Кіріспе

Апалачикола шығанағы – АҚШ-тың Флорида штатының солтүстік-батыс жағалауында орналасқан саға және лагуна. Апалачикола шығанағы жүйесіне Сент-Джордж шығанағы, Сент-Винсент шығанағы және Шығыс шығанағы да кіреді, оның ауданы шамамен 208 шаршы миль (540 км²) құрайды. Батыста Сент-Винсент аралы, оңтүстікте Кейп-Сент-Джордж аралы мен Сент-Джордж аралы және шығыста Дог аралы Мексика шығанағынан бөліп тұрады. Су алмасу Индия жолы, Батыс жолы, Шығыс жолы және Дуер каналы арқылы жүзеге асады. Лагуна Ұлттық сағалық зерттеу қорығы деп белгіленген, ал Апалачикола өзені сағаға тұщы судың ең ірі көзі болып табылады.

Биологиялық әртүрлілік

Апалачикола шығанағы Ұлттық Estuarine Research Reserve жүйесінің бір бөлігі. Аймақта 1162 түрлі өсімдік және әлемдегі ең ірі тупело ағаштарының табиғи орманы орналасқан. Сонымен қатар, бұл аймақ 308 түрлі құсқа, 186 түрлі балыққа, 57 түрлі сүтқоректіге мекен жай. Апалачикола қорығының 2002 жылғы мәліметтері бойынша, Мексикадан солтүстікке қарай Солтүстік Америкада қосмекенділер мен жорғалаушылардың ең жоғары түрлік тығыздығы осы аймақта тіркелген.

Құрып кету қаупі төнген түрлер

Апалачиколада қатер астындағы және жойылып бара жатқан түрлер мекендейді. Бұрынғы және қазіргі кездегі қатер астындағы және жойылып бара жатқан түрлерге: шығанақ стургеоны, майлы үш қырлы шорман, қызғылт банктық шорман және Чипола қабықты шорман жатады. АҚШ-тың Балық және жабайы табиғат қызметінің мәліметінше, ағыстың өзгеруі Апалачикола шығанағындағы шорманның физиологиялық процестеріне әсер етеді. Температура ағыс жылдамдығымен бірге артады, ал оттегінің концентрациясы төмендейді. Ағынның азайуы және еріген оттегінің деңгейі Флинт өзеніндегі шорманның өлуімен тікелей байланысты. Апалачикола шығанағындағы құрғақшылық оның қатер астындағы және жойылып бара жатқан шорман түрлеріне қатысты алаңдаушылықты күшейтті. 2012 жылы Апалачиколадағы устрица популяциясы төмендеуге басталды, нәтижесінде 2013 жылы Сауда министрі балық аулау апатын жариялады. Франклин округіндегі устрица популяциясы 98%-ға азайды. Флориданың Балық және жабайы табиғатты қорғау комиссиясы балық аулауды бес жылға тоқтату арқылы балық аулауды қалпына келтіруге тырысты. Ағынның азайуы тұздылық концентрациясының артуына, ал одан әрі тас крабтар мен устрица бұрғыштарының жыртқыштық белсенділігінің жоғарылауына әкеледі. Бұрынғы зерттеулер тұщы судың көп мөлшерде ағып кетуінің устрицалардағы өлім-жітімді жоғарылатуына себеп болатынын болжады, себебі тұздылықтың төмендеуіне байланысты. Устрицаларда тұздылықтың төмендеуі гаметогенезге кедергі келтіреді, жыныс бездерінің ыдырауына, шағылысудың кешігуіне, қоныстанудан кейінгі өлімге және личинкалар мен ересек устрицалардың сүзгілеу қабілетінің төмендеуіне әкеледі. Дегенмен, Апалачикола су ағыны мен устрица балық аулау арасындағы байланыстың толық түсіндірілуі үшін қосымша зерттеулер қажет.

"Үш штаттық су соғысы"

Апалачикола шығанағы – Алабама, Флорида және Джорджия штаттары арасындағы даудың бір бөлігі болып табылады. Үш штаттық су соғыстары Апалачикола-Чаттахучи-Флинт (ACF) өзен алабында жүріп жатыр. 2007 жылдан бастап федералдық су қоймаларындағы құрғақшылық АФК алабындағы су ағынын басқару мәселесіне байланысты дау тудырды. Үш штат АҚШ Әскери инженерлік корпусының (Corps) су шығару жылдамдығын өзгерту мүмкіндігіне қатысты, әсіресе Ланьер көлінде су қорының сақталуына байланысты ұзақ мерзімді дауға тартылған. Корпус Ланьер көлінен суды Апалачиколаға, оның ең төменгі ағын талаптарын орындау үшін жіберіп отырады. Флоридада 1970-2009 жылдар аралығында жауын-шашын мөлшері азайды және температура көтерілді. Атмосфералық көмірқышқыл газының екі есе артуы нәтижесінде ауа температурасы 3-4 градусқа дейін көтерілуі мүмкін. Апалачикола өзені алабындағы климаттық модельдер зерттеушілерге суастынның қарқындылығы мен жиілігінің артуын болжауға мүмкіндік берді.

Ауыр ауа райы оқиғалары

Климаттың өзгеруі салдарынан туындайтын қауіпті ауа райы құбылыстары Апалачикола шығанағына маңызды әсер етеді деп күтілуде. Ауа райының қауіпті жағдайлары және климаттың өзгеруіне байланысты маусымдардың өзгеруі Апалачиколадағы су ағынының және шөгінділердің көлемінің өзгеруін одан бетерлетуі мүмкін. Апалачикола шығанағындағы тірі организмдердің қоныс аударуы, көбеюі және таралуы тұздылық пен жалпы суспензиялық заттар деңгейіне өте сезімтал. Бұдан өзге, Апалачикола өзені бассейніндегі тірі организмдерге климаттың өзгеруінен туындаған судың көп көлемімен ағып жатуы және маусымдық өзгерістермен шөгінділердің көлемі қауіп тудырады.