Кіріспе

Нью-Йорктегі тарихи үй. Сайрус Гейтс шаруашылығы Нью-Йорк штатының Мэн округінде орналасқан. Сайрус Гейтс – Нью-Йорк штатының картографы және карта жасаушы, сондай-ақ аболиционист болған. Сайрус Гейтстің шөбересі Луиза Гейтс Гунсалус 1848 жылдан бастап АҚШ-та құлдық тоқтаған 1865 жылға дейін Сайрус Гейтс шаруашылығының «Жер асты жолының» бекеті немесе тоқтау орны болғанын айтты (Вудвард, 1973). Оның иелері Сайрус және Арабелла Гейтс – белсенді және қоғамдық өмірде маңызды рөл атқарған аболиционистер болды. Тарихшы Ширли Л. Вудвордтың сөзіне сүйенсек, сол жылдары қашқан құлдар Гейтс бекеті арқылы өтіп кеткен. Бір қашқан құл, 16 жасар Маргарет "Мардж" Крузер Гейтс отбасымен жақсы қарым-қатынаста болғандықтан, олардың үйінде тұрып қалуды шешті. Мардж өмірінің соңына дейін Гейтс отбасымен бірге болды және үйдің жанындағы зиратқа жерленді (Вудвард, 1973, 52–53 бб.). Маргареттің Томас "Олд Бэй Том" Крокердің әйелі екені де белгілі. Крокер мырза – Нью-Йорк штатының Бингемтон қаласының әкімі болып сайланған алғашқы афроамерикалық, алайда бұл 1872 жылғы сайлауда күшін жойған наразылық дауысы болды (Смит, 2014).

Шаруашылықтың рөлі

Станция иелену немесе Жер асты теміржолында (UGRR) кондуктор болу, әрине, заңсыз әрекет болды, бірақ көптеген адамдар оны әдепсіздік деп санамады. Осыған байланысты, Жер асты теміржолына қатысу өте құпия болды; станциялардағы келу-кету туралы жазбалар көбінесе, тіпті сақталмайтын. Заңсыз әрекеттерді тіркеу ақылға сыймас еді, әсіресе Солтүстік демократтарының күшті болған Нью-Йоркте. Шындығында, Сайрус өзінің інісі Уильям Гейтс – жақтас «мыс басты» болған және Сайруспен «заң бұзу» туралы дауласып, отбасылық үйден шығып кеткен. Осы себепті, осы кең желідегі станциялар тарихының көп бөлігі ауызша тарихта жеткізілгенін түсіну оңай. Сайрус Гейтс шаруашылығының ауызша тарихында басты үй Азамат соғысына дейін және кейін Жер асты теміржолының станциясы ретінде пайдаланылғандығы, ал Сайрус пен Арабелла Гейтс станцияның қабылдаушылары немесе кондукторлары болғандығы айтылады. Сайрус Гейтстің шөбересі Луиза Гейтс Гунсалус (1894-1982) былай деді: «Мен Мэн қалашығында құлдарды тасымалдау және күту үшін тек бір маршрутты білемін. Бұл маршрут, менің білуімше, алғашқы байланыс орны Нью-Йорктің Вестал қаласындағы бір үйде болды. Келесі станция, немесе аялдама – Юнион-центрден оңтүстікке қарай 26-шы бағдардағы Люс үйі, содан кейін – Рассел Гейтс үйі. Келесі және соңғы белгілі нүкте – Ньюарк аңғарындағы Бушнелл үйі, Драйден жолында Бушнелл үйі тұрған қиылыс. Содан кейін келесі станция Итакада немесе оның жанында болды, бірақ менде ақпарат жоқ». (Вудвард 1973, 52-бет) UGRR тарихшысы Милтон Сернеттің сөздерімен айтқанда: Қашып кеткен құлдарды бағу және қажет болған жағдайда жасыруды жеңілдету үшін Гейтстер шатырларының оңтүстік жағында жасырын орын салды. Жоғарғы қабаттағы жатын бөлмедегі шкафтардың бірінде кіру панелі жасалды. Қабырғаға жабылатын ескі былғары бау әлі күнге дейін сол жерде. Бұл панель шамамен 20 футқа 10 фут, биіктігі 4 фут болатын кеңістікке қол жеткізуге мүмкіндік берді. Қашып кеткендердің осы аймаққа құтылуға мәжбүр болған-болмағаны белгісіз. Үйдің ішінде құлдарды жасыру үшін аймақта сыйлық іздеуші сияқты үлкен қауіп болуы керек болды. (Sernett 2002, 162-бет)

