Кіріспе
Швед жазушысы және ақыны Дэн Андерссон (6 сәуір 1888 жылы Людвика қаласында дүниеге келген, 16 қыркүйек 1920 жылы Стокгольмде қайтыс болған) – швед жазушысы, ақыны және композиторы. Ол кейде "Қара Джим" деген псевдониммен жазған. Швед пролетариат авторларының бірі саналғанымен, оның туындылары тек сол жанрмен ғана шектелмейді. Оның өлеңдері швед әдебиетіндегі ең көп таралған өлеңдердің қатарында, және оларды 20 ғасырдың басқа швед ақындарынан гөрі көбірек композиторлар музыкаға түсірген.
Dan Andersson (6 April 1888 in Ludvika – 16 September 1920 in Stockholm) was a Swedish author, poet, and composer. He sometimes used the pen name Black Jim. Although he is counted among the Swedish proletarian authors, his works are not limited to that genre. His poems are among the most popular in Swedish literature; they have been set to music by more composers than any other 20th century Swedish poet.
Ерте өмір
Далекарлия (Даларна) провинциясындағы Грангарде приходында туған Андерссон Скаттлёссберг ауылында қиын жағдайларда өсті. Оның әкесі Адольф онда бастауыш мектеп мұғалімі болған, ал анасы Аугуста да жергілікті мектепте сабақ берген. Ауыл Даларнаның оңтүстігіндегі "Финн ормандарында" орналасқан, онда орман финдері жаңа жерлерді өңдеу үшін көшіп келген. Андерссон әкесінің тарапынан осы фин қоныс аударушыларының ұрпағы. Андерссон өмірінің алғашқы жылдарында түрлі жұмыстар істеді, мысалы, орман шаруашылығы жұмысшысы және мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді. Ол көңіл көтеруге күш жіберді. Отбасы Америка Құрама Штаттарында жақсырақ өмір табуды ойлады, сондықтан Андерссон 1902 жылы 14 жасында Миннесота штатындағы Форст-Лейкке, мүмкіндіктерді тексеру үшін жіберілді. Бірақ ол оларға онда Швециядағыдан жақсы жағдай жоқ екенін жазды, содан кейін әкесі оны үйге қайтаруды сұрады. Отбасы 1905 жылы Скаттлёссбергтен көшіп кетті, бірақ Андерссон 1911 жылдан 1915 жылға дейін ата-анасымен және бес бауырымен Луосса коттеджінде тұруға оралды. Осы кезеңде ол бірнеше әңгімелер мен өлеңдер жазды; әсіресе, оның sv және sv шығармаларының көп бөлігі осы уақытта жазылған болуы мүмкін. Бұл жинақтарда ол көмір өртеу жұмысы туралы айтады; ол көмірді "көгілдір шамның сәулесімен, қара түтінмен жабысқан шатырынан асылған" деп сипаттайды. 1918 жылы Андерссон бастауыш мектеп мұғалімі Ольга Турессонға, трубадурдың әпкесі Св. үйленді.
smoke grimy roof of his sod cabin." In 1918 Andersson married primary schoolteacher Olga Turesson, the sister of troubadour sv.
Брунсвик
1914-1915 жылдары Андерсон Брунсвик халық орта мектебінде оқыды, оның арасында болашақ жазушылар Гарри Бломберг пен Рагнар Йендель де болды. Ол Карл Ларкамен дос болды, ол танымал деректі фотограф атанды. Осы кезден бастап ол өзінің туған аймағы туралы өлеңдер мен әндер жазып, жазушы ретінде белсенділік танытты; олар бір ғасырдан кейін де швед үйлерінде оқылып, айтылады. sv және sv – оның ең белгілі орындаушыларының қатарында. Андерссон өзінің кейбір өлеңдеріне әуен жазды, ең танымалдары – Till min syster ("Әпкемізге") және Jungman Jansson ("Теңізші Янссон") болды, сонымен қатар аккордеон мен скрипкада ойнады. 1917-1918 жылдары Гётеборгтағы «Ny Tid» әлеуметтік-демократиялық газетінде жұмыс істеді, сондай-ақ Рудьярд Киплинг пен Шарль Бодлердің мәтіндерін швед тіліне аударды. Қарапайым өскеніне қарамастан, Андерссон жоғары білімді болған.
