Кіріспе

Фримасондықпен байланысты бауырлас орден. Темплиерлер, толық атауы – Иерусалим, Палестина, Родос және Мальтадағы Киелі ғимарат және Сент-Джонның Біріккен діни, әскери және масондық ордендері, – Фримасондықпен байланысты бауырлас орден. Әдеттегі масондық ложада берілетін бастапқы дәрежелерден айырмашылығы (көптеген ресми масондық юрисдикцияларда) діни көзқарасына қарамастан, тек Жоғарғы Күшке сенуді ғана талап етеді, Темплиер рыцарлары – христиандыққа мойын бұратын масондарға ғана мүшелікке жол беретін бірнеше қосымша масондық ордендердің бірі. Орденге кіретін адамдардың міндеттерінің бірі – христиан дінін қорғауға және оны қорғауға ант беру. Толық атаудағы "Біріккен" сөзі осы жүйеде бірнеше тарихи дәстүрлер мен нақты ордендердің бірлесіп басқарылатынын көрсетеді. Бұл жүйеде "бірлескен" жеке ордендерге негізінен Храм рыцарлары (Темплиер рыцарлары), Мальта рыцарлары, Сент-Пол рыцарлары және тек Йорк ритуалы шеңберінде Қызыл Крест рыцарлары жатады. Константиннің масондық Қызыл Кресі қасиетті әскери Константиний орденінен, ал Мальта ордені Мальтаның егеменді әскери орденінен шабыттанғандай, масондық Темплиер рыцарлары ордені өзінің атын орта ғасырлық католик әскери орденінен алған. Алайда, ол түпнұсқа Темплиер орденінен тікелей туындаған деп мәлімдемейді.

Масондықта рыцарлық символика

Фримасондық пен крест жорықтары арасындағы ең ерте құжатталған байланыс – 1737 жылғы Шевалье Рамзидің сөйлеген сөзі. Ол, тарихи дәлелдер келтірмей, еуропалық фримасондық «крест жорығының шеберлері» мен Госпитальдік ордені арасындағы қарым-қатынас нәтижесінде пайда болды деп мәлімдеді. Бұл мәлімет 1740 және 1744 жылдар аралығында француз тілінде жазылған Берн қолжазбасында қайталанды. Рамзи 1710 жылы өзінің ұстазы Франсуа Фенелонның француздық, фримасондық емес «Орден дю Темпль» орденіне, досы Филипп II, Орлеан герцогымен бірге бас шебер ретінде қабылданды. Фенелон мен Орлеан герцогының қайтысынан кейін Рамзи шамамен 1730 жылы фримасондыққа қабылданды. Рамзидің Темплерлік орденге қатысуы фримасондықпен байланысынан 20 жылға ертерек болғандықтан, осы факті Темплерлікті фримасондыққа енгізудің ықтимал көзі болуы мүмкін. 1779 жылы Ирландияның Килвинг ложасының Жоғарғы Темплер рыцарлары Шотландиядағы Килвинг ана ложасынан жарғы алды. Осы ложа енді басқа ложаларға Темплер дәрежесін беруге рұқсаттар (dispensations) берді. 1790 жыл шамасында Ирландияның ертедегі Ұлы лагері құрылды, ол Темплер ложаларына кепілдік беруді бастады және 1836 жылы Жоғарғы Ұлы лагерьге айналды. Бұл Ұлы лагерь бірнеше шотландтық «лагерьлерге» жарғы берді, олардың бірі 1805 жылы «Эдинбург лагері №31» деп тіркелді, кейін «Эдинбургтегі Темплер рыцарларының Ұлы жиналысы» аталды. Олар Англиядағы орденнің бас шебері Кент герцогынан жарғы алуға тырысты. Шамамен 1780 жылы Темплер дәрежесі Ирландиядан «Ескілердің» ложаларына тарады және сол кезде Йорк қаласында тіркелді. Йорк фримасондары жасаған бес дәрежелі жүйеде Темплер дәрежесі Шебер-фримасон мен Корольдік арканың биік дәрежесі арасында орналасқан.

