Кіріспе
Американдық органикалық химик Чарльз Лоринг Джексон (4 сәуір 1847 – 31 қазан 1935) – Америка Құрама Штаттарындағы органикалық химияның алғашқы маңызды маманы болды. Ол органикалық химияны Германиядан АҚШ-қа әкеліп, американдық органикалық химиктердің бір буынын тәрбиеледі.
Charles Loring Jackson (April 4, 1847 – October 31, 1935) was the first significant organic chemist in the United States. He brought organic chemistry to the United States from Germany and educated a generation of American organic chemists.
Жеке өмір
Чарльз Лоринг Джексон 1847 жылдың 4 сәуірінде Бостонда дүниеге келген. Оның әкесінің әкесі Чарльз Грили Лоринг, Бостон қаласындағы заңгер болған. Ол 1867 жылы Бостондағы жеке мектептерде оқығаннан кейін Гарвард колледжін бітірген. Бітіргеннен кейін ол бірден Гарвард химия кафедрасына көмекші лектор болып орналасты және 1871 жылы көмекші профессор атанды. Ол Жосия Парсонс Кук пен Генри Баркер Хиллден құралған кафедраның үшінші мүшесі еді. 1870 жылы Джексон химия курсын жасады, ол кейін 40 жылдан астам уақыт бойы оқытқан «Химия I» курсына айналды. Ересек болғаннан кейін Джексон әуесқой театр өнерімен шұғылданды, сондай-ақ өлеңдер мен романтикалық әдебиет жазды. Зейнетке шыққан соң, ол Массачусетс штатындағы Беверли қаласына жақын орналасқан Прайдс-Кроссингтегі отбасылық үйінің бағында күтім жасаған.
Химияны үйрену
1873 жылы Гарвардта химия оқып жүргенде Джексон ревматизм қызбасының жеңіл түріне шалдықты. Жұмысына оралған соң, профессоры оған бір жылға демалыс алып, Еуропаға оқуға баруды кеңес берді. Сондықтан ол Германияның Гейдельберг қаласына, Гейдельберг Рупрехт Карл университетінде білім алу үшін сапарлады. Ол жерде газ талдау және платина металдары саласындағы маман Роберт Бунсеннің жетекшілігімен оқыды. Ол органикалық химияны мамандық етіп алмаса да, органикалық химик Август Вильгельм фон Хофманмен де жұмыс істеді. Бірақ Хофман Джексонды органикалық химияны мансап етіп таңдауға ықпал етті. Джексон Хофманмен бірге "ойын жұмылдыруды" үйренгенін айтқан, бұл "Бунсеннің ұнатпаған қызметі" болған. Джексон Гейдельбергте болған кезде Хофман Юстус фон Либиг туралы Фарадей лекцияларын жазып жатқан еді және Джексонға ағылшын тіліндегі қателерді түзеуге мүмкіндік берді. Бұл Джексонға Хофманмен жақын қарым-қатынас орнатуға зор мүмкіндік берді. 1874 жылы Джексон органикалық селен қосылыстарына арналған алғашқы мақаласын жариялады.
Гарвардтағы зерттеулер
1875 жылы Гарвардқа оралғаннан кейін Джексон Гарвард зертханасында жасалған алғашқы жаңа органикалық қосылысты – p-бромбензил бромидін синтездеді. Бұл, қызықты нәтижелер беретін, мысалы, антрацен синтезі сияқты, алмастырылған бензил қосылыстарын өндіруге мүмкіндік берді. Келесі жылдары ол хош иіс заттары – куркумин мен ванилиннің синтезін жасады. Ол сондай-ақ бензол трисульфон қышқылын синтездеді және органикалық материалдарды нитраттаудың қазіргі дәстүрлі әдісін – алдымен сульфондау, содан кейін нитраттауды – әзірледі. 1880-ші жылдардың соңында ол күшті алмастырылған ароматикалық галоидтар мен малонат эфирі арасындағы реакцияны ашты, онда галоген радикалы сутегімен алмастырылады. Бұл оның ғылыми жарияланымдарының ең өнімді көзі болды. Ол сонымен қатар o-хинонның туындыларын зерттеумен көп айналысты, бірақ негізгі қосылысты ашуға аз ғана қалып қойды.
Еуропалық байланыс
Джексонның Еуропадағы зерттеулерінің Америка Құрама Штаттарындағы органикалық химия өнеркәсібінің дамуына тигізген әсерін бағалап болмайды. 1870 жылдары Джексон Еуропаға сапар жасаған кезде Америка Құрама Штаттарында академиялық және өнеркәсіптік салаларда органикалық синтез жүргізілмеді. Бұл кемшілік Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар басталғанда, Германиядан Америка Құрама Штаттарына стратегиялық органикалық материалдардың жабдылуы тоқтатылғанда анық байқалды. Егер Америка Құрама Штаттары органикалық синтез мүмкіндігін жылдам дамыта алмағанда, Дүниежүзілік соғыстардың нәтижесі өте басқаша болуы мүмкін еді. Гарвардтағы Джексонның бірнеше шәкірттері – Роджер Адамс, Фаррингтон Дэниелс, Фрэнк К. Уитмор, Джеймс Б. Самнер және Джеймс Брайант Конант сияқтылар АҚШ-та органикалық синтезді дамытуда маңызды рөл атқарды. Олардың кейбіреулері Джексонның орнатқан байланыстарын пайдаланып, органикалық синтезді оқу үшін Германияға барды. Джексонның заманында академиялық зерттеулер көбінесе ашық болды, нәтижесінде ғалымдар арасында ашық және халықаралық философия қалыптасты. Дүниежүзілік соғыстар бұл философияны ұлттық қауіпсіздік, зияткерлік меншік, коммерциялық құпиялар және технологияның таралуы туралы қалыптасқан сенімдермен қақтығысқа түсірді.
Жетістіктер
1897 жылы ол құрметті Ервинг профессоры атанды. Ол Америка және Германия химиялық қоғамдарының, сондай-ақ Америка және Ұлыбритания ғылымды дамыту қауымдастықтарының мүшесі болды, соңғысында корреспондент-мүше болып сайланды. Ол 1883 жылы Америка өнер және ғылым академиясы мен Табиғаттану академиясының мүшесі болып сайланды. 1894 жылдан 1903 жылға дейін Химия бөлімінің төрағасы қызметін атқарды. Студенттерге деген қызығушылығының арқасында ол елу жыл бойы Гарвард Ярд Грей 5 жатақханасында 1868 жылдан 1871 жылға дейін, ал Холсворти II жатақханасында 1871 жылдан 1918 жылға дейін проктор болып жұмыс істеді.