Кіріспе

Неміс кинорежиссері (туған 1939)

Волкер Шлёндорф (туған 31 наурыз 1939) – неміс кинорежиссері, сценарист және продюсер, Германия, Франция және АҚШ елдерінде жұмыс істеген. Ол 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басындағы Жаңа неміс киносының белгілі өкілі болды. 1979 жылы Канн кинофестивалінде Нобель сыйлығының иегері Гюнтер Грасс жазған "Қыстақ барабаны" романының бейімделуі үшін "Оскар" және "Алтын пальма" сыйлықтарын жеңіп алды.

Ерте өмір

Волкер Шлёндорф нацистік Германияның құрамына кіретін Висбаден қаласында дәрігер доктор Георг Шлёндорфтың ұлы болып дүниеге келді. Оның анасы 1944 жылы ас үй өртінде қаза тапты. 1956 жылы отбасы Парижге көшті, онда Шлёндорф философиядағы жұмысы үшін мектепте жүлделер алды. Ол Сорбоннада саяси ғылымдар мамандығы бойынша бітірді, сонымен бірге Institut des Hautes Etudes Cinematographiques институтында кино өнерін оқыды, онда ол Бертран Таверньемен дос болып, Луи Маллемен танысты. Малле оған "Зази метрода" (1960) фильмінде режиссердің ассистенты ретінде алғашқы жұмысын берді, ол "Өте жеке іс" (1962), "Іштен шыққан от" (1963) және "Вива Мария!" (1965) фильмдерімен жалғасты. Шлёндорф Ален Реснестің "Мариенбадтағы соңғы жыл" және Жан-Пьер Мелвиллдің "Леон Морин, дін қызметкері" (1961) фильмдерінде де режиссердің ассистенты болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол өзінің алғашқы қысқаметражды фильмін – 1960 жылы Франкфуртта тұратын француз халқы туралы "Кімге керек?" фильмін жасады. 1963 жылы шыққан 40 минуттық "Жер орталық теңізі" деректі фильмін режиссер Жан Даниэль Поллемен бірлесіп түсірді. Фильм шыққаннан бері жоғары бағаланып, Жан-Люк Годардың мақтауына ие болды және "Өлмей тұрып көруге тиіс 1001 фильм" кітабында жиі кездеседі.

