Кіріспе
2005 жылғы Торонтодағы атыс – Бокс күнінде болған оқиға. 2005 жылғы 26 желтоқсанда Торонтоның Йонге көшесінде болған, 15 жасар оқушы Джейн Кребаның қаза болуына себеп болған, Канадалық қылмыстық топтармен байланысты атыс оқиғасы. Тағы алты адам – төрт ер адам және екі әйел адам жараланды. Оқиға Торонтоның ең көп жұртшылық жиналатын көшелерінің бірінде, әсіресе қарбалас сауда күнінде, Торонто Итон орталығынан бірнеше блок солтүстікке қарай болды. Бұл жайт Канадада ұлттық жаңалықтарға айналып, сол кездегі 2006 жылғы федералды сайлау кампаниясына қару-жарақ қылмысы және көшедегі зорлық-зомбылық мәселелеріне ықпал етті.
The Boxing Day shooting was a Canadian gang related shooting which occurred on December 26, 2005, on Toronto's Yonge Street, resulting in the death of 15 year old student Jane Creba. Six other bystanders—four men and two women—were wounded. The incident took place on one of Toronto's most crowded streets on the very busy shopping day, just a few blocks north of the Toronto Eaton Centre. The story generated national news coverage in Canada and influenced the then underway 2006 federal election campaign on the issues of gun crime and street violence.
Өлімге ұшырауы
Джейн Креба (13 мамыр 1990 – 26 желтоқсан 2005), Ривердейл колледжінің 10-сынып оқушысы, оқиғада қаза болды. Әпкесімен дүкенде жүргенде, көшенің батыс жағындағы «Пицца Пиццадан» шығып бара жатқанда атыс басталып кетті. Бір оқ оның кеудесінің үстінен өтіп, киімдеріне кіріп қалды; ол кейіннен ауруханада табылған. Оны жедел жәрдеммен Сент-Майкл ауруханасына жеткізді, бірақ шұғыл операция кезінде көз жұмды.
Алғашқы тұтқындалу
Полиция атыс оқиғасынан кейін бір сағат ішінде Касл-Франк метро станциясында бірнеше қару-жараққа қатысты айыптар бойынша екі адамды ұстады: 20 жастағы Андре Томпсон, ол сол кезде сот бақылауында болған, және 17 жастағы Джорел Симпсон Роу. Томпсон Рождествоға дейін Онтарионың Милтон қаласының жанындағы Мейплхерст түрмесінен 30 күндік жазасын өтегеннен кейін босатылған. Ол қазіргі айыптары бойынша кепілдік алуға сот отырысын өткізуден бас тартты. Полиция атысқа 10-15 адам қатысқан болуы мүмкін және бірнеше қару қолданылғанын айтады.
Кейінгі тұтқындалу және сотталу
Торонто полициясының жиырма детективі "Жасыл алма" жобасына (оның сүйікті тағамының атымен аталған) іс бойынша жұмыс істеуге тағайындалды. 2006 жылдың 13 маусымында Торонто полициясы Торонтоның 14 мекенжайында таңертеңгі сағаттарда бірнеше тінту жүргізіп, алты ер адам мен екі жасөспірімді қамауға алды. Оларға қатысты айыптар – адам өлтіру, екінші дәрежелі адам өлтіру және басқа алты адамға қатысты адам өлтіруге талпыну. Қамауға алынғандардың барлығы екі түрлі көшелік банданың мүшелері. 2007 жылдың қазан айында алғашқы қамаулардың кезінде ұсталған Эрик Боатенг атты жас жігіт, мүлдем байланысы жоқ оқиғада атып өлтірілді. Боатенгке атыс ісі бойынша айып тағылмаған, бірақ кейін кокаин саудасымен айыпталды. 