Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы

Автоматты taxobox
|image=Olearia stuartii.jpg
|image caption=Олеария стуарти Geelong Botanic Gardens ботаникалық бағында
|display parents=3
|taxon=Olearia
|authority=Moench
|type species=Olearia tomentosa
|type species authority=(J. C. Wendl.) DC. – Астра тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Астра тұқымдасы – әлемдегі гүлді өсімдіктердің ең ірі тұқымдасы. Олеария Австралия, Жаңа Гвинея және Жаңа Зеландияда таралған. Туысқа шөптесін өсімдіктер, бұталар және кішкентай ағаштар кіреді. Соңғылары Астра тұқымдасының арасында ерекше болып табылады және Жаңа Зеландияда «ағаш қызғалдақтары» деп аталады. Барлығының гүлшоғырлары маргариткаға ұқсас, ақ, қызғылт, лила немесе күлгін түсті болады.

Сипаттама

Olearia туысына жататын өсімдіктер әртүрлі мөлшердегі бұталар, олардың ерекшелігі – қатарлап орналасқан кішкентай, бір-бірін жабатын жапырақшалармен қоршалған, бір қатарлы сәулелі гүлдері бар күрделі гүл шоғыры. Гүлдің жапырақтары көбінесе бірдей ұзындықта болады. Екі жынысты гүлдің ортасы дискі тәрізді, ақ, сары немесе күлгін түсті болуы мүмкін, әдетте 5 бөлігінен тұрады. Гүл шоғырлары жалғыз немесе жапырақ қойнауларында немесе бұтақшалардың ұштарында топталып орналасады. Жапырақтары тегіс, безді немесе жабысқақ шырышпен қапталған болуы мүмкін. Жапырақтары қарама-қарсы, кезектесіп, сирек немесе жиі орналасуы мүмкін. Жапырақ шеттері бүтін немесе тілімделген, сабақты немесе сабақсыз болады. Жемістері құрғақ, сәл қысыңқы, бір тұқымды, бойлық жоталары бар, тар эллипс немесе жұмыртқа тәрізді, тегіс немесе сирек түктермен жабылған.

Таксономия және атау беру

Olearia туысы алғаш рет 1802 жылы Конрад Моенхтың Supplementum ad Methodum Plantas еңбегінде сипатталған және 17 ғасырдағы неміс ғалымы, Specimen Florae Hallensis еңбегінің авторы Иоганн Готфрид Олеарийдің құрметіне аталған. Бастапқыда кең таралған туыс, молекулалық зерттеулер оның полифилетикалық екенін көрсетті.