Кинодағы алғашқы жылдары

Шлондорф Германияға оралып, өзінің алғашқы көркем фильмін түсірді – «Жас Тёрлесс» (Der junge Törless, 1966). Луи Малл продюсерлік еткен және Роберт Мусилдің «Жас Тёрлестің шатасуы» романы бойынша түсірілген фильм 1966 жылғы Канн кинофестивалінде көрсетілді. Аустрияның жартылай әскери мектеп-интернатындағы оқиғада Тёрлес бір оқушының зорлық көріп жатқанын көреді, бірақ өзінің жоғары және жетілген ақыл-ойына қарамастан, араласпайды. Ол оны тоқтату үшін ештеңе жасамау арқылы зорлық-зомбылыққа жеке жауапкершілігін қабылдай бастайды және мектептен қашып кетеді. Фильмнің соғысқа дейінгі Германиямен салыстырылуы айқын болды және жарық көрген кезде жоғары бағаланып, Канн кинофестивалінде FIPRESCI сыйлығын жеңіп алды. «Жаңа неміс киносы» қозғалысы 1962 жылы Oberhausen манифестімен ресми емес түрде басталды, ол жаңа жас неміс кинорежиссерлерін Германияда кино өнерін жаңаруға шақырды, бұл француз жаңа толқыны сияқты болды. Шлондорф бастапқы топқа кірмегенімен, ол олармен тез арада байланыс орнатып, «Жас Тёрлесс» фильмін «Жаңа неміс киносының» ең маңызды туындыларының бірі деп есептейді. Шлондорфтың келесі фильмі – «Қылмыстың дәрежесі» (Degree of Murder, 1967), ол қарсы мәдениетке толы, музыкалық саздығын Rolling Stones гитарисі Брайан Джонс жазған фильм. Фильмде Джонстың сол кездегі әйелі Анита Палленберг жас қызметкер қызының рөлінде ойнайды, ол сүйіктісін кездейсоқ өлтіріп, екі досының көмегімен денесін жасырады. Фильм «алпысыншы жылдардың» жастары арасында өте танымал болды. 1992-1997 жылдары Бабелсбергтегі UFA студиясының бас директоры қызметін атқарды. 1996 жылы «Le parfait soldat» атты француздық «Lumière sur un massacre» телесериалға үлес қосты. Шлондорф 1996 жылы Германияға «Огр» (1996) фильмін түсіру үшін оралды. Мишель Турньенің романы негізінде түсірілген фильмде Джон Малкович Абель Тиффогес рөлінде ойнайды. Тиффогес – бала зорлауда айыпталған, ақыл-ойы жай француз солдаты. Нацистер тұтқындап, интернациялық лагерьге жібергеннен кейін ол элиталық неміс оқу лагерінде қызметші болып жұмыс істейді және жергілікті балаларды ұстап алады, ресми түрде оларды лагерьге қабылдау үшін, бірақ іштей оларды қорғау үшін. Фильм 1996 жылы Венеция кинофестивалінде көрсетіліп, ЮНИСЕФ сыйлығын жеңіп алды. Фильм Германияда 1996 жылы жарық көрді және оң пікірлерге ие болды. «Қоймақ барабан» фильміне түсірілген аудиокомментарийде Шлондорф фильмнің тек романың алғашқы үштен екі бөлігіне негізделгендіктен, оның жалғасын түсіргісі келгенін айтты. Бірақ актер Дэвид Беннет рөлді қайта ойнауға тым ескі болғандықтан және ол Оскар рөлін қайтадан ойнағысы келмегендіктен, ол «Огр» фильмін өзінің шедеврінің ресми емес жалғасы деп санайды. Шлондорф «Палметто» (1998) фильмі үшін Голливудқа оралды. Фильмде Вуди Харрелсон жергілікті биліктегі сыбайлас жемқорлықты ашқаннан кейін түрмеге қамалған, жалған айыпталған журналист рөлінде ойнайды. Түрмеден шығып, жұмыс таба алмағаннан кейін ол Рея Малрукс (Элизабет Шу) атты фаталь әйелмен кездеседі. Фильм қаржылық сәттілікке жете алмады және Шлондорфтың АҚШ-тағы соңғы фильмі болды. Шлондорф «Рита туралы аңыз» (2000) фильмін түсіру үшін Германияға оралды. 1970-ші жылдары Шығыс Германияға жер аударылған Қызыл Армия фракциясының мүшелерінің өміріне негізделген фильмнің басты кейіпкері Рита, ол RAF мүшесі Инге Виеттке өте ұқсас. Рита революцияны тастап, құпия қызметтің қорғауында Шығыс Германияда тұрады, бірақ Германияның қайта бірігуінен кейін ол өзінің бұрынғы қылмыстары үшін ашылу және салдарынан қорқады. «Ein Produzent hat Seele oder er hat keine» деректі фильмінен және «Ten Minutes Older» фильміне (2002) қосқан үлесінен кейін Шлондорф «Тоғызыншы күн» (2004) фильмін түсірді. Фильм Шлондорфтың Екінші дүниежүзілік соғыс тақырыбындағы үшінші туындысы және Жан Бернар әкесінің күнделігіне негізделген. Ульрих Маттес Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дахау концлагерінде тұтқындалған католик діни қызметкері Анри Кремер рөлін ойнайды. Ол тоғыз күнге босатылып, Люксембургке жіберіледі. Ол жерде ол жас СС солдатын кездестіреді, ол оған жергілікті епископты нацистік партиямен ынтымақтастық жасауға көндіру міндеті берілгенін айтады, бұл жағдайда ол Дахауға қайтарылмайды. Осылайша ол сенімінен бас тартып, концлагерге қайта оралуды шешуге мәжбүр болады. Шлондорф телефильмді (2005) аяқтады. Ол Данцигке «Страйк» (2006) фильмін түсіру үшін оралды, ол 1970 жылғы поляк наразылықтары кезінде Гданьск кеме жасау зауытындағы жұмысшылар ереуілі туралы. Фильм Польшадағы «Тілектес» қозғалысының тарихын және Коммунизмнің құлдырауын көрсетеді. Шлондорфтың «Улжан» (2007) фильмінде Филипп Торретон жанын жоғалтқан қазына іздеушінің рөлінде ойнайды, ал Аянат Ксенбай Улжан рөлінде, ол оған ғашық болатын әйел. Дэвид Беннет те түсірілімге қатысты. 2012 жылдың жазында ол бұрынғы сән үлгісі Александр Маккуин үшін жұмыс істеген Эндрю Тернермен жұмыс істеді. Шлондорфтың Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі «Дипломатия» фильмі, оның досы Ричард Холбрукқа арналған, 64-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде дебют жасады. 1944 жылы Париждегі швед консулы Рауль Нордлинг қалай неміс әскери губернаторы Дитрих фон Хольтцты қалаға басқыншылық жасаған жағдайда тарихи қаланы жою туралы Гитлердің бұйрығына бағынбауға көндіргенін көрсетеді.

Жеке өмір

Шлендорф 1971 жылдан 1991 жылға дейін кинорежиссер Маргарет фон Троттамен үйленген және оның алғашқы некесінен туған ұлын тәрбиелеуге көмектесті. Қазіргі уақытта ол Анжелика Шлендорфқа үйленген, және олардың бір қызы бар. Ол өзінің және фон Троттаның фильмдерін өндірген Bioskop өндіріс компаниясын құрды. 1991 жылы ол 41-ші Берлин халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының төрағасы болды. Шлендорф Швейцарияның Саас-Фее қаласындағы Еуропалық аспирантура мектебінде кино және әдебиет пәнін оқытады, онда ол қарқынды жазғы семинар өткізеді.

Мәдени сілтемелер

Good Bye Schlöndorff, ливандық суретші және музыкант Ваэль Кудейдің (Rayess Bek) "Die Fälschung" шығармасының үзінділері мен Ливан азамат соғысының аудиожазбаларына негізделген қойылымы.