Кіріспе

ішкі түстер күзетшісі

Ішкі түстер күзетшісі (кейде "қысқы күзетші" деп те жазылады) – әскери рәсімдерден туындаған ішкі түстер күзетшісінің спорты мен өнер түрі. Қазіргі заманғы қысқы күзетшісі – бұл хореографиялық қойылымдар, би және тулар, жаттығу винтовкалары және шабарлар (сонымен қатар "айналдыру" деп те аталады) сияқты жабдықтарды пайдалануды қамтитын бәсекеге негіделген өнер. Дәстүрлі түстер күзетшісінен айырмашылығы, қысқы күзетшісінің қойылымдары мен жарыстары көбінесе спорт залдарында немесе жабық ареналарда өтеді. Қойылымдар әдетте үш-жеті минутқа созылады және көбінесе тікелей музыканың орнына жазылған дыбыс жолдарымен сүйемелденеді. Дегенмен, тікелей музыкалық аспаптардың (акустикалық және электрондық) қолданылуы мен вокал да кеңінен таралды. Қысқы күзетшісі көбінесе АҚШ-та кездеседі, сондай-ақ Канада, Нидерланды, Ұлыбритания және Жапонияда тәуелсіз топтар құрылды. Қысқы күзетшісі ансамбльдері көбінесе жергілікті және аймақтық қауымдастықтар ұйымдастырған бағалау жарыстарында өнер көрсетеді, мұнда бағалау критерийлері Қысқы күзетшісі халықаралық ұйымы (Winter Guard International) әзірлеген, және олар Огайо штатының Дейтон қаласында жыл сайынғы Қысқы күзетшісі халықаралық әлем чемпионатын өткізеді. Әлем чемпионаты шамамен 60 000 көрерменді тартады. Бағалау жүйесі репертуарды және орындаудың бірлігі, сапасы, көлемі, дәлдігі, шеберлігі, дизайны және әсері сияқты аспектілерін жетілдіруге ұмтылатын топтарды бағалауға бағытталған.

Топтың рөлдері

Қысқы күзет, әдетте, нұсқаушылық құрамның басшылығымен өнер көрсететін мүшелерден тұрады. Қысқы күзет командасының құрамындағы мамандар әртүрлі салалардан тартады, олар кейде бірімен-бірі тоғысады: жабдық нұсқаушылары (кейде команда үшін біреу, ал кейде жеке бөлімдерге бөлінеді), би нұсқаушылары және жаттығу нұсқаушылары болады. Жабдық нұсқаушылары жабдықпен орындалатын хореографияны жасайды және оны күзетке үйретеді. Би нұсқаушылары шоудағы қозғалыс хореографиясын жасайды және үйретеді. Жаттығу нұсқаушылары күзет мүшелерінің бір-біріне және өнер көрсету алаңының шекараларына қатысты орналасуына, сондай-ақ әр мүшенің өнер көрсету барысында белгілі бір уақытта қайда баратынына назар аударады. Кейбір жағдайларда осы барлық рөлдерді бір ғана жетекші атқарады. Қысқы күзет командасында әдетте бір немесе бірнеше капитан немесе студент-жетекшілер болады, олар жетекшілердің және өнер көрсететін мүшелердің қызметін атқарады. Капитан шағын әкімшілік міндеттерді өз мойнына алады және нұсқаушылар болмаған кезде команданы басқарады. Капитан сондай-ақ марапаттау салтанаттарында күзеттің өкілі болып табылады. Көптеген аймақтық түс күзет айналымдары WGI белгілеген ең төменгі және ең жоғары орындаушы талаптарын қабылдайды, бұл бөлімге байланысты өзгереді. Independent World санатында орындаушылардың санына шектеу қойылмаған.