Тарату

Олеарияның шамамен 180 түрі бар, оның ішінде шамамен 112 түрі Австралияға тән. Олеария Австралияның барлық штаттарында кездеседі. Olearia adenocarpa Molloy (Жаңа Зеландия) Olearia adenolasia (F. Мюлл.) Ф. Мюлл. Бент. – жүнді безді маргаритка бұтасы (Батыс Австралия) Olearia aglossa (Betche & Maiden) Lander (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория) Olearia albida (Hook. f.) Hook. f. – тангуру (Жаңа Зеландия) Olearia algida N. A. Wakef. – альпілік маргаритка бұтасы (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралияның астаналық аймағы, Виктория, Тасмания) Olearia allomii Kirk – Ұлы Барьер ағаш маргариткасы (Жаңа Зеландия) Olearia alpicola F. Muell. ex Benth. – альпілік маргаритка бұтасы (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория) Olearia angulata (Kirk) Allan (Жаңа Зеландия) Olearia angustifolia Hook. f. – тетеавека (Жаңа Зеландия) Olearia arborescens (G. Forst.) Cockayne & Laing – жалпы ағаш маргариткасы, жылтыр ағаш маргариткасы (Жаңа Зеландия) Olearia archeri Lander (Тасмания) Olearia arckaringensis P. J. Lang – Аркарингенис маргариткасы (Оңтүстік Австралия) Olearia argophylla (Labill.) F. Muell. ex Benth. – мүскіл гүлді бұта, жергілікті мүскіл, күміс бұта (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория) Olearia arguta Benth. (Батыс Австралия, Солтүстік территория, Квинсленд) Olearia arguta Benth. var. arguta (Батыс Австралия, Солтүстік территория) Olearia arguta var. lanata Benth. (Батыс Австралия, Солтүстік территория, Квинсленд) Olearia arida E. Pritz. (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Солтүстік территория) Olearia asterotricha (F. Muell.) Benth. – жалпы қызғалдақ бұтасы (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория) Olearia astroloba Lander & N. G. Walsh – мәрмәр қызғалдақ бұтасы (Виктория) Olearia avicenniifolia (Raoul) Hook. f. – акеаке (Жаңа Зеландия) Olearia axillaris (DC.) F. Muell. ex Benth. – жағалау қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Тасмания) Olearia ballii (F. Muell.) Hemsl. – тау қызғалдағы (Лорд-Хау аралы) Olearia brachyphylla (F. Muell. ex Sond.) N. A. Wakef. (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия) Olearia brevipedunculata N. G. Walsh (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория) Olearia bullata H. D. Wilson & Garn. Jones (Жаңа Зеландия) Olearia burgessii Lander (Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia calcarea F. Muell. ex Benth. – әктас қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Виктория, Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia canescens (Benth.) Hutch. (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд) Olearia cassiniae (F. Muell.) F. Muell. ex Benth. (Батыс Австралия) Olearia chathamica Kirk (Жаңа Зеландия) Olearia cheesmanii Cockayne & Allan – өзен жағалауындағы ағаш маргариткасы (Жаңа Зеландия) Olearia chrysophylla (DC.) Benth. (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд) Olearia ciliata (Benth.) F. Muell. ex Benth. – қауырсынды қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Виктория, Тасмания) Olearia colensoi Hook. f. – тупаре, былғары ағаш (Жаңа Зеландия) Olearia cordata Lander (Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia covenyi Lander (Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia coriacea Kirk (Жаңа Зеландия) Olearia crebra E. K. Cameron & Heenan (Жаңа Зеландия) Olearia crosby smithiana Petrie (Жаңа Зеландия) Olearia cuneifolia A. R. Bean & M. T. Mathieson (Квинсленд) Olearia curticoma N. G. Walsh (Виктория) Olearia cydoniifolia (DC.) Benth. (Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia cymbifolia (Hook. f.) Cheeseman (Жаңа Зеландия) Olearia decurrens (DC.) Benth. – жабысқақ қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория) Olearia durifolia J. Kost. (Жаңа Гвинея) Olearia elaeophila (A. Cunn. ex DC.) F. Muell. ex Benth. (Батыс Австралия) Olearia elliptica DC. – жабысқақ қызғалдақ бұтасы (Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia eremaea Lander (Батыс Австралия) Olearia ericoides (Steetz) N. A. Wakef. (Тасмания) Olearia erubescens (Sieber ex Spreng.) Dippel (Оңтүстік Австралия, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралияның астаналық аймағы, Виктория, Тасмания) – қызғылт ұшты қызғалдақ бұтасы, көбелек қызғалдақ бұтасы Olearia exiguifolia (F. Muell.) F. Muell. ex Benth. (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия) Olearia ferresii (F. Muell.) Benth. (Батыс Австралия, Солтүстік территория, Оңтүстік Австралия, Квинсленд) Olearia fimbriata Heads (Жаңа Зеландия) Olearia floccosa J. Kost. (Жаңа Гвинея) Olearia flocktoniae Maiden & Betche – Дорриго қызғалдақ бұтасы (Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia floribunda (Hook. f.) Benth. – қызылша гүлді бұта (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Оңтүстік Австралия) Olearia fluvialis Lander (Батыс Австралия) Olearia fragrantissima Petrie (Жаңа Зеландия) Olearia frostii (F. Muell.) J. H. Willis – Богонг қызғалдақ бұтасы (Виктория) Olearia furfuracea (A. Rich.) Hook. f. – акепиро (Жаңа Зеландия) Olearia gardneri Heads (Жаңа Зеландия) Olearia glandulosa (Labill.) Benth. – батпақ қызғалдақ бұтасы (Оңтүстік Австралия, Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралияның астаналық аймағы, Виктория, Тасмания) Olearia glutinosa (Lindl.) Benth. – жабысқақ қызғалдақ бұтасы (Оңтүстік Австралия, Виктория, Тасмания) Olearia gordonii Lander (Квинсленд) Olearia grandiflora Hook. – Маунт Лофти қызғалдақ бұтасы (Оңтүстік Австралия) Olearia gravis (F. Muell.) Benth. (Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia