Райнер Вернер Фассбиндер: Немец кинорежиссерінің өмірі мен шығармашылығы

Райнер Вернер Фассбиндер (1945-1982) – неміс режиссері, «Жаңа неміс киносы» қозғалысының өкілі. 40-тан астам фильмімен әлеуметтік сынды және авангардты ұштастырды.

34 мин оқу

100%

Дереккөз: Rainer Werner Fassbinder — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Неміс режиссері (1945–1982)

Райнер Вернер Фассбиндер (; 31 мамыр 1945 – 10 маусым 1982), кейде Р. В. Фассбиндер деп аталады, – неміс режиссері, актер және драматург. Ол Жаңа неміс киносы қозғалысының маңызды тұлғаларының бірі және оның дамуына ықпал еткен режиссер ретінде танылады. Көпжанрлы және өнімді жұмыс істеген ол 40-тан астам фильм түсірді, олар көбінесе голливудтық мелодрама элементтерін әлеуметтік сын және авангардтық тәсілдермен үйлестіреді. Фассбиндердің айтуынша, оның фильмдері "сезімдердің пайдалану мүмкіндігін" зерттейді. Оның шығармашылығы соғыстан кейінгі неміс мәдениетімен тығыз байланысты: нацизмнің салдары, неміс экономикалық гүлденуі және Қызыл Армия фракциясының қорқынышы. Ол актерлер мен техниктер тобымен жұмыс істеді, олар оның көптеген жобаларында көрінетін. Фассбиндер АҚШ әскері қаланы басып алғаннан және Германияның шартты түрде капитуляцияланғаннан кейін үш апта өткен соң дүниеге келді. Екінші дүниежүзілік соғыстың салдары оның балалық шағы мен отбасының өміріне терең әсер етті. Анасының тілегімен, Фассбиндер соғыстан кейінгі кезеңнің баласы ретінде өзін анық көрсету үшін кейіннен 1946 жылғы 31 мамырда туғанын мәлімдеді, бірақ оның нақты жасы өлімінен аз уақыт бұрын белгілі болды. Ол аудармашы Лизелотте Пемпейттің (1922–1993) және дәрігер Хельмут Фассбиндердің жалғыз баласы болды, ол Мюнхеннің қызыл шамдар ауданына жақын Сендлингер көшесіндегі олардың пәтерінен жұмыс істеді. Ол үш айлық болғанда, ата-анасы оның қысқы суыққа шыдамайтынынан қорқып, оны елдегі атасының әпкесі мен күйеуіне қалдырды. Бір жасында ол Мюнхендегі ата-анасына қайтарылды. Анасының болмаған уақытында Фассбиндерге анасының жалға алған тұрғындары мен достары қарауылдық жасады. Ол көбінесе жалғыз қалғандықтан тәуелсіздікке үйреніп, жасөспірім қылмыскерге айналды. Фассбиндер сегіз немесе тоғыз жаста болғанда олармен бірге тұрған анасының жас сүйіктісі Зигфридпен келіспеді. Ол 1959 жылы оның күйеуі болған, одан әлдеқайда үлкен журналист Вольф Эдермен (шамамен 1905–71) де қиын қарым-қатынаста болды. Фассбиндер жасөспірім шағында өзінің бисексуалды екенін ашық айтты. Оқушы болып оқыған кезінде Фассбиндер интернатқа жіберілді. Ол онда көп рет қашуға тырысып, соңында мектепті бітіру емтихандарына дейін тастап кетті. 15 жасында ол әкесімен бірге Кельнге көшті. Олар үнемі дауласса да, Фассбиндер түнгі мектепке барып оқығанда бірнеше жыл әкесімен бірге тұрды. Ол ақша табу үшін жұмыс істеп, шетелдік жұмысшыларға пәтер жалға беретін әкесіне көмектесті. Осы кезеңде Фассбиндер әкесінің мәдениет әлеміне еніп, өлеңдер, қысқа пьесалар мен әңгімелер жаза бастады.

Rainer Werner Fassbinder (; 31 May 1945 – 10 June 1982), sometimes credited as R. W. Fassbinder, was a German filmmaker, actor, and dramatist. He is widely regarded as one of the major figures and catalysts of the New German Cinema movement. Versatile and prolific, his over 40 films span a variety of genres, most frequently blending elements of Hollywood melodrama with social criticism and avant garde techniques. His films, according to him, explored "the exploitability of feelings". His work was deeply rooted in post war German culture: the aftermath of Nazism, the German economic miracle, and the terror of the Red Army Faction. He worked with a company of actors and technicians who frequently appeared in his projects. He was born three weeks after US Army occupied the town and the unconditional surrender of Germany. The aftermath of World War II deeply marked his childhood and the lives of his family. In compliance with his mother's wishes, Fassbinder later claimed he was born on 31 May 1946, to more clearly establish himself as a child of the post war period; his real age was revealed shortly before his death. He was the only child of Liselotte Pempeit (1922–93), a translator, and Helmut Fassbinder, a doctor who worked from the couple's apartment in Sendlinger Straße, near Munich's red light district. When he was three months old, he was left with a paternal uncle and aunt in the country, since his parents feared he would not survive the winter with them. He was one year old when he was returned to his parents in Munich. In his mother's absence, Fassbinder was looked after by his mother's tenants and friends. As he was often left alone, he became used to the independence and thus, became a juvenile delinquent. He clashed with his mother's younger lover Siegfried, who lived with them when Fassbinder was around eight or nine years old. He had a similar difficult relationship with the much older journalist Wolff Eder (c.1905–71), who became his stepfather in 1959. Early in his adolescence, Fassbinder came out as bisexual. As a teen, Fassbinder was sent to boarding school. His time there was marred by his repeated escape attempts, and he eventually left school before any final examinations. At the age of 15, he moved to Cologne with his father. Though they argued constantly, Fassbinder stayed with his father for a couple of years while attending night school. To earn money, he worked small jobs; he also helped his father, who rented apartments to migrant workers. During this time, Fassbinder began to immerse himself in his father's world of culture, writing poems, short plays, and stories.

Басталуы

1963 жылы 18 жасында Фассбиндер Мюнхенге оралып, кешкі мектепке бару жоспарын жасады, соңынан драманы оқуға ниеттенді. Анасының кеңесімен актерлік сабақтарға қатысып, 1964 жылдан 1966 жылға дейін Мюнхендегі Фридль Леонард актерлік студиясында білім алды. Осы кезеңде, 20 жасында, ол өзінің алғашқы 8 мм қысқаметражды фильмдерін түсірді, студенттік фильмдерде дыбыс режиссері болып жұмыс істеді, сондай-ақ режиссердің ассистенті немесе театрда шағын актерлік рөлдерде ойнады. Бірақ оны қабылдамады, сондай-ақ Вернер Шротер мен Роза фон Праунхайм да қабылданбады, олар да болашақта кинорежиссерлер болар еді. Ол Мюнхенге қайтып оралып, жазуын жалғастырды. Ол сонымен қатар екі қысқа фильм түсірді: «Қалалық саяхатшы» (Der Stadtstreicher, 1966) және «Шағын хаос» (Das Kleine Chaos, 1967). Ақ-қара түсті фильмдерді Фассбиндердің сүйіктісі, бай отбасынан шыққан актер Кристоф Розер қаржыландырды, оның орнына басты рөлдерді алды. Фассбиндер осы екі фильмде де түсті, оларда Ирм Герман да ойнады. Соңғы фильмде оның анасы – Лило Пемпеит есімімен – ұлының фильмдеріндегі көптеген рөлдердің біріншісін ойнады.

Театр мансабы

22 жасында Фассбиндер 1967 жылы қазір жоқ болып кеткен Мюнхеннің Action Theater театрына қосылды. Екі айдан кейін ол театрдың жетекшісі болды. 1968 жылы сәуірде, қазір 23 жасында, ол өзінің «Кацельмахер» пьесасын қойды, онда Грециядан келген шетелдік жұмысшы бавариялық «бос жүргіштер» тобының нәсілдік, жыныстық және саяси жеккөрушілігінің нысанасына айналады. Бірнеше аптадан кейін, 1968 жылдың мамыр айында, Action Theater өзінің негізін қалаушыларының бірі Фассбиндердің топтағы ықпалының артуына қызғанып, театрды қиратқаннан кейін таратылды. Ол тез арада Фассбиндердің басшылығымен Анти Театр болып қайта құрылды. Ол сондай-ақ Лучино Висконтидің «Қарғысқа ұшырағандар» (1969) фильмін өзінің сүйікті фильмі деп атады. Фассбиндерге әсер еткен басқа режиссерлер: Говард Хоукс, Майкл Куртиз, Рауль Уолш және Николас Рэй. Фассбиндер өзінің жұмыс жылдамдығын ерте дамытты. Актерлер мен техниктерді жақсы білгендіктен, Фассбиндер жылына төрт-бес фильмді өте төмен бюджетпен түсіре алды. Бұл оған фильмдер түсіруді жалғастыру үшін қажетті мемлекеттік гранттарға сәтті өтініш беруге мүмкіндік берді. Жаңа неміс киносының басқа ірі авторларынан – Волкер Шлондорф, Вернер Герцог және Вим Вендерстен айырмашылығы, олар кино түсіруден бастаған, Фассбиндердің сахналық өтетіні оның барлық шығармаларында көрінетін. Сонымен қатар, ол сценарий жазу мен актерлік өнерден бастап, режиссура мен театрды басқаруға дейінгі өндірістің барлық кезеңдерін меңгерді. Бұл жан-жақтылығы оның фильмдерінде де көрінді, онда жоғарыда аталған міндеттерден басқа, Фассбиндер композитор, суретші-қоюшы, оператор, продюсер және монтажшы ретінде де жұмыс істеді. Ол басқа режиссерлердің 30 жобасында да ойнады. 1976 жылға қарай Фассбиндер халықаралық деңгейде танымал болды, ірі кинофестивальдерде жүлделер алды, Париж, Нью-Йорк және Лос-Анджелесте премьералар мен ретроспективалар өтті, ал Тони Рэйнстің оның туындыларына арналған зерттеуі жарияланды. Бұл факторлардың барлығы оны бүкіл әлемдегі киносүйер қауым мен студенттер арасында танымал есімге айналдырды. Ол сапарда болмағанда Мюнхенде тұратын, бұрынғы әйелі Ингрид Кевенмен Парижде үй жалдаған. Ол Нью-Йорктегі гей-барларда жиі көрінетін, бұл оған культтік бедел, сонымен қатар фильмдерінде де, олардың сыртында да даулы репутация әкелді. «Али: Қорқыныш жанды жейді» фильмінен кейін ол халықаралық деңгейде танымал болғаннан кейін оның фильмдері сол кездегі кинотеатрларда тұрақты түрде көрсетілді. 1977 жылы ол 27-ші Берлин халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды.