2007 жылдың желтоқсанына қарай, он адам кісі өлтіру немесе адам өлтіруге қатысқандығы үшін айыпталды, олардың үшеуі – жастар. Екінші дәрежелі кісі өлтірумен айыпталушылардың арасында 19 жасар Тайшаун Барнетт, Луи Вудкок, 24 жасар Джеремая Валентайн және оқиға кезінде 17 жасар болған Жоррел Симпсон Роу бар. 2007 жылдың 25 қазанында алдын ала тыңдаудан кейін бір жасөспірім, маусымда қамауға алынып, адам өлтіруге айыпталған, ақталды. Кісі өлтіруге айыпталған жасөспірім сотқа жіберілді. 2008 жылдың 7 желтоқсанында Жоррел Симпсон Роу, бұрын JSR деп белгілі болған (өйткені Жастар қылмыстық әділет заңы кәмелетке толмағандардың жеке басын жария етуге тыйым салады), екінші дәрежелі кісі өлтіруде кінәлі деп танылды. 2009 жылдың сәуірінде ол жеті жылға шартсыз мерзімінен бұрын босату мүмкіндігі жоқ өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 2009 жылдың қараша айында оқиғаға қатысы бар төрт адамға тағылған кісі өлтіру айыптары прокурорлардың "сотқа үкім шығаруға жеткілікті дәлелдердің болмауы" себепті алынып тасталды. Прокурорлардың мәлімдемесіне сәйкес, төрт адамның оқиға кезінде "ортақ заңсыз мақсаты" болған, бірақ ешқайсысы қару қолданбаған. 2009 жылдың желтоқсанында 27 жасар Джеремая Валентайн Кребаның өліміне қатысты екінші дәрежелі кісі өлтіруде кінәлі деп танылып, 12 жылға шартсыз мерзімінен бұрын босату мүмкіндігі жоқ өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 2010 жылдың сәуірінде қазылар алқасы 23 жасар Луи Вудкокты және 22 жасар Тайшаун Барнетті 15 жасар қыздың өліміне қатысты кінәлі деп тапты, бірақ екінші дәрежелі кісі өлтіруде кінәлі емес деп шешті. Олар сондай-ақ сол күні қаңғыбас оқтардан жараланған басқа адамдарға қатысты ауыр дене жарақаттарына қатысқандары үшін төрт айып тартты.
БАҚ-тың жариялануы және қоғамға әсері
Бокс күні болған оқ жарылысы, әсіресе Торонто қаласында 80 адам өлтірілгені және 52 адам атылып қаза тапқандығы тіркелгеннен кейін, бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. Бір ай бұрын, 2005 жылдың 18 қарашасында Амон Беклс досы Джамал Хеммингстің жерлеу рәсіміне қатысқанда шіркеудің алдында өлтірілді. Ол бұл оқиғаның куәсі болуы мүмкін, бір апта бұрын Эглинтон батыс ауданындағы Эглинтон және Оквуд пен Марли даңғылдары арасында Джамал Хеммингс атылып өлтірілген болатын. Бұл оқиға 2005 жылды бұқаралық ақпарат құралдары мен полиция тарапынан «оқ жылы» деп атауға себеп болды. Торонто полициясының детектив-сержанты Савас Кириакоу: «Торонто енді өзінің әдемілігін жоғалтты. Менің ойымша, біз осы күнді көпке дейін сезінеміз», – деді. Кребаның өлімі қарулы қылмыстың себептері мен оны шешу жолдары туралы көптеген пікірталас тудырды. 2016 жылы автор Анита Арваст жүйелік кемсітушілік мәселелерін, атап айтқанда айыптаулар, сотталғандар және оқиғаның бандалық бәсекелестік ретінде көрсетілуін сипаттайтын кітап жариялады. Торонтодағы Guardian Angels қайта пайда болуы да даулы болды; олар қалаға қаңтардың ортасында келді. Торонто көшелеріндегі патрульдеу шілдеде басталды, бірақ 2006 жылдың қыркүйегіне қарай бөлім қаржылық қиындықтарға тап болды. Кейбір ақпарат құралдары Кребаның өліміне арналған кең жарияланымды, көптеген түрлі терілі ерлер мен әйелдердің ұқсас өлімдерімен салыстырғанда, тең емес жарияланым деп талқылады.