Кіріспе

Америкалық Олимпиадалық гребші (1889–1960)

Ерте өмір

Келли Филадельфияда ирланд иммигранттары Джон Генри Келлидің (1847–1917), ол 1869 жылы Ньюпорт, Майо округіне жақын орналасқан шаруашылығынан көшіп келген, және Мэри Энн Костеллоның (1852–1926), ол 1867 жылы АҚШ-қа келген, 10 баласының бірі болып дүниеге келді. Ол мемлекеттік мектептерде оқыды және кешкі уақытта Спринг-Гарден институтына қатысты. 1907 жылы Филадельфияда ағасы Патриктің құрылыс фирмасында шегіршілікке түсті. 196 см бойы бар, ол талантты спортшы болды және Скуилкил өзенінде үйренген ескек спортынан басқа, футбол мен баскетболмен де айналысты. 1916 жылға қарай Келли ұлттық ескек чемпионы және АҚШ-тың ең үздік ескекшісі болды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа шақырылғандардың қатарында Келли 1917 жылдың қазан айында АҚШ армиясына қарапайым сарбаз ретінде қосылды. 1919 жылдың сәуір айында қызметтен босатылған кезде ол лейтенант шеніне көтерілді. Армияда болғанда, Келли ауыр салмақтағы бокс турниріне қатысып, білекті сынып қалғаннан бұрын 12–0 есебімен жеңіске жетті. Бұл Темез өзенінде жыл сайын өткізілетін ескек спортының ең беделді жарысы. Американдық жетістіктеріне және жеңіс тізбегіне қарамастан, жарыс ұйымдастырушылары оның өтінімін қабылдамады, себебі бұрынғы ескек клубымен болған дау және оның қол еңбегімен айналысқандығы туралы мәліметтер келтірілді. Регатта басқару комитетінің 1920 жылғы 3 маусымдағы хаттамасында: «IV ережеге сәйкес Ұлыбританиядан тыс елдерден келіп түскен өтініштер ұсынылып, қабылданды, бірақ Веспер қайық клубынан келген Дж. Б. Келлидің Diamond Sculls жарысына қатысуына рұқсат берілмеді, себебі 1906 жылғы 7 маусымда комитет қабылдаған шешімге сәйкес «Веспер қайық клубынан немесе олардың 1905 жылғы экипажының кез келген мүшесінен болашақта ешқандай өтінім қабылданбайды»: Келли мырза сондай-ақ Жалпы ережелердің I (е) тармағына сәйкес білікті емес еді (қол еңбегі).» 1906 жылғы бұл шешім Веспер қайық клубының мүшелерін жарыстан шеттетуге бағытталған, себебі олардың сегіз адамнан тұратын командасы Ұлы сын кубогында Лондонға бару үшін халықтан ақша жинап, регаттаның әуесқойлық ережесін бұзған. Регатта комитетінің хаттамасында Келлинің қолөнермен (кірпіш салумен) айналысқандығы үшін өтінімі қабылданбағаны да көрсетілген. Регаттаның әуесқойлық ережелері «кәсібі немесе жалақымен жұмыс істейтін механик, қолөнерші немесе жұмысшы болған немесе болған» кез келген адамды жарысқа қабылдамады. Келли Ұлыбританияға кетер алдында екі күн бұрын, билеті брондалған және қайығы дайын тұрғанда, «Өтініш қабылданбады; хат жолданады» деген телеграмма алды. Бірақ ол хатты ешқашан алмады. Хенли басқарушылары кейіннен Келлидің өтініші қарастырылып болған соң АҚШ-тағы ескек спортының басқарушы кеңесіне дереу хабарлағандарын, ал ақпарат жетпесе, олардың кінәсі жоқ екенін мәлімдеді. Бұл бас тарту Келлиді 1920 жылғы Антверпендегі жазғы Олимпиада ойындарында өзін көрсетуге және құтқаруға итермеледі, ол бастапқыда қатысуды жоспарламаған еді. 2003 жылы Хенли Корольдік регатасы Джон Б. Келлиді және оның қызы Грейсті еске алу үшін әйелдерге арналған төрттік ескек жарысын – Princess Grace Challenge Cup жарысын ұйымдастырды.

1920 жылғы Олимпиададағы құтқарылу

Ол алғаш рет Хенлиде жарысқа қатысуға өтініш бергенде, Келли баспасөзге егер оның өтініші қабылданса, Хенлиге баратынын және, мүмкін, Олимпиаданы өткізіп жіберерін айтты. Қабылдамағанын білгенде Келли таңғалып, ашуланып: "Мен Англияға бару үшін барлық дайындықтарды жасаған едім. Енді міндетті түрде Олимпиадаға қатысамын. Алмаздық бас сүйекті жеңген адаммен күш сынасам деймін" деді. Келлиге көп ұзамай мүмкіндік туды, ол Бельгияның Антверпен қаласында өткен 1920 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында АҚШ-ты өкілдік етті. Ұзақ және қиын жарыста ол бір адамнан тұратын қайық жарысында жеңіске жетіп, британиялық қайықшы Джек Бересфордты жеңіп, өш алды. Бересфорд сол кездегі ең талантты қайықшылардың бірі болды және бес Олимпиадада жүлделі орындарға ие болды. Олимпиада тарихындағы ең тартысты жарыстардың бірі болған бұл жарыста Келли финиш сызығына бір секундқа бұрын жетті. Келли мен Бересфорд жақын дос болып қалды. Жекелей жарыстан жарты сағат өткен соң Келли өзінің туысы Пол Костелломен бірге екі еске (2x) жарыста жеңіске жетті, бұл Олимпиада ойындарында ешқашан қайталанбаған рекордты жетістік. Олимпиадада жеңіске жеткеннен кейін Келли өзінің жарыс сәукебесін король Георг V-ке "Кірпіш қалаушыдан сәлем" деген жазумен жіберді деп айтылады, Хенлиде оған немқұрайлы қарағаны үшін.