At age 22, Fassbinder joined the now defunct Munich Action Theater in 1967; there, he was active as actor, director and scriptwriter. After two months he became the theatre's leader. In April 1968, now 23, he directed the production of his play Katzelmacher, which tells the story of a foreign worker from Greece who becomes the object of intense racial, sexual, and political hatred among a group of Bavarian "slackers". A few weeks later, in May 1968, the Action Theater was disbanded after its theater was wrecked by one of its founders, jealous of Fassbinder's growing influence within the group. It promptly reformed as the Anti Theater under Fassbinder's direction. He also praised The Damned (1969) by Luchino Visconti his favorite movie. Other filmmakers who influenced Fassbinder included Howard Hawks, Michael Curtiz, Raoul Walsh, and Nicholas Ray. Fassbinder developed his rapid working methods early. Because he knew his actors and technicians so well, Fassbinder was able to complete as many as four or five films per year on extremely low budgets. This allowed him to compete successfully for the government grants needed to continue making films. Unlike the other major auteurs of the New German Cinema, Volker Schlöndorff, Werner Herzog and Wim Wenders, who started out making movies, Fassbinder's stage background was evident throughout his work. Additionally, he learned how to handle all phases of production, from writing and acting to direction and theater management. This versatility surfaced in his films too where, in addition to some of the aforementioned responsibilities, Fassbinder served as composer, production designer, cinematographer, producer and editor. He also appeared in 30 projects of other directors. By 1976, Fassbinder had gained international prominence, prizes at major film festivals, premieres and retrospectives in Paris, New York and Los Angeles, and a study of his work by Tony Rayns had been published. All these factors helped make him a familiar name among cinephiles and campus audiences throughout the world. He lived in Munich when not traveling, rented a house in Paris with ex wife Ingrid Caven. He was often seen in gay bars in New York, earning him cult hero status, but also a controversial reputation in and out of his films. His films were a fixture in art houses of the time after he became internationally known with Ali: Fear Eats the Soul. In 1977, he was a member of the jury at the 27th Berlin International Film Festival.

Кино мансабы

21 жасынан бастап Фассбиндер 15 жыл ішінде қырық төрт фильм мен теледрама түсірді, сонымен қатар театр үшін 15 пьесаны қойды. Бұл фильмдердің көпшілігі Фассбиндердің өзі жазған немесе экранға бейімдеген сценарийлері болды. Ол сонымен қатар ертедегі фильмдердің көпшілігінде көркемдік режиссер, ал көптеген фильмдерде редактор немесе қоредактор (көбінесе Франц Уолш деген атпен, бірақ жазылуы әртүрлі) болды, сондай-ақ өзінің 19 фильмінде және басқа режиссерлердің фильмдерінде актерлік ойнады. Ол 14 пьеса жазды, алты классикалық пьесаның жаңа нұсқаларын жасады және 25 сахналық пьесаны режиссерлікке қойды немесе режиссерлікке бірлесіп жетекшілік етті. Ол төрт радиоспекль жазды және режиссерлік етті. Бұған қоса, ол 33 сценарий жазды және тағы 13 сценарийді басқа сценарийшілермен бірлесіп жасады. Одан асып, ол кейде оператор және продюсер сияқты басқа да рөлдерді орындады. Актерлер мен техниктердің тұрақты тобымен жұмыс істегендіктен, ол фильмдерді мерзімінен бұрын және көбінесе бюджет шегінде аяқтап, мемлекеттік гранттарға сәтті үміткер бола алды. Ол жылдам жұмыс істеді, көбінесе репетицияларды өткізбей, алғашқы дубльмен жұмыс істеді. 1971 жылдан 1977 жылға дейін оның фильмдері халықаралық деңгейде танымал болды, олар Дуглас Сирктің 1950 жылдардағы Голливудта түсірген мелодрамаларының стилінде, ирониялық түрде жасалған. Осы фильмдерде Фассбиндер нәсіл, жыныс, сексуалдық бағдар, саясат және әлеуметтік жағдайға қатысты терең бойға сіңген көзқарастардың қоғамда қалай қалыптасқанын зерттеді, сонымен қатар отбасылық және достар арасындағы күнделікті фашизм тақырыбын да қамтыды. Фассбиндердің кинорежиссер ретіндегі еңбектері 2007 жылы «Фассбиндер: Берлин Александрплац» көрмесінде құрметке бөленді, ол Клаус Бисенбахтың ұйымдастыруымен Мома заманауи өнер мұражайымен бірлесіп, Берлиндегі Kunst Werke заманауи өнер институтында өткізілді. Клаус Бисенбах Момадағы көрмесі үшін Халықаралық өнер сыншылары қауымдастығының (AICA) сыйлығын алды.

Авангард фильмдері (1969-1971)

Театр мен кинода бірдей жұмыс істеп, Фассбиндер екі өнер түрінің қосылуынан өзінің ерекше стилін қалыптастырды. Оның алғашқы он фильмінде өзіне-сенімді және батыл формализм байқалады. Жан-Люк Годар, Жан-Мари Штрауб және Бертольт Брехттің теорияларының ықпалымен, бұл фильмдерге қаталдық пен минимализм тән. Көптеген сыншылар жоғары бағалағанмен, олар көрермендерге тым қиын және түсініксіз болып көрінді. Осы кезде Фассбиндердің жұмыстың қарқынды әдістері қалыптаса бастады.

Сүйіспеншілік өлімнен суық (1969)

1969 жылы сәуірде қара-ақ түсті түсірілген, Фассбиндердің алғашқы толық метражды фильмі – "Сүйіспеншілік өлімнен суық" (1969) (Liebe ist kälter als der Tod) 1930-шы, 1940-шы және 1950-ші жылдардағы американдық гангстерлік фильмдерді бұзуға талпынған туынды болды. Фассбиндер Францтың басты рөлін ойнайды, ол Ханна Шюгулла сомдаған секс-қызметкер Джоанна мен Франц қосылудан бас тартқан қылмыстык ұйымның жіберген гангстері Бруно арасында қысылады. Джоанна полицияға екеуі жоспарлаған банк тонау туралы ақпарат береді. Бруно атыс кезінде қаза табады, бірақ Франц пен Джоанна қашып үлгереді. "Сүйіспеншілік өлімнен суық" – төмен бюджетті, сәл дыбысталған, ұзақ сахналары бар, нақты емес актерлік ойыны мен аз диалогтары бар фильм. Сәттілік бірден келмеді. "Сүйіспеншілік өлімнен суық" Берлин кинофестивалінде жағымсыз қабылданды. Дегенмен, фильмде режиссердің келесі туындыларында да жиі кездесетін тақырыптар көрінеді: жалғыздық, серік іздеу және сүйіспеншілікке құштарлық, сондай-ақ опасыздық пен сатқындықтың қорқынышы мен шындығы.

Кацельмахер (1969)

Фассбиндердің екінші фильмі "Кацельмахер" (1969), (Бавариялық жергілікті сленгте Жерорта теңізінен келген шетелдік жұмысшыға арналған қарапайым есімдеу), жақсырақ қабылданып, Мангеймдегі тұсаукесерінен кейін бес жүлде алды. Фильмде түбірсіз және көңілсіз жас жұбайлардың көп уақытын бекер сөйлесуге, құрғанақтап мақтануға, ішімдік ішуге, карта ойнауға, әртүрлі амал-тәсілдерге немесе жай ғана отыруға кеткені бейнеленеді. Грекиядан келген қонақ жұмысшы Йоргостың келуі әйелдердің қызығушылығын күшейтеді және Мюнхендегі қалалық үйлердің бірінде тұратын ерлер арасында антагонизм тудырады. Фассбиндердің барлық туындыларындағы тұрақты тақырып – басқыншылық күштерден қашып құтыла алмайтын, шеттетілген кейіпкерлерді бейнелейтін осындай әлеуметтік сын. "Кацельмахер" Фассбиндердің сахнаға қойылған алғашқы пьесасының негізінде жасалған – қырық минуттық қысқа пьеса толық метражды фильмге дейін кеңейтіліп, оқиға ауылдық жерден Мюнхенге көшіріліп, Йоргостың пайда болуы кейінгі уақытқа шегерілді.