Орындау шарттары

Қысқы күзетшілердің қойылымдарының ұзақтығы күзетшілердің қай сыныпта өнер көрсететініне байланысты. Жарыс барысында әр қысқы күзетші командасына сахнаны дайындауға (күзетші пайдаланса, винил еден және қойылымға қатысты кез келген реквизиттерді қоса алғанда), барлық жабдықты орналастыруға, қойылымды орындауға және сахнаны, реквизиттерді, жабдықты алып тастауға белгілі бір уақыт беріледі. Дайындау және жинау әдетте екі минуттан алады, ал қойылымдар шамамен бес минутқа созылады. Судьялар белгіленген уақыттан асып кеткен командаларға айып салады. Футбол алаңында немесе шеру жолында марш оркестрі немесе барабандық корпуспен бірге ашық ауада өнер көрсететін дәстүрлі түсті күзетшілер командаларынан өзгеше, қысқы күзетшілер командалары жазылған музыкамен жабық үй ішінде өнер көрсетеді. Жарыстарда қысқы күзетші командалары талант, дәлдік, шығармашылық және көлденең оркестрлеу (барлық элементтер жалпы суретті/әсерді қалай құрайды) салалары бойынша бағаланады. Қойылымдар жабдықтар, реквизиттер және би қимылдарын қамтиды. Судьялар өз пікірлерін аудио немесе цифрлық диктофонға жазуы керек. Судьялар ұпайларды күзетшінің жеке тренері қарауы үшін арналған белгілі бір параққа жазады. Сыныптағы барлық командалар өнер көрсетіп, ұпайлары есептелгеннен кейін, егер тренер қаласа, судьялармен кездесіп, неліктен олар осы ұпайды алғанын, жақсарту жолдарын, дұрыс істеп жатқандарын және т.б. талқылай алады. Барлық қатысушылардың мақсаты – орындаушылардың, қызметкерлердің және бағдарламаның өсуі мен білім алуы.

Жабдық

Қыс күзетінде үш негізгі жабдық қолданылады: тулар, мылтықтар және семсерлер. Тулар түрлі өлшемдерде және пішіндерде кездеседі. Мұндай жабдықтар команданың техникалық шеберлігін көрсету үшін қойылымдарда пайдаланылады. Жабдықты жабу және біркелкі түс беру үшін, сондай-ақ оны іс-шара барысында зақымданудан қорғау үшін электр таспасы сияқты резеңке таспа жиі қолданылады.

Тулар

Түстерді қорғау немесе қысқы күзеттегі ең маңызды құрал – желек. Қысқы күзет желектері әртүрлі өлшемдер мен пішіндерде кездеседі, бірақ стандартты өлшем – 183 сантиметрлік (алты фут) металл, шыны талшық немесе пластиктен жасалған, 91 сантиметр биіктігі және 137 сантиметр ені бар жібек матадан жасалған желек, көбінесе тапсырыс бойынша тігілген немесе цифрлық басып шығарылған суреттері болады. Қысқа мойындары және үлкен жібектері бар желектер "свинг-желектер" деп аталады, олар орындаушылар бір мезгілде екі желекті қолдана алатындықтан, күшті визуалды әсер тудыру үшін танымал. Бұл желектер көбінесе қойылымның көркемдік бөлігіне енгізіледі, бірақ жібектің салмағы мен ұзындығына байланысты оларды лақтыру немесе айналдыру қиын. Басқа желектердің ұзындығы 152 сантиметрден 213 сантиметрге дейін болуы мүмкін, бұл жабдықтың күтілетін әсеріне байланысты. Ұзын желектерді айналдыру немесе лақтыру ыңғайлы емес, бірақ көбінесе үлкен мата бөліктерін ұстау үшін қолданылады.

Қарулар

Нақты мылтықтарға ұқсас, қысқы күзетте қолданылатын мылтықтардың салмағы 2 мен 5 фунт аралығында (шамамен 0,9–2,25 килограмм) болады. Қысқы күзет мылтықтарының көпшілігінің ұзындығы 30–39 дюйм (шамамен 76–99 сантиметр) және жеті бөліктен тұрады:
Мылтықтың мойны. Мойын – атыс қаруындағы триггердің орналасқан жері. Оң қолмен айналдыруды мылтықтың мойны айналу осі ретінде қолданыла отырып орындайды, сондай-ақ, мойын жиі кездесетін лақтыруларда да қолданылады. Бұранда – мылтық корпусына бұрандалармен бекітілген, атыс қаруындағы бұрандаға ұқсас күміс немесе қара металл немесе пластиктен жасалған ұзын жолақ. Мылтықтың корпусы – оның ортаңғы бөлігі және салмағының көп бөлігін құрайды. Қайыс – мылтықтың артқы жағынан мылтықтың ұшына дейінгі қашықтықтың үштен екісіне жететін ұзын былғары белдік. Қайыс функционалды және эстетикалық мақсаттарға қызмет етеді, сонымен қатар, одан қысқа дауыс шығаруға болады. Қайыс атыс қаруының ілгекшесіне ұқсас. Бұрылма немесе клип – қайысты мылтық корпусына бекітетін металл бөлік. Бұл әдеттегі сол қолмен лақтыру кезінде сол қолды орналастыруға арналған ең жиі қолданылатын орын. Артқы бөлік – мылтықтың ауыр соңғы бөлігі. Ұшы – мылтықтың жұқа, ұзын бөлігінің соңы (нағыз мылтықтың стволына баламасы), ол артқы бөлікке қарама-қарсы орналасқан. Мылтық ағаштан немесе пластиктен жасалуы мүмкін. Кейбіреулер пластикалық мылтықтарды артық көреді, себебі олар бірдей салмақ пен өлшемде болса, көбінесе бірдей болады. Ал басқалары ағаш мылтықтарды артық көреді, өйткені бұл материал ауыррақ және берік. Сонымен қатар, ағаш сырғалмайды және оның салмағын біреудің қалауынша реттеуге болады.