Англияның Ұлы конклавы

Англиядағы тамплиерлер масондығы 1791 жылы алғашқы Ұлы Конклавын құрғанда жаңа дәуірге енді, Томас Данкерли Ұлы ұстаз болып тағайындалды. Сол кезде Англияда сегіз тамплиерлер лагері белгілі болды, олардың ең жоғарысы Йорк қаласындағы Құтқарылу лагері және Бристоль қаласындағы Болдуин лагері еді. Данкерли олардың өтінішімен өзінің миссиясын бастады. Оның басшылығымен лагерьлердің саны 1795 жылы қайтыс болғанға дейін үздіксіз өсті. Содан кейін 1805 жылға дейін тоқырау болды, олардың Корольдік демеушісі Кент герцогы өзі Ұлы ұстаз болып, қоғамды жаңартты және оны өсу мен даму кезеңіне бастады. Данкерли осы тәртіпті насихаттаумен ғана емес, сонымен қатар рәсімдерді стандартизациялау және дұрыс тіркеуді сақтауды талап ету арқылы оның негізін қалады. 1872 мен 1895 жылдар аралығында Ұлы Конклав құлдырау кезеңіне ұшырады, одан кейін ол қазіргі Англия мен Уэльс Ұлы Приораты ретінде қайта құрылды.

Ұстазы

Қызыл Крест ордені Израиль халқы Бабылдан Иерусалимге ғибадатхананы қайта құру үшін оралған кездегі Патшалық арка дәрежесінің кезеңімен жалғасады немесе сол кезеңге қайта оралады. Олардың басшысы Зоробабел патша Дарийді киелі ыдыстарды жаңа ғибадатханаға қайтаруға көндіреді. Бұл ыдыстар бірінші ғибадатхана қиратылғанда Бабыл әскерімен алып кетілген болатын. Патша алдында өтінішін ұсынғанда, жолдас шындықтың күшті күшіне қуатты куәлік береді. Рәсім үміткерді Зоробабел рөліне қойып, оны Персиядағы патша Дарийға жасаған саяхаты мен 1 Езра кітабында сипатталған Естен кетпес пікір-таластағы рөлі арқылы жетелейді. Мақсаты – Патшалық аркалық масондық пен рыцарлық ордендер, сондай-ақ Ескі және Жаңа Ғидаттар арасындағы байланысты қамтамасыз ету. Қызыл Крест орденінің ұлылығы шындықтың жеңісінің сабақтарын үйретеді.

Сент-Пол атты дәрежесі (немесе Жерорта теңізі паспорты)

Бұл дәреже Мальта рыцары болу үшін, Йорк обрядында да, тәуелсіз "Темплер рыцарлары" масондықтарының нұсқаларында да міндетті шарт ретінде табыс етіледі. Англиядағы Мальта орденінің рәсімінің "Алдын ала мәлімдемелері" Мальта орденіне үміткер туралы былай дейді: "Ол сонымен қатар, «Средиземноморский пропускты» қоса алғанда, Сент-Пол рыцары дәрежесін алған болуы керек". «Средиземноморский пропусктың» нақты мәртебесі кейде оның жеке дәреже болып табылатынына қатысты күмәндік тудырады. Ағылшын ритуалдық кітабы 1989 жылғы басылымында (және одан кейінгі басылымдарда) бұл мәселені былай түсіндірді: «Средиземноморский пропуск – Сент-Пол рыцары дәрежесінің құпияларының бірі». Бұл дәреже шынайы «қосымша дәрежеге» жақын, себебі дәреже мүшелерінің шағын тобы (әдетте үш адам) үміткерді «жаққа алып» (яғни жеке қалдырып), дәреже құпияларын оған жеткізеді, дәреже рәсімін толық орындамайды. Бұл дәреже шынайы «қосымша дәреже» анықтамасына толық сәйкес келмейтінінің жалғыз себебі – орденнің бөлімі құпиялардың жариялануына дейін және кейін ресми түрде ашылып, жабылады.