Апат құдайлары (1970)

Құрт құдайлары (Götter der Pest) – қыста түсірілген, көбінесе үй ішінде және түнде түсірілген қараңғы гангстерлік фильм. Франц кейіпкері (Фассбиндердің алғашқы фильмінен, бірақ қазір оны Гарри Бэр ойнайды) түрмеден босатылып, тағы да дұрыс емес адамдармен араласа бастайды. Ол өзінің ең жақын досы, інісін өлтірген қара нәсілді бавариялық қылмыскермен бірге супермаркетке қарақшылық шабуыл жасауды жоспарлайды. Екеуі де Францтың тастап кеткен сүйіктісі Джоаннаның сатқандығынан зардап шегеді, ол полицияға хабар береді. Франц өлтіріледі, ал фильм оның аскери тілмен айтқанда, қысқа қайтыс болғаннан кейінгі қарапайым жерлеу рәсімімен аяқталады. «Love is Colder than Death» (1969) және «The American Soldier» (1970) фильмдерімен сюжет және кейіпкерлер тұрғысынан ұқсас, «Құрт құдайларындағы» гомоэротикалық махаббат тақырыбы режиссердің келесі фильмдерінде көп рет қайта оралады.

"Хер Р. Неге ашуланады?" (1970)

1969 жылы түсірілген төрт фильмнің соңғысы – оның бірінші түсті фильмі, «Неге мырза Р. амокқа ұшырайды?» (Warum läuft Herr R. Amok?). Оны Майкл Фенглер (1967 жылы «The Little Chaos» қысқа фильмінде оның операторы болған досы) бірге режиссерлік етті. Фассбиндер сахналардың жобасын ғана жасады. Фенглер мен актерлер диалогты өзінен шығарды. Фассбиндер бұл жұмыстың негізінен Фенглерге тиесілі екенін айтты. Дегенмен, екеуі де 1971 жылғы неміс киносы сыйлығының іріктеу конкурсында осы жоба үшін режиссерлік жүлде алды, және «Неге мырза Р. амокқа ұшырайды?» фильмі Фассбиндердің туындыларының бірі саналады. «Неге мырза Р. амокқа ұшырайды?» фильмінде үйленген, кішкентай баласы бар техникалық суретші, мырза Раабтың өмірі бейнеленеді. Орта таптың өмірінің күйбеңі оған ауыр тиеді. Көрші әйелдің келуі фильмге ат қойған оқиғаға себеп болады. Телевизор көруге тырысқанда әйелі мен оның досының аяусыз сөйлесіп тұрғанына ашуланған Рааб мырза көрші әйелді шаммен соққымен өлтіреді, содан кейін әйелі мен ұлын да өлтіреді. Кейін Рааб мырза кеңседегі әбдүрахманнан асылып өлген күйінде табылады.

"Америкалық солдат" (1970)

Америкалық солдат (Der Amerikanische Soldat) атты бандит фильмінің басты тақырыбы – зорлық-зомбылықтың көңілдегі махаббатқа айналған көрінісі. Бұл жерде басым орынды басатын нәрсе – ұзақ уақыт бойы жасырылған құштарлықтың кенеттен күшті талпынысы, қанағаттандырылмаған махаббатқа деген ұмтылыс пен оның кеш келгенінің ашылуы. Фильмнің атауымен аталатын жалдамал кісі өлтіруші (іс жүзінде неміс, оны Карл Шейдт ойнайды) – Вьетнам соғысынан кейін туған жері Мюнхенге оралған, бірнеше жағымсыз адамдарды жою үшін үш тәртіпсіз полицейдің тапсырысын алған суыққандықтан сезімі жоқ кісі. Соңында ол досы Франц Уолшпен (Фассбиндер) бірге полицейлердің бірінің қатынынан құтылады. Фильм Фассбиндердің өзі жазған және Гюнтер Кауфманн орындаған "So much tenderness" әнінің музыкасымен аяқталады. "Америкалық солдат" – Фассбиндердің "Махаббат өлімнен суық" және "Ата індет құдайлары" фильмдерінен құралған бандиттік фильмдердің еркін трилогиясының үшінші және соңғы бөлігі. Ол Голливудтың гангстерлік жанрына құрмет көрсетіп, сонымен қатар Оңтүстік готикалық нәсілдік тақырыптарға сілтеме жасайды.

Никласхаузен сапары (1970)

Никласхаузер Фарт (Die Niklashauser Fahrt) фильмінде Фассбиндер Майкл Фенглермен бірге сценарий жазып, режиссерлік жұмыстарын бірлесіп атқарды. WDR телеарнасының тапсырысымен түсірілген бұл авангардтық фильм 1970 жылдың мамырында түсіріліп, сол жылдың қазан айында көрсетілді. «Никласхаузен саяхаты» 1476 жылы Әзіре Мария оны шіркеу мен жоғарғы топтарға қарсы көтеріліс ұйымдастыруға шақырды деп мәлімдеген Ханс Боемнің нақты өміріне негізделген. Ұзаққа соқпаған табысқа қарамастан, Боемнің ізбасарлары ақырында қырғынға ұшырап, ол тірідей өртеліп өлтірілді. Фассбиндердің мақсаты – феодалдық Германияның саяси және сексуалдық дағдарысын контрмәдениет қозғалысы мен 1968 жылғы наразылықтармен салыстыру болды. Фассбиндер оқиғаның уақытын нақты көрсетпеді, ортағасырлық элементтерді (кейбір костюмдер, декорациялар, тіл және музыка) Ресей революциясы, Рококо дәуірі, соғыстан кейінгі Германия және үшінші әлем елдері сияқты басқа кезеңдермен үйлестірді.

Уити (1970)

1876 жылы орын алған «Уитти» фильмінің басты кейіпкері – Америка Оңтүстігіндегі дисфункционалды отбасының үйінде қызмет ететін, өсекшіл қызметші. Ол – отбасының әкесі мен қара аспазшының заңсыз ұлы. Уитти олардың барлық талаптарын орындауға тырысады, қаншалықты қорлаушы болса да, бірақ бірнеше отбасы мүшелері одан басқаларын өлтіруді сұрағанға дейін. Соңында ол олардың бәрін өлтіріп, жергілікті бардан келген әйелмен бірге шөлге қашып кетеді. Фильм Серджо Леоне түсірген вестерн фильмдері үшін салынған локацияларда, Испанияның Альмерия қаласында кең экранда түсірілді. Оның түсірілімі актерлер мен түсірілім тобы үшін өте қиын болды. «Уитти» – еуропалық вестерн мен Америка Оңтүстігі мелодрамасының қоспасы, сыншылар тарапынан жағымсыз қабылданып, Фассбиндердің ең ірі сәтсіздігіне айналды. Фильмді кинопрокатқа шығаруға да, телеарналарда көрсетуге де мүдде болмады. Нәтижесінде «Уитти» тек премьерасында ғана көрсетілді. 1990 жылдарға дейін ол қолжетімді болмады, содан кейін көрсетіле бастады; қазір, Фассбиндердің барлық фильмдері сияқты, ол DVD-де қолжетімді.

Өлімнің теңізі (1971)

"Рио-дас-Мортес" – екі перспективасыз жігіттің Перуде жасырылған қазынаны табу арманын орындау үшін ақша табуға тырысатын оқиғасы бар көңілді комедия. Олардың біреуінің қатыны бұл ойды абсурдты деп санайды және оған тоқтама беруге тырысады, бірақ ақырында екі дос өздерінің саяхатын қаржыландыру үшін демеуші табады. Волькер Шлондорфтың идеясына негізделген "Рио-дас-Мортес" 1970 жылдың қаңтарында "Херр Р. неге ашуға буырады?" фильмінен кейін түсірілді. Фильм жеңіл-жеңіл жасалғандай сезіледі; юморы әлсіз, ал сюжетінің шатақтығы мен кейіпкерлердің жетілмегендігі үшін сынға ұшырады. "Рио-дас-Мортес" сюжетке тікелей қатысы жоқ бір көрініс үшін есімде қалады: Шигулла сомдаған қатыны, Фассбиндер сомдаған былғары күрте киген жас жігіттің қосылуымен музыкалық автоматта Элвис Преслидің "Jailhouse Rock" әніне билейді. Содан кейін әскери инженерлердің (тақырыптағы «пионерлер») олардың қаласына көпір салуға келгенінен кейін екі әйелдің өмірі өзгеріске ұшырайды. Бір әйел сарбаздан сарбазға сүйкелеседі, ал оның досы ғашық болып, кейін тасталып кетеді. 1970 жылдың қарашасында түсірілген "Ингольштадт пионерлері" теледидарға арналған фильм ретінде тапсырыс берілді. Фассбиндер сюжетті 1920 жылдардан қазіргі Германияға көшіруді жоспарлады, бірақ продюсерлер неміс әскерін ренжітуден қорқып, одан бас тартты. Ұсынылған компромисс ешқандай тарапты қанағаттандырмады, ал жобаның ортасында Фассбиндер оған деген қызығушылығын жоғалтты. "Whity" фильмін түсіру кезінде туған шиеленіс пен ашу Фассбиндерді Анти Театрдың ұжымдық жобасын өндірістік компания ретінде таратуға итермеледі. Оның орнына ол өзінің жеке өндіріс компаниясын құрды: Tango films.

