтатуды ұсынды. 2016 жылдың маусым айында Ақ үй 330 000-нан астам адам қол қойған петицияға ресми жауап берді. Жауабында Обама әкімшілігі ПАСЕ-нің 2085 қаулысын қолдайтынын және суды басқару және бөгетті тексеру мәселелерін талқылау үшін техникалық сарапшылардың кездесуін құптайтынын мәлімдеді.
Azerbaijan has maintained that the Sarsang Reservoir, due to poor maintenance, poses a threat to nearly 400,000 people living in the Karabakh lowlands which remain under Azerbaijani control. The country has taken measures to minimise potential damage that water evacuation could cause. In addition, the exploitation of the reservoir by the Armenian side deprived farmers in seven Azerbaijani villages in the Tartar District from accessing water regularly. In 2014, Bosnian member of the Parliamentary Assembly of the Council of Europe (PACE) Milica Marković prepared a report, outlining environmental risks brought upon by the lack of regular maintenance of the dam, as well as a possibility of the frontier regions of Azerbaijan being deprived of water supply as a result of intensive farming, industrial activities, climate change and consumer habits, but also policy mistakes on the part of the Nagorno Karabakh authorities. On 26 January 2016, PACE (of which both Armenia and Azerbaijan are members) adopted Resolution 2085, whereby it deplored "the fact that the occupation by Armenia of Nagorno Karabakh and other adjacent areas of Azerbaijan creates similar humanitarian and environmental problems for the citizens of Azerbaijan living in the Lower Karabakh valley" and requested the immediate withdrawal of Armenian armed forces from the region in order to allow independent engineers access to carry out an on the spot survey. The Assembly also recommended that the Armenian side stopped using water resources as tools of political influence or an instrument of pressure benefiting only one of the parties to the conflict. In June 2016, the White House formally responded to a petition signed by over 330,000 people regarding the status of Nagorno Karabakh and dangers posed by the Sarsang Reservoir. In the response, the Obama administration expressed its support of the PACE Resolution 2085 and said it would welcome a meeting between technical experts to discuss water management and dam inspections at the reservoir.