Жер асты темір жолының қосылысы

Нью-Йорк штатының оңтүстік аймағы құлдардың өздері немесе Жер асты теміржолының (UGRR) бөлігі ретінде қашып кеткен құлдар үшін маңызды географиялық аймақ болды. Брум округі, Нью-Йорк, Уильям Стилл сияқты Филадельфия UGRR бастапқы нүктесі мен Питерборо қаласындағы (Нью-Йорк) аболиционист Геррит Смиттың маңызды UGRR станциялық аймағының арасында орналасқан. UGRR-дың ең белгілі жүргізушісі Харриет Табман осы аймаққа жиі саяхаттайтын. Ол Оңтүстіктен Нью-Йорк штатының солтүстігіне, Смиттер және мүмкін Гейтс, Сент-Джеймс AME Сион шіркеуі (Итака, Нью-Йорк) сияқты станцияларға бірнеше рет барып, ақырында Сент-Катаринес, Онтарио сияқты жерлерде тоқтады. Сонымен қатар, Харриет Табман Нью-Йорктің Оберн қаласында тұрды, онда Томпсон AME Сион шіркеуінің мүшесі ретінде қарттарға арналған Харриет Табман үйін ашты. Құлдар көбінесе түнде Оңтүстіктен Солтүстікке, станциядан станцияға қашып жүрді. Көбінесе, қашып кеткендер Пенсильвания және Огайо штаттарына жеткеннен кейін, сыйлық іздеушілердің немесе полицияның қолына түсу қаупі төмен болды. Нью-Йорктегі қашқындар көбінесе күндіз станция иелерімен жұмыс істеп, шаруа жұмыстарын атқарды. 1850 жылы АҚШ үкіметі құл иеленуші және құл емес штаттар арасындағы соғыстың алдын алу үшін жаңа және одан да қатал Қашқан құлдар заңын қабылдады. Бұл заң Оңтүстіктегі сыйлық іздеушілерге Солтүстікке құлдарды қууға көбірек құқық берді және Солтүстік полиция қызметкерлерін қашып кеткен құлдарды тұтқындауға және қайтаруға міндеттеді. Аболиционистер Қашқан құлдар заңын жек көріп, құлдықты жоюдың жолдарын табу үшін одан да күшпен және жедел жұмыс істей бастады. Оңтүстік құл плантацияларының иелері аболиционистерді жек көріп, себебі аболиционистер құлдықты жоюды қалап, олардың жұмыс күшінен айырылуына себеп болар еді, олар өздерінің мүліктері саналды. 1860 жылдары құл иесі үшін құлдың орташа құны шамамен 1000 долларға бағаланды, сондықтан иелері сыйлық іздеушілерге қашып кеткен құлдарды қайта әкелгені үшін немесе жеткізілгені үшін ақша төлейтін.

Тарихи дерекқор

Сайрус Гейтс шаруашылығы 1999 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Басты грек тіршілігіне қайта оянған шаруашылық үйімен қатар, шаруашылықта екі амбар (оның бірі 1836 жылы салынған), жалға берілген шаруаның үйі, ара өсірушінің үйі немесе қант сиропы дайындау орны, темірші шеберханасы, төрт орындық дәретхана және тіреулі амбар бар. Мұндай шешім үйдің грек тіршілігіне қайта оянған архитектурасы, Нью-Йорк штатының картографы және карта жасаушысы Сайрус Гейтстің маңыздылығы, сондай-ақ оның Жерасты теміржолының аялдамасы ретіндегі берік ауызша тарихы негізінде қабылданды.