Қасиетті жезөкшеден сақ болыңыз (1971)

"Құдайдан сақтану" фильмі, Фассбиндердің көптеген фильмдері сияқты, жеке тәжірибеге негізделген – оның бұрынғы фильмін, "Уитти" (1970) ревизионисттік вестернін түсірілімі. Фильмде тоқтап қалған түсіріліммен, мізгілді актерлермен және наразы командамен күресіп жатқан эгоцентрлік режиссер бейнеленген. Оған түсіріп жатқан фильмі не туралы деп сұрағанда, ол: "қатыгездік" деп жауап береді. Фильм Фассбиндерге тән ирониямен аяқталады, команда режиссерге қарсы бірігеді. "Құдайдан сақтану" Фассбиндердің авангардтық кезеңінің соңы болды. Ол өзін-өзі осыншалықты ащы және радикалды түрде сынға алды, сондықтан оның болашақ фильмдері бұрынғы фильмдерден мүлдем басқаша болуы керек еді. Бір жылдан да аз уақыттың ішінде он фильм түсіргеннен кейін (осы фильм "Уиттиден" кейін бірнеше айда түсірілді), оның киноға және театрға қарсы ұмтылысы аяқталған сияқты көрінеді.

Неміс мелодрамалары (1971-1976)

Ингольштадттағы "Пионерлер" фильмінен кейін Фассбиндер сегіз айға кино түсіруден үзіліс жасады. Осы кезеңде ол Голливуд мелодрамасына, әсіресе 1950 жылдары Universal International үшін Голливудта түсірген неміс эмигранты Дуглас Сирк фильмдеріне назар бөлді: "Жұмақтың барлық мүмкіндіктері", "Зұлымдыққа құштарлық" және "Өмірдің көшірмесі". Фассбиндер осы фильмдердің ойын-сауық құндылығымен ғана емес, сонымен қатар түрлі қысым мен пайдалануды бейнелеуімен де қызығушылық танытты.

Төрт маусым саудашысы (1971)

Фассбиндер өзінің алғашқы ішкі коммерциялық табысын "Төрт маусымның саудагері" (Händler der vier Jahreszeiten, 1971) фильмімен иеленді. Фильм жеміс сатушылардың отбасын бейнелейді. Ханс әйеліне зорлық көрсеткеннен кейін, оның еркіне бағынбағаны үшін отбасының наразылығына ұшырайды. Ол оны тастап кетеді, бірақ ол жүрек талмасынан кейін қайта оралады, алайда енді басқа адамдарды жұмысқа алуға мәжбүр болады. Оның мүмкіндіктері шектеулі болғандықтан, ол өзінің әрекетсіздігі туралы ойға келеді. Ол өзін ішімдікке құрбан етеді. "Төрт маусымның саудагері" мелодрама жанрын қолданып, қазіргі неміс өмірін сын тұрғысынан қарастырады және оны кең көрерменге жеткізеді. Бұл Фассбиндердің өзінің арманына қол жеткізуге жасаған алғашқы қадамы болды: Микеланджело Антониони, Ингмар Бергман және Федерико Феллини фильмдері сияқты ұлттық шекараны асып, адамның жағдайын бейнелейтін кинематографиялық туынды жасау. Бұл сонымен қатар Сирктен алған сабағының алғашқы көрінісі: адамдар, олардың мәні қаншалықты кішкентай болса да, ал сезімдері қаншалықты ұсақ болса да, киноэкранында зор күшке ие болуы мүмкін. Махаббат – алдау мен сатқындыққа толы күреске айналады. Оқиғаның ортасында 14 жастағы мектеп оқушысы Ханни және 19 жастағы Франц арасындағы қарым-қатынас жатыр. Франц – тауық өңдеу зауытында жұмыс істейді. Олардың романына Ханнидің консервативті ата-анасы қарсы тұрады. Франц кәмелетке толмаған қызбен қарым-қатынас жасағаны үшін тоғыз айға сотталады. Ол мерзімінен бұрын босатылғаннан кейін, олардың қарым-қатынасы жалғасады және Ханни жүкті болады. Әкесінің ашуынан қорқып, ол Францты оны өлтіруге көндіреді. Франц бұл қылмыс үшін қайта түрмеге түскенде, Ханни оған баласы туған кезде қайтыс болғанын және олардың махаббаты "тек физикалық" болғанын айтады. Неміс теледидары үшін түсірілген "Түрмеге жол" (Jail Bait) Франц Ксавер Кроецтің пьесасына негізделген, бірақ Кроец Фассбиндердің бейімдеуімен келіспей, оны порнографиялық деп атады. Фильмнің тақырыбының ызалылығы дауды одан әрі қыздырды.

"Жылжымалы әлем" (1973)

Оның жалғыз ғылыми фантастикалық фильмі – «World on a Wire» (Welt am Draht, 1973) Фассбиндер үшін жаңаша қадам болды. Бұл фильм Дэниел Ф. Галуйдің «Симулакрон-3» атты ғылыми фантастикалық романының бейімделуі. «Effi Briest» фильмінің ұзақ түсірілімінен жасалған үзілісте және «Марта мен Али: Қорқыныш жанды жейді» фильмімен бір жылда 16 мм пленкада теледидар үшін екі бөлімді, 205 минуттық туынды ретінде түсірілді. Шындықтардың ішіндегі шындықтарды көрсететін «World on a Wire» кибернетика және болашақ ғылымы институтында жұмыс істейтін зерттеушінің өз тәлімгерінің күңкіреулі өлімін тергеуін баяндайды. Ол адамдар өз әлемінің компьютерлік проекция екенін білмейтін, жасанды әлемді құра алатын компьютердің құпиясын ашады. Қазіргі Парижде түсірілген бұл фильм стилі жағынан Жан-Люк Годардың «Альфавиль» (1965) фильмінен шабыттанды, ал нақты өмірге ұмтылатын жасанды адамдар тақырыбында Ридли Скоттың «Блейд Раннер» (1982) фильмін алдын ала болжады.

"Али: Қорқыныш жанды жейді" (1974)

Фассбиндр алғаш рет "Қорқыныш жанды жейді" (Angst essen Seele auf, 1974) фильмімен халықаралық деңгейде танылды. Бұл фильм 1973 жылдың қыркүйек айында, өте төмен бюджетпен 15 күнде түсірілді, және Фассбиндердің ең жылдам және арзан фильмдерінің бірі саналады. Дегенмен, бұл фильм Фассбиндердің мансабына және шетелдегі көрсетілімдерге қатты әсер етіп, ұлы және ықпалды туынды ретінде танылды. Ол Канн кинофестивалінде Халықаралық сыншылар жүлдесін жеңіп алды және әлемдік сыншылар тарапынан 1974 жылғы ең үздік фильмдердің бірі деп мақталып, жоғары бағаланды. "Қорқыныш жанды жейді" Сирктің "Жұмақтың барлық сыйлықтары" (All That Heaven Allows, 1955) фильмінен шабыттанды. Фильмде жалғыз, қартайған ақ түсті үй шаруашылығын жүргізуші әйелдің, жас, күшті марокколық иммигрант жұмысшыға үйленуіне байланысты отбасы мен қоғамның қатыгез реакциясы көрсетіледі. Екеуі де өзара жалғыздық сезіміне тәнті болады. Олардың қарым-қатынасы белгілі болған соң, түрлі жаулықтар мен қоғамдық наразылыққа ұшырайды. Бірте-бірте олардың қарым-қатынасына төзелуге бастайды, бірақ бұл шын қабылдаудың нәтижесі емес, керісінше, жақсы ниетті қарт әйелдің айналасындағылар оны пайдалану мүмкіндігіне қауіп төндіретінін түсінеді. Жұбайларға жасалған сыртқы қысым азайған сайын, ішкі конфликтілер бет көрсетеді.

Марта (1974)

Фассбиндердің басты кейіпкерлері, ер немесе әйел, романтикалық иллюзияларынан бейшаралықпен, кейде қатілдікпен ажыратылатын қарапайым жандар. 16 мм-лік пленкаға түсірілген және теледидар үшін жасалған «Марта» (1974) фильмі – дәстүрлі некедегі қатыгездік туралы мелодрама. Сюжет атау персонажы, үйленбеген кітапханашының басынан өткен оқиғаға негізделген. Римде демалыста жүргенде әкесі қайтыс болғаннан кейін Марта бай азаматты инженермен танысады, ол оның жүрегін ұрлайды. Олар туған қаласы Констанцтағы үйлену тойында қайтадан кездеседі де, көп ұзамай үйленеді. Бірақ, олардың некелік өмірі күйеуінің садистік көңілін көтеруіне, ал Мартаның мазохистікке шыдауына айналады. Ол оған деген құштарлығын зорлықпен көрсетеді, денесінде із қалдырады. Ол оның өмірін, тамағын, музыкалық талғамын және қызығушылықтарын бақылайды, осылайша оны үйге қамап қояды. Мартаның басындағы, қатыгез және зорлық-зомбылық көрсетіп жүрген күйеуінің сүйіспеншілігін табуға деген ниеті оны осылай қиын жағдайға түсіреді, ақырында психикалық дертіне шалдықтырып, денесінің толық параличіне әкеледі.