1924 жылғы Олимпиада ойындарында қайталанған

1924 жылы Келли мен Костелло Париждегі жазғы Олимпиада ойындарында екі орындық қайықпен жарысты (қос скуль) жеңіп, бұрынғы жетістіктерін қайталады. Осылайша Келли үш Олимпиада алтын медалін жеңіп алған тұңғыш грекші және өз буынының ең танымал және табысты спортшыларының бірі болды.

Жеке өмір

Ұзақ уақыт бойы сүйіспеншілікпен қарым-қатынаста болғаннан кейін, Келли 1924 жылы неміс иммигранттарының қызы Маргарет Кэтрин Майерге (1898–1990) үйленді. Ол өзі спорт әлемінде жақсы танымал болды және Пенсильвания университетінде әйелдер спортын дамытуға негіз салды. Майер отбасы лютеран дінінде болған, ал ол некеге тұру алдында католицизмге көшті. Олардың төрт баласы болды: Маргарет "Пегги" Кэтрин (1925–1991), Джон "Келл" Брендан-кiшi (1927–1985), Грейс Патрисия (1929–1982) және Элизабет "Лизанна" Энн (1933–2009). Джон Б. Келли-кiшi 1947 және 1949 жылдары Хенлидегі Diamond Sculls жарысын жеңіп алды. Ол сондай-ақ "Джек-кiшi" деп танымал болды және 1947 жылы АҚШ-тағы ең үздік әуесқой спортшысы үшін Джеймс Е. Салливан сыйлығына ие болды. Ол 1948, 1952, 1956 және 1960 жылдарғы Олимпиада ойындарында АҚШ-ты өкілдік етті. Джек-кiшi 1956 жылғы Олимпиадада жеке каноэ есуден қола медальді жеңіп алды және әуесқой спортпен айналысуын жалғастырды, соңында 1985 жылы жүрек талмасынан қайтыс болғанға дейін АҚШ Олимпиада комитетінің президенті болып тағайындалды. Келлидің қызы Грейс 1956 жылы Принц Рейньерге үйленгенде Монаконың ханшайымы атанды. Дәстүр бойынша, Келли Принц Рейньерге қызының үйленуіне 2 миллион доллар көмектескен. Келли Монаконың қазіргі билеушісі Альберт II-нің анасының әкесі. Грейс пен Принц Рейньердің никесі туралы жарияланғанда, Келли әзілдеп: "Мен Принцке патшалық титулы бізге аса маңызды емес екенін айттым және ол кейбір принцтер сияқты жүрмейтін болады деп үміттенемін" деді. Келли Филип Барридің 1939 жылғы "Филадельфия тарихы" атты Бродвей комедиясындағы Трейси Лордтың жігерлі, болашаққа үміттенетін, халықтың адамы – Джордж Киттредж кейіпкерінің прототипі болды. Грейс Келли 1956 жылы Коул Портердің "Жоғары қоғам" атты музыкалық фильмінде Трейси Лордтың рөлін ойнады. Грейс 1961 жылы Ирландияға жасаған мемлекеттік сапары барысында Ньюпорт, Майо округына жақын орналасқан Келлилердің отбасылық үйіне барды.

Кейінгі өмірі

Келли қалалық саясатқа белсенді қатысты, 1935 жылы Филадельфия қаласының мэріне кандидат болды және 1937 жылы Филадельфия округінің Демократиялық партиясының төрағасы болды. Ол мэрлікке үміткер болған кезде Филадельфия республикашылдар көп шоғырланған қала болған, бірақ ол жеңіске жақын келді, әдеттегі 300 000 дауыс айырмашылығына қарағанда 50 000-нан аз дауыспен жеңілді. 1937 жылдың маусымына дейін Келли губернатор Джордж Говард Эрл III басшылығымен Пенсильвания штатының кіріс хатшысы қызметін атқарды. Ол әлемдегі ең ірі қалалық саябақтардың бірі – Филадельфиядағы Фэрмаунт паркін басқарған Фэрмаунт паркі комиссиясының комиссары және кейін президенті болды. 1941 жылы президент Рузвельт әлі де танымал болған Келлиді Ұлттық дене шынықтыру директоры етіп тағайындады, ол Екінші дүниежүзілік соғыс бойы осы лауазымды атқарды. Келли барлық американдықтардың, әсіресе әскери қызметке шақырылғандардың дене шынықтыруын жақтады. 1967 жылы Филадельфияда суретші Гарри Розин салған Келлидің ескерткіші Скуилкилл өзенінің жарыс жолының финишіне жақын орнатылды. Ол Келлидің ұлы Джек-Кейнридің есімімен аталатын әдемі Келли драйвінің жанында орналасқан. Жыл сайын USRowing, қазір басқару кеңесі деп белгілі болған, Келлинің идеалдарын көрсететін адамға Джек Келли сыйлығын табыс етеді, оның ішінде ескек спортындағы жоғары жетістіктері, әуесқой спортқа қызмет етуі және таңдаған мамандығындағы табысы қарастырылады.