Мальталық рыцарь дәрежесі (Мальта ордені)

Бұл дәреже жалпы масондық Тамплиерлермен байланысты. Йорк жүйесінде ол Тамплиер дәрежесінен бұрын беріледі; ал "жеке" дәстүрде Тамплиер дәрежесінен кейін беріледі. Ол түрлі деңгейдегі ресмилікпен Мальта ордені, Мальта рыцарлары ордені немесе Иерусалим, Палестина, Родос және Мальтаның ежелгі және масондық Әйіргі Святой Иоанн ордені деп аталады. Көбінесе осы есімнің толық нұсқасы хаттарда, рәсімдерде және ресми құжаттарда қолданылады. Дәрежені беру рәсімі (ол әрқашан толық орындалады) масондық дәстүр, Әйіргі Святой Иоанн орденінің тарихи есебі, моральдық үйретім және мүшелер арасында тану белгілерін беруді қамтиды. Рәсімде бірнеше ту қолданылады, олардың әрқайсысы тарихи ортағасырлық Әйіргі Святой Иоанн орденінің маңызды шайқастарының бірін көрсетеді, ал оның тарихы дәреженің моральдық үйретімдерінің негізі болып табылады.

Ғибадатхана рыцарьінің дәрежесі (Ғибадатхана ордені)

Бастапқы ортағасырлық Темплиерлер ордені Бірінші крест жорығынан кейін құрылды және шамамен 1118 жылдан 1312 жылға дейін болды. Ортағасырлық Темплиерлер мен масондық Темплиерлік арасындағы байланысты растайтын тарихи дәлелдер жоқ, сондай-ақ масондық Темплиерлер ұйымдары бастапқы ортағасырлық Темплиерлер орденімен тікелей байланысы бар екенін мәлімдемейді. Қуғынға ұшыраған Темплиерлер масондықтың қауіпсіздігінде пана тапқандығы туралы мәтіндерге негізделгендігі айтылғанмен, орден өзі "ежелгі орден мен бүгінгі күні Темплиерлер деп танылатын заманауи орден арасында тікелей байланыс жоқ" деп мәлімдейді. Американдық Йорк обрядындағы Темплиерлер рыцарларының ресми ұраны – In Hoc Signo Vinces, грек тіліндегі "εν τούτῳ νίκα", en toutōi nika фразасының латын тіліне аудармасы, яғни "осы [белгімен] жеңіске жетесің". Темплиер салт аттысының дәрежесі әр елде әртүрлі безендірулермен (киім-кешек) ерекшеленеді. Рәсім ортағасырлық Темплиерлердің дәстүрлеріне сүйене отырып, христиандық дәстүрдің Киелі кітаптарындағы нұсқауларға сай моральдық тәрбие беру үшін қолданылады.

Ұйым

Англия мен Уэльсте Қызыл Крест орденінің үйретімдері Бабылдың Қызыл Кресінің құрамында келеді, ол Достасқан масондық дәрежелердің бір бөлігі болып табылады. Қызыл Крест ордені көбінесе Қызыл Крест дәрежелерінің немесе Knight Mason орденін құрайтын Жасыл дәрежелердің қысқартылған нұсқасы ретінде қарастырылады. Қызыл Крест орденін Константиннің Қызыл Кресімен жаңылыстыруға болмайды.

Ежелгі және қабылданған шотландтық обрядтағы тамплиерлік дәрежелер

Тарихи Темплирлерге қатысты тарих, аңыздар мен әңгімелер Ежелгі және қабылданған Шотландтық ғимаралық дәстүрінің дәрежелерінде, әсіресе дәстүрдің 30-шы дәрежесінде, Кадош рыцары сапында маңызды рөл атқарады. Шотландтық дәстүрінің басқа да дәрежелері кейде "Темплир дәрежелері" деп аталады, олардың ішінде 28-ші дәреже (Ғимаратының қолбасшысы, бұрын АҚШ-тың Оңтүстік юрисдикциясында 27-ші дәреже деп аталған), 29-шы дәреже (Санкт-Андрейдің Шотландтық рыцары), 32-ші дәреже (Патшалық құпияның шебері) және 33-ші дәреже (Бас инспектор) кіреді.