Эффи Брист (1974)

Эффи Брист – Фассбиндердің арманындағы және ең көп еңбек жұмсаған фильмі. Ол әдетте бір фильмді түсіруге 9-20 күн жұмсаса, бұл жолы 58 күн қажет болды, түсірілім екі жылдан астам уақытқа созылды. Фильм – 1894 жылғы Теодор Фонтанның классикалық романынан бейімделген, адал махаббаттың салдары туралы туынды. Бисмарк дәуіріндегі жабық, қатал прус қоғамында өрбуліп, фильм әйел тағдырының суретін салады, ол әлеуметтік мінез-құлықтың қатал және кешірімсіз кодексімен тығыз байланысты. Сюжет Эффи Бристің оқиғасын баяндайды, жас әйел өзінен әлдеқайда үлкен күйеуінен қашып, сүйкімді әскермен қысқа ғашықтыққа түсу арқылы құтылуға тырысады. Алты жылдан кейін Эффидің күйеуі оның махаббатын біліп алады, бұл трагедиялық салдарға әкеледі. Фильм Фассбиндердің музасы және сүйікті актрисасы Ханна Шюгулланың талантын көрсетуге мүмкіндік берді, оның салқынқанды актерлік стилі режиссер оның үшін жаратқан рөлдеріне сай келді. Фассбиндер оны жұлдызға айналдырды, бірақ «Эффи Бристі» түсіру кезіндегі шығармашылық даулар бірнеше жылға созылған жарылысқа себеп болды, одан кейін Фассбиндер оны Мария Браун рөліне шақырды.

"Қылқанмен байланған құс сияқты" (1975)

"Қорық жанды жейді" фильмінің басты актрисасы Бриджит Мираның қатысуымен түсірілген, 1940-1950 жылдардағы кабаре әндері мен махаббат балладаларын орындаудан тұратын қырық минуттық телеарнадағы бағдарлама. Әндердің арасында ол ішіп, күйеулері туралы әңгімелейді. Бағдарлама атауы Леонард Коэннің "Bird on the Wire" әнінен алынған, және бағдарлама осы әнмен аяқталады. Фассбиндр бұл жобаны "Аденауэр дәуірі туралы шоу жасауға жасалған әрекет" деп есептеді. Ол: "Біз үшін бұл толығымен сәтті болмады. Бірақ бұл фильм сол заманғы жағымсыздық пен сезімталдыққа толы атмосфераны көрсетеді" деді.

Түлкі және оның достары (1975)

Фассбиндердің көптеген фильмдері гомосексуализм тақырыбына тоқталатынымен, ол фильмдердегі гомосексуалдардың көпшілігінен өзгешеленді. 1975 жылғы Канн кинофестивалінде сұхбат беру кезінде Фассбиндер «Фокс және оның достары» туралы былай деді: «Бұл, әрине, кейіпкерлері гомосексуалдар болған, бірақ гомосексуализм проблема етіп көрсетілмеген алғашқы фильм. Фильмдерде, пьесаларда немесе романдарда гомосексуалдар пайда болғанда, гомосексуализм мәселе болып қоятын немесе оны күлкіге айналдыратын. Ал мұнда гомосексуализм толығымен қалыпты жағдай ретінде көрсетілген, ал мәселе мүлдем басқа – бұл махаббат тарихы, онда бір адам екіншісінің сезімімен ойнайды, мен дәл осы тақырыпта фильмдер түсіремін». «Фокс және оның достары» (Faustrecht der Freiheit, 1974) фильмінде жайлы мінезді, бірақ қарапайым жұмысшы сыныбының гомосексуалы лотереяда жеңіске жетіп, кәсіпкердің сымбатты ұлына ғашық болады. Оның сүйіктісі оны жоғарғы сыныптың құндылықтарын көрсететін алтын қапталған айнаға айналдыруға тырысады, сонымен бірге Фокс ұтып алған ақшаны өз пайдасына жұмсайды. Нәтижесінде ол Фокс аңсаған арманын қиратып, оны жүрек ауруымен және кедейлікте қалдырады. Фассбиндер Голливуд мелодрамасының шеңберінде жұмыс істеді, бірақ фильм ішінара оның сол кездегі жары Армин Мейердің (фильм оған арналған) тағдырына негізделген. Фильм Фассбиндердің өзі режиссерлік етіп, бақытсыз Түлкі рөлінде ойнағандығымен ерекшеленеді. «Фокс және оның достары» кейбіреулердің пікірінше гомофобиялық, ал басқалары тым пессимистік. Таңқаларлықтай, фильмдегі гомосексуалдар фильмдегі сондай-ақ құмар гетеросексуалдардан ешқандай айырмашылығы жоқ. Фильмнің пессимизмі Фассбиндердің Фоксқа өзінің құрбандығына белсенді қатысушы ретінде айыптауымен салыстырғанда әлсіз. Бұл сын режиссердің көптеген фильмдерінде кездеседі.

Әне Кустерлер көкке көтерілді (1975)

"Ана Кюстердің көкке саяхаты" (Mutter Küsters Fahrt zum Himmel) мелодрамасында Эмма Кюстердің күйеуі, фабрика жұмысшысы, басшысын немесе басшысының ұлын өлтіргеннен соң, жұмыстан босату туралы хабарланғаннан кейін өзі-өзін өлтіргеннен кейін, бұқаралық ақпарат құралдары мен саяси назардың орталығына айналады. Фильм Сирктің мелодрамалары мен Веймар дәуіріндегі жұмысшылар туралы фильмдерге сүйене отырып, жанрларды байланыстырып, күйеуінің іс-әрекеттеріне не себеп болғанын түсінуге және оған қалай ден қоюға болатынын іздейтін Ана Кюстердің саяси есейю тарихын айтады. Фильм сол дәуірдің саясаты мен бұқаралық ақпарат құралдарына қатысты өткір сын айтады, себебі Эмма Кюстерге көмекке келгендердің барлығы оның және оның басынан өткен оқиғаны өз мүдделері үшін пайдаланады. Бұқаралық ақпарат құралдары, коммунистер, анархистер, тіпті оның отбасы мүшелері де Ана Кюстердің трагедиясын өздерінің мақсаттарын ілгерілету үшін қолданады.

Қорқыныштан қорқу (1975)

Неміс теледидары үшін түсірілген "Ангст вор дер Ангст" (Ангст вор дер Ангст) – өмірі көңілсіз, күйеуіне көңілі толмайтын, екі кішкентай баласы мен жаман қарым-қатынастағы қарындастары бар орта таптың үй шаруасындағы әйелі туралы психологиялық драма. Ол ақылға сыймайтын үрей мен ақылынан айырылып бара жатқандығынан қорқып, валиум мен алкогольге тәуелді болады. "Қорқыныштан қорқу" тақырыбы "Марта" фильмімен ұқсас, екеуі де бақытсыз неке мен әйелдің қиналысқа түсуінің салдары туралы айтады, және орталық рөлді тағы да Маргит Карстенсен сомдады.

"Мен тек сені сүйгенімді қалаймын" (1976)

"Менің сүйгенімді ғана қаласың" (Ich will doch nur, daß ihr mich liebt, 1976) – қасақана кісі өлтіргені үшін түрмеге түскен құрылысшы Питердің тарихы. Оның өмірі бірнеше қайта оралмалы көріністер арқылы көрсетіледі. Еңбекқор Питер бос уақытын суық және махаббатсыз ата-анасына үй салып өткізеді. Ол үйленеді және басқа қалада жұмыс табады, бірақ махаббатқа деген өршілімен айналасындағылардың құрметін қымбат сыйлықтармен сатып алуға тырысады, бұл оны тез арада қарыздың тұйыққа тірелуіне алып келеді. Бардағы дау кезінде ата-анасына деген өзінің өтелмеген махаббатын көріп, әкесінің орнына келген адамды өлтіреді. Фильм теледидар үшін түсірілді және "Шайтанның сырасы" түсіріліміндегі үзіліс кезінде жасалды. Клаус Антес пен Кристиан Эрхардт редакциялаған "For Life" атты сұхбаттар жинағынан алынған нағыз оқиғаға негізделген, бұл Фассбиндердің балалық және жасөспірімдік шағына қатысты жеке ойлары.

"Шайтанның сыры" (1976)

Кәсіби дағдарыс кезінде Фассбиндер "Шайтанның сырасы" (Satansbraten, 1976) фильмін түсірді – бұл Антонин Артоның қатыгездік театрына құрмет көрсететін, зұлымдыққа толы аморальдық комедия. Халықаралық деңгейде оны танымал еткен мелодрамалардан стилі жағынан мүлдем өзгеше болған "Шайтанның сырасы" оның мансабындағы жаңа кезеңнің бастауы болды. "Шайтанның сырасы" фильмінде жазушылық дағдарысқа ұшыраған, невротикалық ақын күнкөрісін табу үшін күреседі, сонымен қатар оның шыдамсыз әйелі, ақылы толық болмаған бауыры және оның өміріне келіп-кетіп жүретін түрлі жезөкшелер мен мазохист әйелдермен араласады. "Альбатрос" өлеңін ұрлағаннан кейін ол өзін гей-романтик ақын Стефан Джорджтың (1868–1933) қайта туғаны деп көндіреді.

