Кіріспе

Швейцариялық кинорежиссер және кинопродюсер Кристиан Фрей (1959 жылы Шёненверд, Солотхурн қаласында туған) – швейцариялық кинорежиссер және кинопродюсер. Ол ең көп танымал болған фильмдері: "Соғыс фотографы" (2001), "Жоңғар Буддалары" (2005) және "Ғарыш туристері" (2009). Фрей 2006 жылдан 2023 жылға дейін Санкт-Галлен университетінде "Рефлексиялық қабілеттілік" бойынша лекция оқыды. 2006 жылдан 2009 жылға дейін Швейцария Федералдық мәдениет басқармасының кино бөліміндегі "Документальды фильмдер комиссиясының" президенті болды, ал 2010 жылдан 2022 жылға дейін Швейцария кино академиясының президенті қызметін атқарды.

Мансап

Фрей өзінің басты кейіпкерлерін тығыз қадағалайды, әрдайым шынайы сәттерді іздеп, картинаның толық көрінісін есінде сақтайды. Питер Маттиас Геде Фрайдің «шу, мақтаншақ қимылдар, жылдамдыққа құмарлықтан» аулақ фильмдер түсіргенін, ал ол және операторы (Питер Индерганд) мұны икемділікпен және «тыныш табандылықпен» жасағанын айтты. Kulturzeit басылымының пікірінше, «Осы фильмдерді ерекше ететін не? Олар – мәңгілік болатын шынайы сәттер. Кристиан Фрей бізді жеке тұлғалар мен мәдениеттерді бөліп, біріктіретін шекарамен бірге алып жүреді: адамзаттың тектоникасы». 1984 жылы Иво Кумермен бірлесіп «Фортфраген» фильмін режиссерлік еткеннен кейін ол тәуелсіз режиссер және продюсер атанды. Ол «Der Radwechsel» атты тағы бір қысқа фильм түсірді. Содан кейін «Рикардо, Мириам и Фидель» (1997) сияқты толық метражды деректі фильмдерге көшті. «Соғыс фотографы» (2001) үздік деректі фильм номинациясын «Оскар» сыйлығына ие болды және бүкіл әлемде көптеген жүлделерді жеңіп алды. Бұл толық метражды деректі фильм үшін Фрей екі жыл бойы әскери фотограф Джеймс Нахтвейді әлемнің әртүрлі соғыс аймандарына сүйемелдеді. Фильмде оның басты кейіпкері ұялшақ және жайлы мінезді, кәсібімен байланыстырылатын өршіл бейнеден мүлдем өзгеше. Фрей көрерменнің рөлімен шебер ойын ойнайды, оны соғыс фотосуретінің және БАҚ-тың рөлінің екіұштылығымен бетпе-бет келтіреді. Бұл деректі фильм көрермендердің қайырлылық сезімін оятады және тақырыптық тұрғыдан соғыс тақырыбына жақындасады. «The Giant Buddhas» (2005) фильмінде Фрей қайтадан саяси және жаһандық қызығушылық тудыратын мәселені көтеріп, Ауғанстанның шалғайдағы Бамиян аңғарындағы Бамиянның екі алып Будасының қирауы туралы айтады. Бұл «сенім мен фанатизм, төзімділік пен терроризм, жеке тұлға мен білімсіздік, өткіншілік және оны сақтауға жасалған әлсіз әрекеттер» туралы эссе. Фильм күнделікті соғыс жаңалықтарынан алыс, білімнің қажетті деңгейін толтырған деректі фильм болып шықты. 2010 жылы Санденс кинофестивалінде Фрей «Ғарыш туристері» (2009) фильмі үшін «Дүниежүзілік кино режиссерлік сыйлығын» жеңіп алды. Бұл деректі фильмде ғарышкерлермен бірге ғарышқа саяхаттайтын өте бай туристердің саяхаттары мен ғарыш кемесінен түскен кезде ұшаққа құлаған зымыран қалдықтарын іздеу үшін өмірін тәуекелге тігіп жүрген кедей қазақстандық металл жинаушылардың тағдыры салыстырылады. Нәтижесінде фильм планета Жерге деген махаббаттың күлкілі және поэтикалық жариялануына айналады. Фильм сыншылары оның көрікті суреттері мен терең ойлары үшін жоғары бағалады. 2014 жылы «Sleepless in New York» фильмінің премьерасы Visions du Réel, Nyon халықаралық деректі фильмдер фестивалінде өтті. Фрей жаңадан ажырасқан үш адамның шатасқан түндеріне үңіліп кіреді. Америкалық биологиялық антрополог Хелен Фишер махаббатқа ұшыраған адамның миында болатын таңғажайып және терең процестерді ашады. Олар Питер Индергандпен бірлесіп жүректері жараланған адамдардың жалғыздығын бейнелейтін шар тәрізді айна жасады. Продюсер ретінде Фрей Сузан Регина Мурздың режиссерлік жасаған алғашқы толық метражды деректі фильмі «Raving Iran» фильмін шығарды. Ол Тегеранның екі ди-джейінің заңсыз кештерде өнер көрсетіп, Ираннан кетуді жоспарлап отырғанын бақылайды. Фильмнің халықаралық премьерасы Торонтодағы Hot Docs Canadian International Documentary Festival-де өтті және көптеген кинофестивальдерде жүлделерді жеңіп алды. «Жаратылыс 2.0» деректі фильмінің дүниежүзілік премьерасы 2018 жылдың қаңтар айында Санденс кинофестивалінде өтті және операторлық жұмысы үшін Дүниежүзілік кино деректі фильмдерінің арнайы жюри сыйлығымен марапатталды. Швейцариялық оператор Питер Интерганд пен ресейлік режиссер Максим Арбугаев операторлық жұмысына жауапты болды, ал Арбугаев сонымен қатар фильмнің режиссері де болды. «Genesis 2.0» алыс Жаңа Сибирь аралдарындағы мамонт аңшыларын және Оңтүстік Корея, Қытай және АҚШ-тағы клон зерттеушілері мен синтетикалық биологтарды көрсетеді.

Марапаттар

2021 ж. Әлеуметтік ғылымдар саласы бойынша құрметті докторлық PhD h. c. Санкт-Галлен университеті