Өлім
1920 жылы 16 қыркүйекте Дан Андерссон Стокгольмдегі Хеллман қонақ үйінің 11-ші бөлмесінде қайтыс болды. Ол «Социал-демократ» газетінде жұмыс іздеу үшін барып еді. Қонақ үй қызметкерлері жұмырқыншақтарға қарсы сутегі цианидін қолданған, бірақ бөлмені қажетті ретпен желдетіп тазаламаған. Сағат 15:00-де Андерссон өлі күйде табылған. Андерссон Людвика қаласындағы Ливикен зиратында жерленген.
Мұра
Әдебиет тарихшысы Ингемар Алгулин Андерссонның балладалары "тамаша ырғақты, әдемі әуенді және сезімталдыққа толы" деп жазады; оларға "Helgdagskväll i timmerkojan", "En spelmans jordafärd" және "Jungman Jansson" сияқты швед поэзиясының ең танымал өлеңдері кіреді. Аудармашы Роджер Хинчлифф Андерссонның "өлеңдерінің осыншалық деңгейде сүйікті болатынын және олардың 20 ғасырдағы басқа швед ақындарынан гөрі көбірек композиторларды қызықтыратынын ешқашан күтпегенін" айтады. 1988 жылы Андерссонның туғанына 100 жыл толуына орай, Posten швед почтасы оның құрметіне екі марка басып шығарды. Людвика қаласында әр тамыздың бірінші аптасында Дан Андерссон апталығы тойланады; қалада Дан Андерссонның мұражайы мен ескерткіші бар. Гетебордағы Järntorget алаңында оның бюсті орнатылған.
Ағылшын тілінде
1929 жылы қазіргі швед поэзиясы, 1-бөлім, аударған К. Д. Локок, (Нью-Йорк: The Macmillan Company)
1934 жылы қазіргі швед әңгімелері, аударған Мадлен Экенберг, (Лондон: Cape)
1943 жылы Дэн Андерссонның «Көмір өртеушінің балладасы және басқа өлеңдері», аударған Кэролайн Шлеф, (Нью-Йорк: Fine Editions Press)
1950 жылы Мартин С. Олвудтың редакциялаған скандинавиялық әндері мен балладалары, (Мулсжо: Англо-Американ орталығы)
1958 жылы Дэн Андерссонның «Паиндалендегі соңғы түн», аударған Кэролайн Шлеф, (Гейлсбург: Wagoner Printing Co.)
1974 жылы швед әндері LP, аударған Фред Лейн, (Стокгольм: Troll Flute)
1991 жылы «Махаббат туралы шведтер» CD, аударған Роджер Хинчлифф, (Стокгольм: Roger Records)
1994 жылы Дэн Андерссон ағылшын тілінде, аударған Åке Хельгессон, (Hallsberg: Åке Хельгессон)
2003 жылы Дэн Андерссонның өлеңдері, аударған Майк МакАртур, (Уинтрингем: Oak Tree Press)
1934 Modern Swedish Short Stories, trans. by Madeleine Ekenberg, (London: Cape)
1943 Charcoal Burner’s Ballad and Other Poems by Dan Andersson, trans. by Caroline Schleef, (New York: Fine Editions Press)
1950 Scandinavian Songs and Ballads edited by Martin S. Allwood, (Mullsjö: Anglo American Center)
1958 The Last Night in Paindalen by Dan Andersson, trans. by Caroline Schleef, (Galesburg: Wagoner Printing Co.)
1974 Swedish Songs LP, trans. by Fred Lane, (Stockholm: Troll Flute)
1991 Swedes On Love CD, trans. by Roger Hinchliffe, (Stockholm: Roger Records)
1994 Dan Andersson in English, trans. by Åke Helgesson, (Hallsberg: Åke Helgesson)
2003 Poems of Dan Andersson, trans. by Mike McArthur, (Wintringham: Oak Tree Press)