Кіріспе

Венесуэлалық дирижер Кармен Хелена Телез (25 қыркүйек 1955, Каракас, Венесуэла – 10 желтоқсан 2021, Саут-Бенд, Индиана) – венесуэлалық-американдық дирижер, продюсер және композитор. "Бүгінгі Америка Құрама Штаттарындағы қазіргі заманғы музыканың тыныш күші" деп бағаланған ол, музыканы басқа өнер түрлерімен және технологиямен байланыстыру арқылы, сондай-ақ, әйелдер мен Латын Америкасы авторлары сияқты бұрын назардан тыс қалған композиторларды жаңадан ашу арқылы классикалық музыканы ұсынудың жаңа жолдарының алға басушысы болды. Ол хор, оркестр және жаңа опера үшін қазіргі заманғы көптеген шығармаларды орындады.

Дирижерлік

Ол Америка Құрама Штаттарында, Еуропада, Израильде және Латын Америкасында дирижерлік етті. Испанияның Ұлттық хорының музыкалық директоры қызметін атқарғаннан кейін, 1992 жылы Индиана университетінің музыка факультетіне Латын Америкасы музыка орталығының және заманауи вокалдық ансамбльдің директоры ретінде қосылды. Осы ұйымдар үшін ол бірнеше жаңа туындыларды тапсырып, жаздырды, Латын Америкасының 14 альбомын шығарды және бірнеше Америкааралық композиторлық семинарларды ұйымдастырды. 2001-2002 жылдары Чикагоның инновациялық заманауи камералық орындаушыларының тұрақты дирижері болды және Нью-Йорктегі Pocket Opera Players музыкалық директоры қызметін атқарды. Тельез өмірі бойында жаңа музыканың дирижері ретінде танымал болды, тіпті ол классикалық репертуарды орындаумен де айналысты. Ол Берлиоздың Grande Messe des Morts (Индиана университеті, 2000) операсын орындаған алғашқы әйел. 2001 жылы Джон Адамстың El Niño операсының Американың орталық-батысындағы тұңғыш қойылымын, ал 2002 жылы Стивен Харткенің Tituli және Ральф Шейпидің "Мадақ" ораториясының екінші қойылымын жүргізді. Ол бірнеше тапсырыстар мен әлемдік премьераларға жауапты болды, соның ішінде Джон Итонның Inasmuch операсы және вокалды-аспаптық ансамбльге арналған Мессасы. Тельез сонымен қатар Джеймс Макмилланның "Соңғы жеті сөз", Альфред Шниткенің "Реквием" және Лу Харрисонның "Орфей" сияқты маңызды туындылардың орталық-батыстағы тұңғыш орындауларын ұйымдастырды. 2006 жылдың шілдесінде Тельез Макмилланның Sun Dogs операсының әлемдік премьерасын жүргізді, оның тапсырысын беруге де қатысты. 2007 жылдың қазанында Освальдо Голиховтың Ainadamar операсының студенттік премьерасын жүргізді. 2008 жылдың тамызында Габриела Ортистің ¡Únicamente la verdad! операсының әлемдік премьерасын ұйымдастырды және дирижерлік етті. 2011 жылы Дон Фрёйндтің "Passion with Tropes" атты жаңа пәнаралық нұсқасын де тұңғыш рет қойды. Ол Роберт Кирдің Paradiso ораториясын да тапсырып, тұсаукесерін өткізді, сондай-ақ MacArthur сыйлығының иегері Джон Итонның Sor Juana Inés de la Cruz өлеңдеріне негізделген туындылар жинағын жаздырды. Эквадордың Teatro Nacional Sucre көркемдік директоры Чиа Патиньомен бірлесіп, 2018 жылы "Сылыс флейта" операсының La flauta mágica de los Andes нұсқасын жасады, ол Эквадор аспаптарын қолдана отырып, ұсынылған транскрипцияны қайта жазып, аяқтаумен қатар Анд мифологиясының элементтерін де қамтыды.

Консалтинг және зерттеу

Оқушы және дирижер ретінде ол АҚШ-Мексика мәдениет қорынан, Рокфеллер қорынан, Индиана штатының өнер комиссиясынан, АҚШ Ақпараттық агенттігінен және Мексиканың музыка және театр сыншылары үйірмесінен көптеген гранттар мен сыйлықтар алды. Ол халықаралық ұйымдармен қазіргі заманғы композиторлар және Латын Америкасы музыкасы саласында кеңесші ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ бұл тақырыптар бойынша «New Grove Music Dictionary» сөздігіне бірнеше мақала жазды. Индиана университеті 2010 жылы оған шығармашылық пен оқытуды үйлестіргені үшін Трейси Соннеборн сыйлығын табыс етті. 1996 жылы ол композитор Кэри Бойспен бірлесіп «Aguavá New Music Studio» жаңа музыка студиясын құрды. Осы ұйыммен бірге ол екі CD жазды. Оның қазіргі зерттеу және орындау қызығушылықтары жаңа музыканы пәнаралық тұрғыдан ұсынуға қатысты, бұл композиторлардың қазіргі заманғы тыңдаушылардың көңілінен шығуын арттыруға және өнердің біздің замандағы дәстүрлі рөлін қайта қарастыруға бағытталған. 2014 жылы ол музыканы ұсынудың жаңа әдістерін дамыту мақсатында «Kosmologia» ұжымын құрды. 2012 жылы ол Нотр-Дам университетінде дирижер профессоры болып тағайындалды, онда докторлық хор дирижерлерін даярлайтын бағдарламаны ашып, пәнаралық презентацияның жаңа тәсілдерін қолдана отырып, бірқатар музыкалық туындыларды жетекшілік етті. 2012 мен 2016 жылдар аралығында ол «Notre Dame Vocale» ғылыми-зерттеу жобасы үшін қасиетті музыкалық драма жобаларын дамытуға Эндрю У. Меллон қорынан грант алды. Кармен Хелена Тельез Индиана университетінен музыка докторы ғылыми дәрежесін алды және 1991 жылы ACDA Джулиус Херфорд ұлттық хор диссертациясы сыйлығының иегері атанды.

Өлім

2021 жылдың 10 желтоқсанында Индиана штатының Саут-Бенд қаласындағы үйінде дүние салды.