Кіріспе

Бангалор катонменті (1806–1881) – Үндістанның Бангалор қаласында орналасқан Британдық Радждың әскери катонменті. Катонменттің аумағы 13 шаршы мильді (34 км²) құрады, батыстағы Резиденциядан шығыстағы Биннамангалаға дейін және солтүстіктегі Таннери жолындағы Таннериден оңтүстіктегі АГРАМға (Армия тобы Корольдік артиллерия алаңы, «Майдан» – алаңды білдіреді) дейін созылды. Аумағы бойынша ол Оңтүстік Үндістандағы ең ірі британдық әскери катонменті болды. Катонменттегі британдық гарнизонға үш артиллериялық батарея, сондай-ақ атқыштар, жаяу әскер, саперлер, кенішілер, атты әскер, жабдықтау және көлік корпустары мен Бангалор атқыштар тобы кірді. Бангалор катонменті тікелей Британдық Радж әкімшілігіне бағынысты болды, ал Бангалор қаласы Майсур патшалығының Дурбарының қарауында болды.

Тарих және дизайн

Британдықтар келгенге дейін Бангалор бірнеше индуисттік династиялар мен империялардың бекінісі болған, оның ішінде Батыс Ганг династиясы, Чола династиясы, Хойсала империясы және Виджаянагара империясы. 18 ғасырда Бангалордың үстемдігі Хайдер Әлиге көшкен. Хайдер Әлидің ұлы Типу Сұлтанмен болған англо-майсур соғыстарының бірнеше кезеңдерінен кейін, 1799 жылы британдықтар қаланы және Майсур патшалығының барлық аймағын жаулап алды.

Бангалор бекінісін басып алу

Бангалор Типу Сұлтанның ең мықты бекінісі болды және Үшінші англо-Майсур соғысы кезінде Лорд Корнуоллис бұл бекіністі Шрирангапатнаға шабуыл жасамай тұрып бағындыруға шешім қабылдады. Типу Сұлтан Корнуоллистің әскерін күйіп-жанып ілесіп, мықты бекіністі қоршағанда, өзінің артында жеңілмеген жау әскерінің болуымен қиын жағдайға түсті. Типу шабуылға ұшырар деген үмітпен қашықтап, флангадан шабуыл жасауға мүмкіндік күтті. Келесі он екі күн ішінде Мадрас пионерлерінің екі ротасы сегіз батарея үшін саперлерді қамтамасыз етіп, бірнеше параллель траншеялар мен форттың орға дейін шұңқыр қазды. Корнуоллис 1791 жылдың 21 наурызында түні бойы жасырын шабуыл жасады. Лейтенант Колин Маккензи басқарған Мадрас пионерлері сатылар арқылы орды кесіп өтіп, бұзылған қабырғаға шығып, фортқа енді, ал артиллерия фортты бос оқтармен атқылады. Қабырға бұзылғаннан кейін, негізгі шабуылшылар кіріп, мыңдай қорғаушының қаза болуымен форт қолға түсті. Корнуоллис фортты басып алып, Типуға қарсы күшін нығайтты. Бангалор кантонментінің ортасы – Парад алаңы болды. Парад алаңының маңында азаматтық және әскери станция (CMS) өсті. Бангалор кантонментінің құрылуы Майсур патшалығының Тамил Наду және басқа да көршілес штаттарынан көптеген адамдарды тартты. Бангалор Майсур патшалығының ең ірі қаласына айналды. 1831 жылы Майсур патшалығының астанасы Майсур қаласынан Бангалорға көшірілді. Бангалор кантонменті өзінің егіз қаласынан тәуелсіз болды, оны Бангалор петі деп атады. Петте каннада тілді халық тұрды, ал Бангалор кантонменті колониялық стильде салынды және тамилдер мен британдықтардан тұратын халыққа ие болды. 19 ғасырда Бангалор кантонментінде клубтар, шіркеулер, коттедждер, дүкендер мен кинотеатрлар болды. Бангалор кантонментінің еуропалық ықпалы зор болды, тұрғын үйлер мен өмір Оңтүстік парадқа, қазіргі MG жолына шоғырланды. Оңтүстік парад маңындағы аймақ барлары мен мейрамханаларымен танымал болды, ал Блэкпалли аймағы бір терезелік сауда орталығына айналды. Куббон паркі 1864 жылы Бангалор кантонментінде жер учаскесінде салынды. Сент-Марк соборы Оңтүстік парад алаңында салынды. Оңтүстік парадтарға жақын жердегі елді мекендер Муточерри деп аталды, оны Тамил Надудың Солтүстік Аркот және Оңтүстік Аркот аудандарынан келген тамилдер қоныстандырды.

Даму

Кантонменттің көптеген көшелерінің атаулары артиллерия, бригада, жаяу әскер және кавалерия сияқты әскери терминологиядан алынған. Бангалор қаласы әлі де өз көшелерінің көптеген отарлық атауларын сақтап келеді. Майсур патшасы Кришнараджа Водеяр IV кантонмент аумағында тұрды, ал оның резиденциясы "Резиденция" деп аталды, содан бері ол Резиденция жолы деп танылады. Оңтүстік парадтың төңірегіндегі аудандар, негізінен тұрғын үйлер болғандықтан, олардың еуропалық тұрғындарының есімдерімен аталады. 1863 жылы Бангалор кантонменті үшін муниципалдық корпорация құрылды. 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін, ол Бангалор пете муниципалдық корпорациясымен бірігіп, Бангалор қалалық корпорациясын құрды, қазір Брухат Бенгалуру Маханагара Палике деп белгілі. Бангалор Мадрас президенттігінің құрамында болды және 1864 жылы теміржол арқылы Мадрас қаласымен байланысты. Бангалор кантонменті теміржол станциясы деп те аталатын ол, Бангалор қаласын қызмет көрсететін көптеген теміржол станцияларының бірі. 1883 жылға қарай Ричмонд Таун, Бенсон Таун және Кливленд Таун кантонментке қосылды. 1898 жылы оба эпидемиясы басталып, Бангалор пете және кантонмент халқы күрт азайды. Эпидемия көптеген өмізді алып, сол кезде Мариамма қадірлісіне арналған көптеген храмдар салынды. Бұл эпидемия тудырған дағдарыс Бангалордың санитариясын жақсартуға ықпал етті, ал санитария мен денсаулық сақтау жағдайларының жақсаруы Бангалордың жаңғыруына көмектесті. Обаға қарсы іс-шараларды үйлестіру үшін телефон желілері тартылды. Жаңа үйлерді тиісті санитариялық талаптармен салу қағидалары күшіне енді. 1898 жылы бас санитар тағайындалды және қала жақсырақ басқару үшін төртге бөлінді. Виктория ауруханасы 1900 жылы Британдық Үндістанның сол кездегі вице-королі және генерал-губернаторы Лорд Керзонмен ашылды. 1881 жылы британдықтар Бангалорды ресми түрде кантонмент деп тануын тоқтатты және оны "берілген аумақ" деп санап, Майсур махаражасы Кришнараджа Водеяр IV басшылығымен басқарды. Алайда, британдықтар 1947 жылға дейін қаладағы гарнизонын сақтап қалды. Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін Бангалор кантонменті Майсур мемлекетінің билігінде Бангалор қаласының қалған бөлігімен біріктірілді.