Халықаралық фильмдер (1976-1982)

"Қорық жанды жейді" фильмінен кейін Фассбиндер фильмдеріне деген ынта тез өсті. Винсент Канби Фассбиндерді "Годардан кейінгі ең өзгеше талант" деп бағалады. 1977 жылы Манхэттендегі "Нью-Йорк" театры Фассбиндер фестивалін ұйымдастырды. Дегенмен, Германиядан тыс Фассбиндерге деген ынта артқан сайын, оның фильмдері туған елдегі көрермендерге әсер ете алмады. Ол ел ішінде телевизиядағы жұмысымен және ашық гомосексуализмімен танымал болды. Фильмдерінің терроризм, мемлекеттік зорлық-зомбылық, расизм, сексуалдық саясат сияқты көтеріңкі мәселелерімен бірге Фассбиндердің барлық туындысы біреуді наразылыққа немесе ренжітуге ұшырады. 1978 жылы соңғы төмен бюджетті және жеке туындыларын аяқтағаннан кейін ("13 айдың жылында" және "Үшінші буын") ол күннен-күнге әсем әрі стильді фильмдер жасауға ден қойды. Алайда, оның "Берлин Александрплац" телесериалы Альфред Дёблиннің екі томдық романының шынайы бейімделуі болды, оны Фассбиндер көп рет оқыған еді.

Қытай рулеткасы (1976)

Қытай рулеткасы (Chinesisches Roulette) – актерлік құраммен бірге түсірілген готикалық триллер. Фильм он екі жасар, денсаулығында кемістігі бар Анжела деген қыздың тарихын баяндайды. Ол ата-анасының қамқорлығын сезінбегендіктен, олардың әрқайсысының жақын достарымен отбасылық сарайда кездесуін ұйымдастырады. Фильмнің кульминациялық нүктесі – шындықты табу ойыны. Ойыншылар екі командаға бөлінеді, кезекпен қарсы командадан бір ойыншыны таңдап, оған адамдар мен заттар туралы сұрақтар қояды. Ойынды Анжела ұсынады, ол анасына қарсы ойнайды. Анасы: «Егер ол адам үшінші рейхте өмір сүрген болса, кім болар еді?» – деп сұрағанда, Анжела: «Берген-Белсендегі концлагерь командирі» деп жауап береді; ол шындығында өз анасы туралы айтып отыр.

Станция бастығының әйелі (1977)

Фассбиндер фильмдерінде бақытты соң болмайды. Оның кейіпкерлері, көбінесе мазохистік бейімділіктері бар әлсіз ерлер немесе әйелдер, өздеріне жасалған зұлымдықтардың құрбаны болғаны үшін қатты құн төлейді. "Станция бастығының әйелі" (Bolwieser) бавариялық жазушы Оскар Мария Графтың 1931 жылғы "Болвизер: Күйеуінің романы" романы негізінде түсірілген. Сюжетте теміржол станциясының бастығы Ксавер Болвизердің құлдырауы көрсетіледі, ол өзінің үстем және адал емес әйелінің еркіне бағынып, оның қайта-қайта жасаған опасыздықтары Болвизердің өмірін толығымен қиратады. Алғашқыда екі бөлімнен тұратын телесериал ретінде көрсетілген "Станция меңгерушісінің әйелі" 112 минуттық көркем фильмге қысқартылып, Фассбиндердің қайтыс болған күнінің бір жылдығында шығарылды. Фильмде Фассбиндердің жақын досы Курт Рааб түскен, режиссер оны көбінесе қайғылы жағдайдағы адам ретінде бейнелейді. Рааб сонымен қатар Фассбиндер фильмдерінің суретшісі болды, бірақ осы фильмді түсіргеннен кейін олардың достығы мен кәсіби байланысы үзілді.

Германия күзде (1978)

Германия күзде (Deutschland im Herbst) – сегіз неміс кинорежиссерінің, оның ішінде Фассбиндер, Альф Брустелин, Волкер Шлёндорф, Бернхард Синкель және жобаның бас ұйымдастырушысы Александр Клюге еңбек еткен омнибус фильм. Олар Қызыл Армия Фракциясының мүшелерімен өнеркәсіпші Ханс Мартин Шлейерді ұрлап өлтіруі мен Штаммхайм түрмесінде Андреас Баадер, Гудрун Энсслин және Ян Карл Распенің қазасына дейінгі айларда Батыс Германия қоғамын және билігін қамқан кінә мен параноя толқынына назар аударды. Бұл фильм – терроризм және оның әлеуметтік-саяси салдары туралы құжат. Ол Александр Клюге мен Волкер Шлёндорф түсірген Шлейердің жаназасымен басталады және Штутгартта Баадер, Энсслин және Распенің даулы бірлескен жерлеуімен аяқталады.

Өкініш (1978)

Фассбиндер ағылшын тілінде үш фильм түсірді, ол тілде жетік емес еді: «Үмітсіздік» (1978), «Лили Марлен» (1980) және «Керель» (1982). Үш фильмнің де халықаралық актерлері бар және олардың бәрі өте амбициялық, бірақ әрқайсысы көркемдік және коммерциялық қиындықтарға тап болды. «Үмітсіздік» Владимир Набоковтың 1936 жылғы сол аттас романы негізінде Том Стоппардтың бейімдеуімен және Дирк Богардтың қатысуымен түсірілген. Фильмнің бюджеті 6 миллион герман маркасын құрады, бұл Фассбиндердің алғашқы 15 фильмінің жалпы құнынан асып түседі. «Үмітсіздік – Жарыққа саяхат» (Despair – Eine Reise ins Licht) – бизнесі мен некесі ащыға айналған, теңгерімсіз орыс эмигранті және шоколад магнаты Герман Германның тарихы. Зауыт банкротқа жақын, ал оның әйелі созсыздыққа бейім. Ол барлық алапаттықтан құтылу үшін жаңа тұлғаға айналуды жоспарлайды. Германның ақыл-есінен айырылуының оқиғасы 1930 жылдар Германиясындағы нацизмнің өрлеуімен қатар көрсетіледі.

Он үш айлық жылда (1978)

Он үш ай жылында (In einem Jahr mit 13 Monden, 1978) – Фассбиндердің ең жеке және қараңғы туындысы. Фильм бұрын Эрвин аталған транссексуал Эльвираның трагикалық өмірін баяндайды. Өзін-өзі өлтіруге дейін соңғы күндері ол өміріндегі маңызды адамдар мен орындарға сапар шешуді шешеді. Бір эпизодта Эльвира, Эрвин ретінде жұмыс істеген қасапханада, мал өлекселері арасында өз тарихын айтады – қан тамшылаған, кесілген тамақтары бар малдардың арасында. Тағы бір көріністе Эльвира монахтар тәрбиелеген жетімдер үйіне оралып, балалық шағының қатыгездігі туралы естиді. Фассбиндердің камерасы монахтың (оның анасы сомдаған) Эльвираның өмірінен әңгіме айтқанын қадағалайды; ол әскери дәлдікпен аумақ бойында қозғалып, оқиғаны егжей-тегжейлі баяндайды, Эльвира құлап, енді естімейтінін білмейді. "Он үш ай жылында" – бұрынғы жары Армин Майердің өзіне қол жұмсауына жауап ретінде туған жеке туынды. Жазу, режиссура және монтаждаудан бөлек, Фассбиндер өндіріс дизайнын жасап, операторлық жұмыстарын да атқарды. 1979 жылғы қазан айында Нью-Йорк кинофестивалінде көрсетілгенде, Фассбиндердің жұмысын АҚШ-та қолдаған сыншы Винсент Канби: «Оның жалғыз құтқаратын жақсы қасиеті – гениальдық» деп жазды.

Мария Браунның үйлену тойы (1979)

Мария Браунның үйлену тойы (Die Ehe der Maria Braun) – оның ең үлкен жетістігі, Фассбиндер неміс көрермендерінен күткен қабылдауға, ақыры қол жеткізді. Басты кейіпкер – Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында күйеуінен айырылған, амбициялы және қажырлы әйел. Сюжет Мария Браунның Аденауэр дәуірінде сәтті кәсіпкер ретінде қалыптасу жолын баяндайды. Марияның күйеуімен бақытты өмір сүру арманы орындалмайды. Оның кәсіби табыстары жеке бақытқа әкелмейді. Голливудтың "әйелдер туралы фильмдер" дәстүрінде қиындықтарды жеңіп шыққан әйел бейнесін көрсететін бұл фильм, Мария Браун кейіпкері арқылы Батыс Германияның экономикалық өркендеуінің терең мәнін ашады. Оның манипуляция мен адастыру туралы тарихы, Германияның соғыстан кейінгі керемет экономикалық жаңаруымен салыстырылады, оның құны – адамгершілік құндылықтарында. Бұл фильм соғыстан кейінгі "экономикалық керемет" заманындағы әйелдер тақырыбына арналған трилогияның бірінші бөлігі болды, және "Лола" (1981) мен "Вероника Восс" (1982) фильмдерімен аяқталды.

