Кіріспе

Ислам мейрамдары үшін арнайы дұғалар

Ейд намаздары, сондай-ақ Салат әл-Аид (صلاة العيد) деп аталады, ислам дәстүріндегі қасиетті мерекелік дұғалар. "Ейд" сөзінің арабша сөзбе-сөз аудармасы "фестиваль" немесе "той", және мұсылмандар отбасыларымен және үлкен мұсылман қауымымен бірге тойлау үшін жиналатын уақыт. Әдетте, исламның ай күнтізбесіне сәйкес екі маңызды Ейд болады (содан кейін қосымша аты Шалат әл-Идайн (صلاة العيدين "Екі Ейд намазы"):

Ид әл-Фитр (عيد الفطر), сонымен қатар "Кіші Ейд" деп белгілі, Рамазан айының аяқталуын тойлайтын мереке, исламның ораза айы, және жаңа ай Шәувалды қарсы алады, үш күнге созылады. Әрбір қаржылық мүмкіндігі бар мұсылман міндетті түрде зекет (қайырымдылық) береді, атап айтқанда, Зекет әл-Фитр (Рамазан айының зекеті), осы арқылы олардың жағдайы нашар болғандары да қуанышты мерекеге қатыса алады. Ид аль-Адха (عيد الأضحى), "Үлкен Ейд" немесе "Құрбандық Ейді", Зуль-Хиджа айының 10-шы күнінде (ислам ай күнтізбесінің соңғы айы, онда Меккеге хаж жасау – ислам дінінің бес тірегінің бірі) тойланады. Бұл Ейд, Ислам дініндегі ең қасиетті күн саналатын Арафа күнінен кейін келеді және Алланың сынағында Ыбырайымның (Ибрахим) сенімі мен адалдығын еске түсіреді. Мүмкіндігі бар мұсылмандар құрбандық шалып, оның етін достарымен, туыстарымен және мұқтаждармен тең бөліседі, осылайша қайырымдылық жасайды. Бұл талаптар жынысына қарамастан, ересек мұсылманның барлығына қатысты, егер олар беру шарттарын орындаса. Оның ұзақтығы 4 күн. Ейд мерекесінің белгілі бір күні жоқ, өйткені ол жылдан жылға өзгереді. Бұл айдың фазаларына байланысты ай күнтізбесінің ерекшелігінен туындайды, ол бүгінде кеңінен қолданылатын күн күнтізбесінен (Григориан күнтізбесі) өзгеше. Ай күнтізбесі Григориан күнтізбесінен шамамен 11 күнге қысқа, сондықтан дата жыл сайын 11 күнге ығысады. Бұл басқа мерекелерге де қатысты, мысалы, Қытай Жылнамасы немесе Рош-Хашана. Көбінесе, дата әлемнің әртүрлі аймақтарында өзгереді, бірақ көптеген қауымдар тұрақтылық үшін Меккедегі айдың жаңа ай фазасын байқау туралы хабарларды пайдаланады.

Құттықтау

Айт мерекесі күндері дәстүрлі сәлемдесу "Айт Мубарак", яғни "Мүбәрак болсын, Айт құтты болсын" деген мағынаны білдіреді және көбінесе басқа да мәдени амалдар мен дәстүрлермен бірге айтылады.

Орналасу орны мен уақыты

Айт намаздары дәстүрлі түрде ашық жерде (мысалы, Мусалла немесе Айт орталығы) немесе ауа райы мүмкіндік берсе, намаз оқуға арналған алаңда оқылады. Құран мен сүннетте (Мұхаммед пайғамбардың сөздері, үйретулері және амалдары) көрсетілген Салат әл-Идтің техникалық белгіленген уақыты, күннің көкжиектен шамамен үш метр биікке – найзаның биіктігінен жоғары көтерілген сәттен басталып, оның меридианға, яғни зенитке жақындаған уақытына дейін созылады. Әдетте, бұл намазды таңертең, күн шыққаннан кейін және түске дейін оқу ұсынылады. Ораза айт намазының уақытын кейінге жылдыру мүмкін, ал Құрбан айт намазын асығу арқылы оқуға болады. Бұл, намаздан бұрын зекетті таратуға немесе намаздан кейін құрбан шалуға жеткілікті уақыт беру мақсатында жасалады. Бұл – дәлелденген сүннет және хадис кітаптарында жақсы жазылған.

Процедура және рәсімдер

Салахтың өзінің дұғасынан өзге, айт намаздарының тағы бір маңызды бөлігі – жұма күні жұма намаздарында берілетін, яғни апта сайынғы міндетті намаздардағы сияқты Хутба немесе ислам уағызы. Жұма намазында уағыз намазға дейін айтылса, айт намазында намаздан кейін айтылады. Бұл, Абдулла ибн Омардың Мұхаммед пайғамбардың (с.ғ.с.) айт намазын осы ретпен оқығаны туралы хабарлауымен сәйкес келеді. Айт намаздарында әдетте әр намазға дейін айтылатын азан мен иқамат (намазға шақыру) шақырылмайды. Бұл – Мұхаммедтің (с.ғ.с.) артында айт намазын оқыған Жәбир ибн Самураның дәстүрлі хабарлауынша, шақырулар жасалмаған. Ханафи мәзхабы бойынша, бірінші ракағатта Құран оқу алдында 3 тәкбир айтылады, ал Құран оқығаннан кейін, сәждеге барудан бұрын тағы 3 тәкбир айтылады.

Қосымша сүннет

Құрбан айт намазының сауабын арттыру үшін, Мұхаммед пайғамбар өз заманында Сүннеті бойынша жасаған, мұсылманның орындауы тиімді қосымша амалдар бар. Оларға мерекеге барар алдында дәрет алу немесе гусль жасау, ең жақсы киім кию, Құрбан айт намазынан бұрын тамақтану, және Құрбан айт намазынан кейін тамақтану үшін күту, мереке орнына бара жатқанда және қайтқанда Такбир айту, мереке күндерінің қалған уақытында әрбір намаздан кейін Такбир айту, сондай-ақ намазға барған жолдан өзге жолмен үйге қайту кіреді.

Әйелдер мен айт намазы

Айт мерекесі – мұсылман қауымының барлық мүшелеріне, оның ішінде әйелдер мен балаларға арналған шара. Нүсейбе бинт әл-Харит (Умм Әтия) риуаят еткен хадис бойынша, жас және қарт әйелдердің бәрі Айт мерекесінің қуанышына қатысып, оның берекесін алу үшін шақырылған.