Кіріспе
Көптеген адамдарды қысқа мерзім ішінде өлтіру. Жеке тұлғалар мен мемлекеттік емес ұйымдардың бірнеше адамды өлтіруі. Жаппай кісі өлтіру – бірнеше адамды бір уақытта немесе салыстырмалы түрде қысқа мерзімде және жақын жерде өлтіруге жасалған зорлық қылмысы. Әдетте, жаппай кісі өлтіру бір орында болады, онда бір немесе бірнеше адам бірнеше адамды өлтіреді. АҚШ-та Конгресс жаппай кісі өлтіруді адам өлтірулер арасында "салқындау кезеңі" болмайтын оқиға кезінде үш немесе одан көп адамды өлтіру деп анықтады. 2012 жылғы Зорлық қылмыстарды тергеуге көмектесу туралы заң, Санди-Хук бастауыш мектебіндегі оқиғадан кейін қабылданды, Әділет және Ішкі қауіпсіздік департаменттерінің ішіндегі федералды құқық қорғау органдарына штаттағы құқық қорғау органдарына көмектесу үшін заңдық өкілеттік беруді нақтылады және федералдық агенттіктерде "жаппай кісі өлтіру" анықтамасын бір оқиға кезінде үш немесе одан көп адамды өлтіру деп белгіледі. Жаппай кісі өлтірушілер, қастандықтар арасында уақыт үзілісі болмайтын және құрбандар санымен емес, оқиғалардың орнымен анықталатын сериялық кісі өлтірушілерден және ұзақ уақыт бойы адамдарды өлтіретін сериялық кісі өлтірушілерден өзгеше.
killing of multiple people by individuals and non state groups
Mass murder is the violent crime of killing a number of people, typically simultaneously or over a relatively short period of time and in proximity. A mass murder typically occurs in a single location where one or more persons kill several others. In the United States, Congress defined mass killings as the killing of three or more persons during an event with no "cooling off period" between the homicides. The Investigative Assistance for Violent Crimes Act of 2012, passed in the aftermath of the Sandy Hook Elementary School shooting, clarified the statutory authority for federal law enforcement agencies, including those in the Departments of Justice and Homeland Security, to assist state law enforcement agencies, and mandated across federal agencies a definition of "mass killing" as three or more killings during an incident. Mass murderers differ from spree killers, who kill at two or more locations with almost no time break between murders and are not defined by the number of victims, and serial killers, who kill people over long periods of time.
Жеке тұлғалар бойынша
Көп адам өлтіргендерді отбасы мүшелерін, әріптестерін, оқушыларын және кездейсоқ бейтаныс адамдарды өлтіргендерге жіктеуге болады. Олардың себептері әртүрлі. Жаппай кісі өлтірудің бір себебі – кек алу, бірақ назар немесе даңққа ұмтылыс сияқты басқа да себептер болуы мүмкін. Иосиф Сталиннің бұйрығымен әрекет еткен Василий Блохиннің 28 күн ішінде 7 мың поляк әскері тұтқындарын атып өлтіруі – бір адам жасаған ең ұйымдасқан және созылған соғыс қылмысы болып табылады.
Құқық қорғау органдарының әрекет етуі және қарсы шаралары
Колумбайн орта мектебіндегі қырғын және құқық қорғау органдарының күш күткен басқа да оқиғаларды талдау, құрбандарға, куәгерлерге және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне қатысты ұсыныстарды өзгертіп, жаңартты. Колумбайн оқиғасында қылмыскерлер Эрик Харрис пен Дилан Клеболд 13 адамды өлтіріп, алғашқы арнайы жасақ мектепке кірмес бұрын өз-өзіне қол жұмсады. Құқық қорғау органдарының жаппай оқ жарылысы кезіндегі орташа жауап беру уақыты, көбінесе, атқыш адамның кісі өлтірумен айналысқан уақытынан әлдеқайда ұзақ болады. Шұғыл әрекет ету өте қауіпті болғанымен, құрбандар мен куәгерлердің жағдайға бейжай қарауы немесе құқық қорғау органдарының күшті күшпен келуі кешігіп қалған жағдайда, ол өмірлерді сақтап қалуға мүмкіндік береді. Сондықтан, оқиғаға қатысқан құрбандар мен куәгерлер атқыштан қашу, жасыру немесе қарсы тұру үшін белсенді әрекеттер жасауы керек, ал оқиға орнына алғаш келген құқық қорғау органдары атқышты дереу тоқтатуға тырысуы тиіс. Көптеген жағдайларда, құрбандардың, куәгерлердің немесе құқық қорғау органдарының шұғыл әрекеттері адам өмірін құтқарып қалды. Дегенмен, құқық қорғау органдарының бағдарламалары мен шаралары әзірге оқиғалардың жалпы санын азайта алмады. 2020 жылы рекордтық 600 жаппай оқ жарылысы оқиғасы тіркелді.