Пластмассадан жасалған мылтықтар

Пластмассадан жасалған мылтықтар көбінесе кешірімдірек және ұстауға ыңғайлырақ болады. Бірақ кейбір адамдар пластикалық мылтықтарды ұнатпайды, себебі олар жаңбыр жауғанда немесе пайдаланушының қолынан тер шыққанда сырғанап, ұстау қиын болады. Кейбір пластикалық мылтықтарға өндірушінің кепілдігі қоса беріледі, олар қалыпты пайдалануда сынбайды. Көбісі полиэтиленнен жасалған, ол мылтықтың беріктігін арттырып, сындыруды қиындатады. Материалды түрлі-түрлі түстерге бояуға болады, сонда әртүрлі командалар әртүрлі түсті мылтықтарды қолдана алады. Алайда, кейде материал бірнеше рет құлағанда деформацияланып, мылтық ауада ұшқанда дұрыс айналмауына себеп болуы мүмкін. Көпшілік айтуынша, пластикалық мылтықты ұзақ және үнемі қолданғаннан кейін, одан тер иісі сезіледі.

Билеу

Күзетшілер өздерінің шоуларына бидің әр түрлі стильдерін қосады. Ең көп қолданылатын би стильдері – модерн, заманауи, лирикалық, джаз және балет. Әртүрлі би стильдері таңдалған музыканың түріне және шоудың тақырыбына қарай таңдалады. Би, жабдықпен жұмыс істеу мен жаттығуларды толықтыру мақсатымен шоуға енгізіледі және шоу барысында басқа қозғалыстармен бірдей үйлесімді орындалады.

Халықаралық қысқы күзет

Winter Guard International – тек ұлттық жарыс ғана емес, сонымен қатар көп жылдар бойы қызмет етіп келе жатқан ұйым. Басқа дәстүрлі спорт түрлерінен өзгеше, осы қызмет басталганнан бері ережелер мен регламенттер көп рет өзгертіліп, жаңартылып келді. Шоудағы жеке элементтерді – мысалы, жалпы әсер, қозғалыс, жабдық және айып ұпайларын – бағалайтын және топтарды тиісінше бағалайтын төрешілер бар. Бұл қызмет АҚШ-та ғана емес, бүкіл әлемде таралғандықтан, әлемдік деңгейдегі ірі жарыстар Winter Guard International ұйымының санкциясымен және басқаруымен өткізіледі. Осы ұйым осы қызметтің ережелерін жасайды және өзгертеді. WGI жазған ережелер Әлем чемпионатына қатысатын барлық winter guard топтарына қолданылады, олар қай елден болса да. Әлем чемпионаты жыл сайын АҚШ-та өткізіледі. Соңғы кезде ол Огайо штатындағы Дейтон аренасында, ал кейбір іріктеу және жартылай финалдық кезеңдер Дейтон және Цинциннати аймақтарында өткізілді. "Өнер спорты" деген тіркес жиі WGI ұйымымен байланыстырылады. Winter guard қызметі "бәсекелестік форматта өнер көрсету арқылы музыканы жандандырады" деп сипатталады.