Үшінші ұрпақ (1979)

"Мария Браунның үйленуі" фильмінің экономикалық сәттілігі Фассбиндерге қарыздарын төлеуге және жеке жобасын бастауға мүмкіндік берді – "Үшінші буын" (Die Dritte Generation, 1979), терроризм туралы қара комедия. Фассбиндер осы фильмге қаржы табудың қиын екенін анықтады және ол ақырында шағын бюджетпен және қарыз ақшаға түсірілді. "Он үш айдың жылында" болғандай, Фассбиндер осы фильмде де оператор болып жұмыс істеді. Фильм солшыл буржуазиялық ортадан шыққан, террорист болуға ниеттенген топтың әрекеттері туралы. Олар карнавал маусымында бір өнеркәсіпшіні құрлы-құрлы қағып алады, бірақ капиталистер мен билік тарапынан манипуляцияланғанын білмейді. Олардың жасырын мақсаты – терроризм арқылы қауіпсіздік құралдарына сұраныс тудыру және қауіпсіздік шараларын күшейтуге қолдау жинау. Осы тиімсіз, жасырын террористер тобының іс-қимылдары жаңалықтар хабарлары, дауыстар, музыка және түсініксіз сөздерден құралған саундтрекпен үйлеседі. Фильмнің саяси тақырыбы қырқыс пікір-таластарға себеп болды.

Берлин Александрплац (1980)

Неміс тарихын зерттеуге қайта оралған Фассбиндер, Альфред Дёблиннің 1929 жылғы «Берлин Александрплац» ромасын бейімдеу арманын ақыры іске асырды. Екі сағаттық қосымшасы бар (АҚШ-та 15 сағаттық көркем фильм ретінде жарық көрді) 13 сағаттан асатын телесериал режиссердің махаббат, өмір және билік тақырыбын біріктіретін шығармасы болды. «Берлин Александрплац» бұрын сотталған, ұсақ қылмыскер Франц Биберкопфтың тағдырына арналған, ол қиындықтардан аулақ болуға тырысады, бірақ қылмыс, кедейлік және айналасындағылардың адалсыздығына тартылады. Оның жақын досы Рейнхольд оның қолын жоғалтуына себеп болады және Францтың әйелі Миезені өлтіреді. Франц, Рейнхольд және Миезе арасындағы махаббат үшбұрышы Германиядағы нацизмнің күшеуіне қарсы тұр. Фильм Биберкопф пен Рейнхольд арасындағы садизм және мазохизм қарым-қатынасын баса көрсетіп, оның гомоэротикалық екенін атап өтеді. Фассбиндер бұл кітапты 14 жасында оқыған, кейін ол «қатал жасөсперлік шақта» тірі қалуға көмектескенін айтқан. Дёблиннің романының ықпалы Фассбиндердің көптеген фильмдерінде көрінеді, олардың кейбірінің басты кейіпкерлері Франц, ал кейбіреулері Биберкопф тегін алып жүреді, мысалы, Фассбиндер ойнаған «Түлкі және оның достары» фильміндегі қарапайым жұмысшының лотереядан жеңіс алған адамы. Ол өзінің фильмдерінде редактор ретінде Франц Вальш псевдонимін де қолданды: Вальш режиссер Рауль Вальшқа деген құрметті білдірді.

Лили Марлин (1981)

Фассбиндр нацистік кезеңді «Лили Марлен» атты халықаралық бірлесіп түсірілген, ағылшын тілінде түсірілген және үлкен бюджетке ие фильммен бейнеледі. Сценарий екінші дүниежүзілік соғыс әншісі Лале Андерсеннің «Аспанның көптеген түстері» атты өмірбаяндық әңгімесіне шамалы дәрежеде негізделген. Фильм соғыстан айырылған неміс эстрадалық әншісі мен швейцариялық еврей композиторы арасындағы орындалмаған махаббат оқиғасын үлкен, жасқа толған Голливуд мелодрамасы ретінде көрсетеді. Оқиғаның орталық тұсы – фильм атауымен аталатын ән. Фассбиндр нацистік Германия кезеңін неміс тарихының болжамды дамуы ретінде ұсынады, ол жеккөрушілікпен қолдау көрсетілген көрерменге арналған тамаша ретінде сахналаған. Свастикаларға, шоу-бизнеске еліктеу және құпия махаббат ретінде түсірілген фильмнің басты тақырыбы – ұлттық социализм кезінде аман қалудың моральдық тұрғысынан негіздемесі бар ма, әсіресе, бейкүнә әншінің сәтті мансабы арқасында аман қалған жағдайда?

Транстағы театр (1981)

Транстағы театр — Фассбиндердің 1981 жылғы маусымда Кельн қаласында өткен "Әлем театрлары" фестивалінде түсірген деректі фильмі. Squat Theatre және Пина Бауштің Tanztheater Wuppertal тобының сахналық көріністерімен қатар Фассбиндер Антонин Артоның мәтіндерін, сондай-ақ өзінің түсініктемелерін оқыды.

Лола (1981)

Лола шағын қалаға келген адал, жаңа құрылыс комиссарының тарихын айтады. Ол Лолаға ғашық болады, бірақ оның танымал жезөкше екенін және адалсыз дамытушының сүйіктісі екенін білмейді. Комиссар Лола туралы идеалистік көрінісін шындықпен қабылдай алмай, өзі күреске тырысқан жемқорлықтың құрбаны болады.

Вероника Восс (1982)

Фассбиндер 32-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде «Вероника Восс» фильмі үшін «Алтын аю» сыйлығын жеңіп алды. Неміс тіліндегі түпнұсқа атауы Die Sehnsucht der Veronika Voss, «Вероника Восс сағынышы» деп аударылады. 1950-ші жылдардағы оқиғаларға толы фильмде тайтл кейіпкері – бұрынғы нацистік жұлдыздың өмірінің соңғы күндері бейнеленеді. Спорт журналисі теңгерімсіз актрисаға әуес болып, оның зәру дәрілерімен қамтамасыз ететін, ашкөз дәрігердің ықпалында екенін жасайды. Журналист бар күшін салса да, оны қасіретті соңынан құтқара алмайды.

Керрелл (1982)

Фасбиндер өзінің соңғы фильмі "Керэльдің" премьерасын көре алмады, ол Жан Женедің "Керэль де Брест" романы негізінде түсірілген. Оқиға атау персонажы – әдемі келбетті, ұры және алаяқ теңізшінің басынан кешіп жатқан оқиғаларды баяндайды. Өзінің інісімен гомоэротикалық қарым-қатынаста көңілі толмаған Керэль оны сүйетіндерге опасыздық жасайды және оларға тіпті өліммен де жаза береді.

