Кіріспе

Қатаң статистикада Пирс критерийі — Бенджамин Пирс жасаған деректер жиынынан сыртқы мәндерді (аутлиерлерді) жою қағидасы.

Аутсалер проблемасы

Нақты сандық өлшемдері бар деректер жиынында күдікті аномалиялар – бұл басқа деректердің көп бөлігінен тысқары орналасқандай көрінетін өлшенген мәндер. Егер арифметикалық орташа орналасудың жиынтық статистикасы ретінде қолданылса, аномалиялар орналасу бағалауын күрт өзгертеді. Мәселе мында, арифметикалық орташа кез келген аномалияның енгізілуіне өте сезімтал; статистикалық терминологияда арифметикалық орташа тұрақты емес. Аномалиялар болған жағдайда, статистик екі мүмкіндікке ие. Біріншіден, статистик деректер жиынынан күдікті аномалияларды алып тастап, содан кейін арифметикалық орташаны орналасу параметрін бағалау үшін пайдалана алады. Екіншіден, статистик медиана сияқты тұрақты статистиканы қолдана алады. Пирс критерийі – аномалияларды жоюға арналған статистикалық процедура.

Python-ты іске асыру

Пирс критериін қолдану үшін алдымен кіріс және қайтарым мәндерін түсіну қажет. Регрессиялық талдау (немесе деректерге қисықтарды бейімдеу) қалдық қателерге (немесе бейімделген қисық пен бақылау нүктелері арасындағы айырмашылыққа) әкеледі. Сондықтан, әрбір бақылау нүктесі бейімделген қисықпен байланысты қалдық қатеге ие. Қалдық қателерді оң мәндер ретінде көрсету үшін квадраттау (яғни, қалдық қателіктің квадратына көтеру) қолданылады. Егер квадраттық қате тым үлкен болса (яғни, нашар бақылаудың нәтижесінде), қисыққа бейімдеуден алынған регрессия параметрлерімен (мысалы, сызықтық қисық үшін еңіс және қиылысу нүктесі) проблемалар туындауы мүмкін. Пирстің идеясы – қателікті статистикалық тұрғыдан «өте үлкен» деп анықтау және осылайша «аутлиер» ретінде белгілеу, оны бақылаулардан алып тастау арқылы бақылаулар мен қисық арасындағы сәйкестікті жақсарту. К. Томсен есептеуді жүзеге асыру үшін үш параметр қажет екенін анықтады: бақылау жұптарының саны (N), алынып тасталатын аутлиерлердің саны (n) және қалдықтарды алу үшін қисыққа бейімдеуде қолданылатын регрессия параметрлерінің саны (мысалы, коэффициенттер) (m). Бұл процестің соңғы нәтижесі – квадраттық қателіктің шекті мәнін есептеу болып табылады, онда осы шекті мәннен кіші квадраттық қателігі бар бақылаулар сақталуы керек, ал осы мәннен үлкен квадраттық қателігі бар бақылаулар алынып тасталуы керек (яғни, аутлиер ретінде). Пирс критериі бақылауларды, бейімдеу параметрлерін немесе қалдық қателерді кіріс ретінде қабылдамайды, сондықтан нәтиже деректермен қайта байланыстырылуы керек. Барлық квадраттық қателердің орташасы (яғни, орташа квадраттық қате) алынып, оны шекті квадраттық қатемен (яғни, осы функцияның нәтижесі) көбейту нәтижесінде аутлиерлерді анықтау үшін қолданылатын дерекке тән шекті мән шығады. Төмендегі Python коды Гульдтың 1855 жылғы 1-кестесінде (m = 1) және 2-кестесінде (m = 2) берілген (бірінші баған) және (жоғарғы қатар) үшін x-тің квадраттық мәндерін қайтарады. Ньютонның итерациялық әдісіне байланысты, N-ге қарсы log Q (Гульдтың 1855 жылғы III кестесі) және x-ке қарсы log R (Пирстің 1852 жылғы III кестесі және Гульдтың 1855 жылғы IV кестесі) сияқты анықтамалық кестелерді қарау қажеттілігі жойылды.

R іске асыру

Томсеннің коды 2012 жылы C. Дардис және S. Мюллердің "findx" функциясы арқылы сәтті жазылды, ол ең үлкен қате ауытқуын қайтарады. Алдыңғы бөлімде ұсынылған Python кодын толықтыру үшін, "peirce dev" R эквиваленті де ұсынылады, ол квадратталған ең үлкен қате ауытқуын қайтарады. Бұл екі функция "findx" функциясынан алынған мәнді квадраттау арқылы немесе "peirce dev" функциясынан алынған мәннің квадрат түбірін алу арқылы эквивалентті мәндерді қайтарады. Қателерді өңдеуде айырмашылықтар бар. Мысалы, "findx" функциясы жарамсыз деректер үшін NaN қайтарады, ал "peirce dev" 0 қайтарады (бұл қосымша NA мәндерін өңдеусіз есептеулерді жалғастыруға мүмкіндік береді). Сондай-ақ, "findx" функциясы, потенциалды аномалиялардың саны байқаулар санына жақындағанда, қателерді өңдеуді қолдамайды (жоғалған мән қатесі және NaN ескертуін шығарады). Python нұсқасындағыдай, "peirce dev" функциясы қайтаратын квадратталған қате (яғни, ) квадратталған дельта мәнін (яғни, Δ2) алу үшін модельдің орташа квадратталған қатесімен көбейтілуі керек. Модельге сәйкестіктің квадратталған қателік мәндерін салыстыру үшін Δ2 пайдаланылады. Δ2-ден жоғары квадратталған қатесі бар кез келген бақылау жұптары аномалиялар деп есептеледі және модельден алынып тасталуы мүмкін. Δ2-ге модельге сәйкес келетін квадратталған қателерді салыстыру арқылы анықталған аномалиялар саны болжамнан кем болғанша, n-нің өсетін мәндерін тексеру үшін итератор жазылуы керек (яғни Пирс n).