hectorii Hook. f. (Жаңа Зеландия) Olearia heterocarpa S. T. Blake – Түндегі шашақ қызғалдақ бұтасы (Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia heterolepis Mattf. (Жаңа Гвинея) Olearia heterotricha Mattf. (Жаңа Гвинея) Olearia homolepis (F. Muell.) Benth. (Батыс Австралия) Olearia hooglandii J. Kost. (Жаңа Гвинея) Olearia hookeri (Sond.) Benth. (Тасмания) Olearia humilis Lander (Батыс Австралия) Olearia hygrophila (DC.) Benth. (Квинсленд) Olearia ilicifolia Hook. f. – тау шөптері (Жаңа Зеландия) Olearia imbricata (Turcz.) Benth. – қабатты қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия) Olearia incana (D. A. Cooke) Lander (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Виктория, Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia incondita Lander (Батыс Австралия) Olearia iodochroa (F. Muell.) Benth. – қызғылт қызғалдақ бұтасы (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория) Olearia kernotii F. Muell. (Жаңа Гвинея) Olearia laciniifolia Lander (Батыс Австралия) Olearia lacunosa Buchanan – ланцевода ағаш маргариткасы (Жаңа Зеландия) Olearia lanata J. Kost (Жаңа Гвинея) Olearia lanuginosa (J. H. Willis) N. A. Wakef. – жүнді қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Виктория) Olearia lasiophylla Lander (Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia laxiflora Kirk (Жаңа Зеландия) Olearia ledifolia (DC.) Benth. – тас қызғалдақ бұтасы (Тасмания) Olearia lehmanniana (Steetz) Lander (Батыс Австралия) Olearia lepidophylla (Pers.) Benth. – клубты мос қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Тасмания) Olearia lepidota Mattf. (Жаңа Гвинея) Olearia leptocephala J. Kost (Жаңа Гвинея) Olearia liniata (Kirk) Cockayne (Жаңа Зеландия) Olearia lirata (Sims) Hutch. – қарлы қызғалдақ бұтасы (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралияның астаналық аймағы, Виктория, Тасмания) Olearia lyallii Hook. f. – субантарктикалық ағаш маргариткасы (Жаңа Зеландия) Olearia macdonnellensis D. A. Cooke (Солтүстік территория) Olearia magniflora (F. Muell.) Benth. – керемет қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория) Olearia megalophylla (F. Muell.) F. Muell. ex Benth. – үлкен жапырақты қызғалдақ бұтасы (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралияның астаналық аймағы, Виктория) Olearia microdisca J. M. Black (Оңтүстік Австралия) Olearia microphylla (Vent.) Maiden & Betche – кішкентай жапырақты қызғалдақ бұтасы (Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралияның астаналық аймағы) Olearia minor (Benth.) Lander (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Оңтүстік Австралия, Батыс Австралия) Olearia montana Lander (Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia monticola F. M. Bailey (Жаңа Гвинея) Olearia mooneyi (F. Muell.) Hemsl. (Лорд-Хау аралы) Olearia moschata Hook. f. (Жаңа Зеландия) Olearia mucronata Lander (Батыс Австралия) Olearia muelleri (Sond.) Benth. – Алтын дала қызғалдағы, Мюллердің қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Виктория, Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia muricata (Steetz) Benth. – жалпы жапырақты қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия) Olearia myrsinoides (Labill.) F. Muell. ex Benth. – қызыл қызғалдақ бұтасы, жібек қызғалдақ бұтасы (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралияның астаналық аймағы, Виктория, Тасмания) Olearia nernstii (F. Muell.) F. Muell. ex Benth. (Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia newbeyi Lander (Батыс Австралия) Olearia nummulariifolia (Hook. f.) Hook. f. (Жаңа Зеландия) Olearia obcordata (Hook. f.) Benth. (Тасмания) Olearia occidentissima Lander (Батыс Австралия) Olearia odorata Petrie – хош иісті ағаш маргариткасы (Жаңа Зеландия) Olearia oliganthema F. Muell. ex Benth. (Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia oporina (G. Forst.) Hook. f. (Жаңа Зеландия) Olearia oppositifolia (F. Muell.) Lander (Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia orientalis A. R. Bean & Jobson (Квинсленд) Olearia pachycephala J. Kost (Жаңа Гвинея) Olearia pachyphylla Cheeseman (Жаңа Зеландия) Olearia pallida J. Kost (Жаңа Гвинея) Olearia paniculata (J. R. Forst. & G. Forst.) Druce – акирахо (Жаңа Зеландия) Olearia pannosa Hook. – барқыт қызғалдақ бұтасы (Оңтүстік Австралия, Виктория) Olearia passerinoides (Turcz.) Benth. (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория) Olearia paucidentata (Steetz.) F. Muell. ex Benth. (Батыс Австралия) Olearia persoonioides (DC.) Benth. (Тасмания) Olearia phlogopappa (Labill.) DC. – шаңды қызғалдақ бұтасы, альпілік қызғалдақ бұтасы (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралияның астаналық аймағы, Виктория, Тасмания) Olearia picridifolia (F. Muell.) Benth. (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Виктория) Olearia pimeleoides (DC.) Benth. – пимелея қызғалдақ бұтасы (Батыс Австралия, Оңтүстік Австралия, Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория) Olearia pinifolia (Hook. f.) Benth. (Тасмания) Olearia platyphylla Mattf. (Жаңа Гвинея) Olearia plucheacea Lander (Батыс Австралия) Olearia polita H. D. Wilson & Garn. Jones (Жаңа Зеландия) Olearia quercifolia Sieber ex DC. – емен жапырақты қызғалдақ бұтасы (Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia quinquevulnera Heenan (Жаңа Зеландия) Olearia racemosa Domin (Квинсленд) Olearia ramosissima (DC.) Benth. (Батыс Австралия, Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс) Olearia ramulosa (Labill.) Benth. – бұтақты қызғалдақ бұтасы (Оңтүстік Австралия)...