Фримесондықтың кеңінен таралған Темплер тақырыптары

Фримасондықтың жалпы бас тартуына қарамастан, ешбір масондық ұйым ортағасырлық тамплиерлерге тікелей мұрагер екенін мәлімдемейді, бірақ белгілі бір дәрежелер мен ордендер ортағасырлық орден үлгісінде жасалған. Бұл "еске алу ордендері" немесе дәрежелер деп сипатталады. Дегенмен, бауырластықтың ресми бас тартуларына қарамастан, кейбір масондар, масон емес адамдар және тіпті масонға қарсылар кейбір масондық рәсімдер немесе дәрежелер бастапқыда тамплиерлердің ықпалында болды деп санайды. Американдық масондық жастар ұйымдары, мысалы, жас ерлерге арналған ДеМолей ордені, соңғы Ұлы магистр-тамплиер Жак де Молайдың есімімен аталады, ол 14-шы ғасырдың басында тамплиерлер орденінің жойылғанда қаза тапқан. "Ежелгі қабылданған шотландтық ырымдағы" Роза Крестінің рыцары дәрежесі және Шотландия Корольдік ордені сияқты құрметті ордендер тарихи тамплиер-масондық байланыстың дәлелі ретінде қарастырылады, бірақ мұндай сенімнің нақты негізі жоқ. Эдинбург маңындағы Росслин шіркеуі тамплиерлер мен фримасондар арасындағы байланысқа куә ретінде жиі айтылады, себебі оның ою-өрнектері тамплиерлер мен фримасондық символизмді біріктіреді. Тарихшы доктор Луиза Йёман және басқа ортағасырлық ғалымдар тамплиерлермен байланыстың жалған екенін айтады және Росслин шіркеуінің Уильям Синклердің отбасының құрметі үшін салынғанын атап көрсетеді. Сонымен қатар, Росслин шіркеуінің фримасондықпен, сондай-ақ тамплиерлермен байланысы Шотландия Ұлы ложасы мұражайы мен кітапханасының кураторы Роберт Л. Д. Купер тарапынан күшті түрде жоққа шығарылды. Кез келген масондық бейнелер кейінірек, шамамен 1860 жылдары қосылған болуы мүмкін, осы кезде Росслиннің 3-ші графы Джеймс Сент-Клэр Эрскин Эдинбург сәулетшісі Дэвид Брайске, белгілі масонға шіркеудің көптеген бөліктерін қалпына келтіру жұмыстарын тапсырған. Кейбір аңыздарда, Лоут графының бірінші және соңғы графы сэр Джон Де Бермингемнің басшылығымен рыцарьлар, экс-коммуникацияланған Шотландия королі Роберт Брюске Баннокберн шайқасында көмектескендігі айтылады, бірақ бұл оқиға 18-шы ғасырдың романтикалық туындысы және ешқандай дәлелмен расталмайды. Бұл оқиға Шотландия Корольдік орденінің дәрежелерінің негізі болып табылады, бұл шақыру арқылы қатысатын масондық құрметті ұйым. Тамплиерлермен байланыс Рослин (Сент-Клэр немесе Синклер) графтары арқылы да ұсынылды, бұл отбасы шотландтық фримасондықпен жақсы байланысқа ие, олардың бірі Шотландия Ұлы ложасының Ұлы магистрі болған. Көптеген басқа ескі және жаңа ұйымдар өздерін "Тамплиерлер" деп атайды. Алайда, Күн ғибадатханасының ордені, Militi Templi Scotia, Ordo Templi Orientis немесе Иерусалим ғибадатханасының әскери ордені (OSMTJ) сияқты ұйымдар масондық тамплиерлермен ешқандай байланысы жоқ және тарихында, иерархиясында немесе рәсімдерінде олармен аз немесе ешқандай ортақ нәрселері жоқ.