Бөлімдер мен сыныптар

Барлық түс күзетшілерінің дағды деңгейі, құрамы немесе қолда бар ресурстары бірдей болмағандықтан, WGI бұл мәселені шешуге көмектесу үшін сыныптық бөліну жүйесін қолданады. Екі бөлім бар: Оқу және Тәуелсіз. Бұл бөлімдерге (көрсетілген рет бойынша) Тәуелсіз: Тәуелсіз Әлемдік сынып, Тәуелсіз Ашық сынып, Тәуелсіз A сыныбы кіреді. Оқу: Оқу Әлемі, Оқу Ашық, Оқу Ұлттық A сыныбы, Оқу Аймақтық A, AA және AAA сыныптары. Жаңадан бастаушылар және Кадет сыныбы. Күзетші топтары жоғары сыныпқа өтуге таңдалуы мүмкін, бірақ белсенділіксіз болғаннан кейін немесе WGI тексеруінен кейін ғана төменгі сыныпқа түсуге құқылы. Әр жарыста, алдын ала белгіленген шекті баллдан жоғары ұпал жинаған команда автоматты түрде жоғары сыныпқа көтеріледі немесе «көтеріледі», тіпті маусым ортасында да. Оқу бөліміне бір орта мектепте немесе сол орта мектепке қатысты мектептерде оқитын мүшелері бар күзетшілер кіреді. Көптеген колледждер мен университеттер өздерінің қысқы күзетшілерін де демеушілік етеді, бірақ бұл күзетшілер көбінесе Тәуелсіз күзетшілер ретінде қатысады. Оқу күзетшілері өздерінің қабілеттері мен ресурстары жағынан әртүрлі, өйткені олар өздерінің мүшелерінен басқа көздерден, мысалы, мектептің оркестрінен және мектеп қаржысынан көбірек тәуелді. Оқу бөлімінде үш сынып бар: Оқу A, Оқу Ашық және Оқу Әлемі. Жергілікті/аймақтық деңгейде Аймақтық A немесе Жаңадан бастаушылар сияқты қосымша бөлімдер болуы мүмкін. Көптеген жерлерде орта мектеп сыныбы да бар, көбінесе Кадет деп аталады. Оқу A командалары аймақтық деңгейден бір саты жоғары және WGI-де қатысу үшін ең төменгі деңгей болып табылады. Оқу Ашық командалары – бәсекелестік үшін аралық деңгей. Оқу Әлемі бөлімінде ең жоғары деңгейдегі қысқы күзетшілер командалары бар. Тәуелсіз бөлімі мектеппен байланысы жоқ қысқы күзетшілер командаларынан тұрады (университет командаларынан басқа). Бұған қоса, мұндай күзетшілер өз мүшелерін таңдауда қатаң болуы мүмкін, жынысқа қатысты шектеулер қоюға немесе мүшелердің белгілі бір санын ғана қабылдауға құқылы. Тәуелсіз бөлімінде, Оқу бөліміне ұқсас, үш сынып бар: Тәуелсіз A, Тәуелсіз Ашық және Тәуелсіз Әлем. Дағды деңгейі мен орналасу бойынша жіктелу Оқу бөліміне ұқсас. Тәуелсіз A және Ашық сыныптарында жасқа қатысты шектеулер бар. Егер мүше сол жылдың 31 наурызына дейін 22 жасқа толмаған болса, ол Тәуелсіз A сыныбының құрамында өнерлеуге құқылы. Мүше сол жылдың 31 наурызына дейін 23 жасқа толмаған болса, ол Тәуелсіз Ашық сыныбының құрамында өнерлеуге құқылы.

Қысқы күзет схемалары

Көптеген қысқы күзетшілердің мақсаты WGI әлем чемпионатында бақ сынасу болса да, көптеген күзетшілер жарыстары аймақтық қысқы күзетшілер тізбегінде өтеді. Мұндай тізбектердің бірі – 1965 жылы құрылған Mid York Colorguard Circuit. Тағы бірі – Вирджиния, Вашингтон және Солтүстік Каролина командалары қатысатын AIA, немесе Атлантикалық жабық ассоциациясы тізбегі. Бұл тізбектер еркін ұйымдастырылған және WGI-мен ресми түрде байланысты болмауы мүмкін. Көп жағдайда тізбектер WGI-ден бірнеше жыл бұрын пайда болған. Мысалы, Midwest Color Guard Circuit 2007 жылы 50 жылдық мерейтойын тойлады. Олар WGI-дегідей қосымша сыныптармен басқаша жарыс жүйесіне ие болуы мүмкін. Тізбек сыныптары көбінесе бастаушы немесе жаңадан бастаған күзетшілерді қамтиды, мысалы: кадет, жаңадан бастаушы, B, Аймақтық AAA, Аймақтық AA, Аймақтық A, Аймақтық ашық және аға күзетшілер. Тізбектер әдетте WGI стандарттарын қолданады және WGI-мен ресми байланыста болсын болмасын, төрешілерді шақырады. Сонымен қатар, қысқы күзетшілер қызметі АҚШ-тан тыс жерлерде де дамуда. Еуропада Color Guard Nederland (Нидерланды) (CGN) және Winter Guard United Kingdom (WGUK) Франция мен Германия ұйымдарымен бірігіп, Еуропалық ішкі өнер альянсын (EIAA) құрды. Олардың мақсаты – Еуропадағы күзетшілер қызметінің өсуі үшін Еуропалық Одақ бойынша платформа құру, мұнда оқу-мектептік бағыты жоқ.