Жеке өмір

Фассбиндрдің ерлермен де, әйелдермен де қарым-қатынасы болған. Ол кәсіби және жеке өмірін сирек бөлек ұстады және фильмдерінде отбасы мүшелерін, достарын және сүйіктілерін ойнатумен белгілі болды. Мансабының басында ол бұрынғы хатшысы Ирма Германмен ұзақ, бірақ қиын қарым-қатынаста болды. Фассбиндр оны көбінесе жарқырамайтын рөлдерге тағайындады, ең бастысы – «Төрт маусым саудагері» фильміндегі адал емес әйел және «Петра фон Канттың ащы жасы» фильміндегі үнсіз, зорлық көрген көмекші рөлі. Герман оны құдай санады, бірақ Фассбиндр оны он жылдан астам уақыт бойы мазалап, қиын жағдайға түсірді. Ол менің қарсылығымды қабылдай алмай, барлық амалға жүгінді. «Бохум көшелерінде мені өлдіруге дейін жеткізді», – деді ол. 1977 жылы Герман басқа еркекке ғашық болып, одан жүкті болды. Фассбиндр оған үйленуді ұсынды және баланы асырап алуға уәде берді, бірақ ол бас тартты. 1969 жылы, Фолькер Шлёндорфтың режиссерлігімен «Баал» телефильміндегі басты рөлді ойнағанда, Фассбиндр фильмдегі екінші рөлді ойнаған қара нәсілді бавариялық актер Гюнтер Кауфманмен танысты. Кауфманның үйленгені және екі баласы болғанына қарамастан, Фассбиндр оған жақын болды. Осылайша, «Баал» өндірісіне де әсер еткен буырқанған қарым-қатынас басталды. Фассбиндр Кауфманның махаббатын сатып алуға тырысты, оны фильмдеріндегі басты рөлдерге тағайындады және оған қымбат сыйлықтар сатып алды. Кауфман назарға қуанды және одан да талапшыл болды. Фассбиндр оған бір жылдың ішінде төрт Lamborghini сатып алды; Кауфман біреуін қиратты, ал қалғандарын оның үмітіне сай келмесе, сатты. Олардың қарым-қатынасы Кауфман композитор Пир Рабенмен ғашық болғанда аяқталды. Олардың қарым-қатынасы аяқталғаннан кейін Фассбиндр Кауфманды фильмдеріне шақыруын жалғастырды, бірақ бұл рөлдер көбінесе екіншілік болды. Кауфман Фассбиндрдің 14 фильмінде ойнады, соның ішінде 1971 жылғы «Whity» фильмінде басты рөлді сомдады. Некеге қарсы болғанымен, 1970 жылы Фассбиндр фильмдерінде жиі ойнайтын актриса Ингрид Кавенге үйленді. Олардың тойы сол кезде түсіріліп жатқан «Америкалық солдат» фильмінде қайта жаңғыртылды. Олардың өзара құрметке негізделген қарым-қатынасы екі жылдық некелерінің толық сәтсіздігінен кейін де сақталды. «Біздің махаббатымыз некеге қарамастан болды», – деді Кавен сұхбатта. Ол бұрынғы күйеуінің сексуалды бағыты туралы былай қосты: «Райнер гомосексуал еді, бірақ оған әйел де қажет болды. Бұл осылай қарапайым да, күрделі де нәрсе». Фассбиндердің өміріндегі үш маңызды әйел – Ирма Герман, Ингрид Кавен және оның соңғы серіктесі Джулиан Лоренц, оның ер адамдармен романтикалық және сексуалдық қарым-қатынасына алаңдамады. 1971 жылы Фассбиндр Париждегі гей-клубында кездескеннен кейін, әйелі мен бес баласын тастап кеткен марокколық бербер Эль Хеди бен Салеммен қарым-қатынас бастады. Келесі үш жылда Салем бірнеше Фассбиндр фильмдерінде ойнады. Оның ең танымал рөлі – 1974 жылғы «Али: Қорқыныш жанды жейді» фильміндегі Әли рөлі. Олардың үш жылдық қарым-қатынасы қызғаныш, зорлық-зомбылық және есірткі мен алкогольге тәуелділікпен толы болды. Фассбиндр 1974 жылы Салемнің созылмалы алкоголизмі мен мас күйінде зорлыққа бейімділігіне байланысты қарым-қатынасты аяқтады. Ажырасып кеткеннен кейін көп ұзамай Салем Берлинде үш адамды пышақтап (біреуі де қаза болған жоқ) және оны қаладан құпия түрде шығаруға тура келді. Салем ақырында Францияға барып, қамауға алынып, түрмеге қамалды. Ол 1977 жылы қамауда асынып өлді. Салемнің өлімі туралы хабар Фассбиндерден жылдар бойы жасырылды. Ол 1982 жылы өлер алдында бұрынғы сүйіктісінің өлімі туралы біліп, өзінің соңғы «Керель» фильмін Салемге арнады. Ол осы кезеңде бірнеше Фассбиндер фильмдерінде де ойнады. Олардың қиын қарым-қатынасына Фассбиндердің «Күзгі Германия» (1978) фильмінде көрініс бар. Фассбиндр 1978 жылдың сәуір айында қарым-қатынасты тоқтатты. Фассбиндердің туған күніне (31 мамыр) арналған аптада Мейер Фассбиндермен бірге бұрын бөліскен пәтердегі ас үйде төрт бөтелке ұйқы таблеткасы мен алкогольді ішіп алды. Оның денесі бір аптадан кейін табылды. Фассбиндердің соңғы төрт жылында оның серігі Джулиан Лоренц (1957 жылы туған) болды, ол өмірінің соңғы жылдары оның фильмдерін монтаждаған. Ол «Вероника Восс» фильмінде продюсердің хатшысы рөлінде шағын рөлде көрінеді. Лоренцтің айтуынша, олар үйленуді ойлаған, бірақ ешқашан олай істемеген. Олар соңғы жылы бір-бірінен алыстап кеткені туралы хабар тарады, бірақ Лоренц бұл айыптаманы жоққа шығарды, олар оның өліміне дейін бірге тұрды.

Fassbinder had relationships with both men and women. He rarely kept his professional and personal life separate, and was known to cast family, friends and lovers in his films. Early in his career he had a lasting but fractured relationship with Irm Hermann, a former secretary whom he forced to become an actress. Fassbinder usually cast her in unglamorous roles, most notably as the unfaithful wife in The Merchant of Four Seasons and the silent abused assistant in The Bitter Tears of Petra von Kant. Hermann idolized him, but Fassbinder tormented and tortured her for over a decade. This included domestic violence: "He couldn't conceive of my refusing him, and he tried everything. He almost beat me to death on the streets of Bochum " In 1977, Hermann became romantically involved with another man and became pregnant by him. Fassbinder proposed to her and offered to adopt the child; she turned him down. In 1969, while portraying the lead role in the TV film Baal under the direction of Volker Schlöndorff, Fassbinder met Günther Kaufmann, a black Bavarian actor who had a minor role in the film. Despite the fact that Kaufmann was married and had two children, Fassbinder fell madly in love with him. The two began a turbulent affair which ultimately affected the production of Baal. Fassbinder tried to buy Kaufmann's love by casting him in major roles in his films and buying him expensive gifts. Kaufmann relished the attention and became more demanding. Fassbinder bought him four Lamborghinis over the period of a year; Kauffmann wrecked one and sold the others if they failed to meet his expectations. The relationship came to an end when Kaufmann became romantically involved with composer Peer Raben. After the end of their relationship, Fassbinder continued to cast Kaufmann in his films, albeit in minor roles. Kaufmann appeared in 14 of Fassbinder's films, with the lead role in Whity (1971). Although he claimed to be opposed to matrimony as an institution, in 1970 Fassbinder married Ingrid Caven, an actress who regularly appeared in his films. Their wedding reception was recycled in the film he was making at that time, The American Soldier. Their relationship of mutual admiration survived the complete failure of their two year marriage. "Ours was a love story in spite of the marriage", Caven explained in an interview, adding about her former husband's sexuality: "Rainer was a homosexual who also needed a woman. It's that simple and that complex." The three most important women of Fassbinder's life, Irm Hermann, Ingrid Caven and Juliane Lorenz, his last partner, were not disturbed by his romantic and sexual involvement with men. In 1971, Fassbinder began a relationship with El Hedi ben Salem, a Moroccan Berber who had left his wife and five children the previous year, after meeting him at a gay bathhouse in Paris. Over the next three years, Salem appeared in several Fassbinder productions. His best known role was as Ali in Ali: Fear Eats the Soul (1974). Their three year relationship was punctuated with jealousy, violence and heavy drug and alcohol use. Fassbinder finally ended the relationship in 1974, due to Salem's chronic alcoholism and tendency to become violent when he drank. Shortly after the breakup, Salem stabbed three people (none fatally) in Berlin and had to be smuggled out of the city. Salem eventually made his way to France where he was arrested and imprisoned. He hanged himself while in custody in 1977. News of Salem's suicide was kept from Fassbinder for years. He eventually found out about his former lover's death shortly before his own death in 1982 and dedicated his last film, Querelle, to Salem. He also appeared in several Fassbinder films in this period. A glimpse into their troubled relationship can be seen in Fassbinder's episode for Germany in Autumn (1978). Fassbinder ended the relationship in April 1978. During the week of Fassbinder's birthday (31 May), Meier deliberately consumed four bottles of sleeping pills and alcohol in the kitchen of the apartment he and Fassbinder had previously shared. His body was found a week later. In the last four years of Fassbinder's life, his companion was Juliane Lorenz (born 1957), the editor of his films during the last years of his life. She can be seen in a small role as the film producer's secretary in Veronika Voss. According to Lorenz, they considered getting married but never did so. Although they were reported as drifting apart in his last year, an accusation Lorenz has denied, they were still living together at the time of his death.

Даулар

Медиадағы жанжалдар мен дау-дамай Фассбиндердің Германияда үнемі жаңалықтарда болуына және сұхбаттарында қасақана қоздыратын пікірлер айтуына әкеп соқты. Оның туындылары ұлттық сыншылардың ара-жібір пікірлерін алды, олардың көпшілігі оны шетелдік баспасөз оны көрнекті режиссер деп мойындағаннан кейін ғана қадірледі. Оның өмір салты баспасөзде жиі жарияланды, ал фильмдері наразы болған топтардың барлық жағынан шабуылға ұшырады. Оның "Сегіз сағат – бір күн емес" телесериалы консерваторлардың қысымы салдарынан сегіз сериядан бес серияға дейін қысқартылды. Лесбиянкалар мен феминистер Фассбиндерді "Әйелдер суреттерінде" әйелдерді өздерінің құлдырауына өздері кінәлі деп көрсеткені үшін әйелдерге деген жеккөрушілікпен айыптады. "Петра фон Канттың ащы жастары" кейбір феминист және гей сыншылары тарапынан гомофобиялық және сексистік деп танылды. Сол күні кешкісін Фассбиндер өз бөлмесіне шегінді. Ол болашақ "Роза Л" фильміне қатысты жазбалармен жұмыс істеп жатқан еді, ол поляк-неміс революционер-социалисі Роза Люксембургтың өміріне негізделген. Фассбиндер теледидар көріп, оқып отырғанда, сағат 01:00-ден кейін досы және көмекшісі Гарри Баерден телефон қоңырауы алды. Түнгі сағат 03:30-да Джулиан Лоренц үйге келгенде Фассбиндердің бөлмесінен теледидардың дыбысын естіді, бірақ оның қырылдағанын естімеді. Оған шақырусыз бөлмеге кіруге рұқсат болмаса да, ол кіріп, ерініне темекі тігілген өлі денесін тапты. Фассбиндер кокаин мен барбитураттарды артық мөлшерде қолданғаннан көз жұмды. "Роза Л" фильміне арналған жазбалар оның денесінің жанынан табылды. Оның мәйіті Мюнхендегі Богенхаузен зиратына жерленді.