Кіріспе

Гилберт Ганнның 1958 жылғы британдық фильмі "X планетаның таңғажайып әлемі" (АҚШ-та "Космикалық монстрлар" деп те аталады) - Джордж Мейнард пен Джон Баш өндірген, Гилберт Ганн режиссерлік еткен, Форрест Такер мен Габи Андре бас рөлдерде ойнаған 1958 жылғы тәуелсіз британдық ғылыми-фантастикалық қорқыныш фильмі. Фильм Ұлыбританияда 1958 жылғы ақпан айында "Эрос Фильмс" компаниясымен таратылды. АҚШ-та 1958 жылғы 7 шілдеде "Distributors Corporation of America" компаниясымен "The Crawling Eye" фильмімен бірге көрсетілді, осы фильмде де Такер түсті. Бір манияға берілген ғалым өте сезімтал, бұзушы магниттік өрістерді жасайды, олардың күтпеген жанама әсерлері болады, сонымен қатар ғарыштан белгісіз ұшқыш объектілерді тартады. Қызықты нәрселер орын ала бастайды, оның ішінде ерекше дауыл, Жердің әдеттегі қорғаныш магниттік қалқанын тесіп өтетін ғарыштық сәулеленудің күшті шашырауы, және жәндіктер мен өрмекшілердің алып, ет жейтін монстрларға айналуы. Ғылым туралы ескерту ретінде жасалған бұл фильмді Пол Райдер мен Джо Амбор 1957 жылғы Рене Рейдің сол аттас романынан бейімдеді; 1956 жылы Рене Рей бейімдеген телесериал бұрын Ұлыбританияда көрсетіліп, көркем фильмнің негізі болды.

Сюжет

Англияның оңтүстігінде, шағын ауылдың жанындағы усақталған зертханада физик доктор Лэрдке (Алек Манго) американ ғалымы Гилберт Грэм (Форрест Таккер) көмектеседі. Олар магниттік өрістермен күрделі және қауіпті эксперименттер жүргізеді, сонымен қатар мұндай жүктемелерге арналмаған жабдықтарда өте үлкен қуат қолданады. Апат болып, тағы бір көмекшісі жарақаттанады, содан кейін Қорғаныс министрлігіне жіберілген ауыстыру туралы сұраныс бригадир Картрайтты (Уиндхам Голди) тергеуге шақырады. Оған компьютерлік сарапшы Мишель Дюпонт (Гейби Андре) қосылады, ол Лэрдтің қуат мәселесін шешуге көмектеседі, бірақ оның эксперименттеріне қатысты үлкен қауіптерді жоймайды. Картрайт сынақ камерасынан тыс, бірнеше болат бөліктерін қолданусыз ұнтаққа айналдырған тоқтап қалған экспериментке таңғалады. Оның есебі Қорғаныс министрінің орынбасары Джеральд Уилсонды (Джеффри Чатер) Лэрдтің жобасын басымдыққа қоюға көндіреді. Ол қарсышпионаж маманы Джимми Мюррей (Хью Латимер) басқаратын толық қауіпсіздік тобын жібереді. Бірақ жау агенттері Лэрдтің жобасының айналасындағы қауіптің ең кішкентай бөлігі екені көп ұзамай белгілі болады: ол тудырған гипермагниттік өрістер ионосфераға әсер етіп, табиғаттан тыс ауа райына себеп болады, жүздеген шақырымдағы теңіздегі кемелерге қауіп төндіреді және Жердің бетін ғарыш сәулелерінен қорғайтын магниттік қалқанды әлсіретеді. Ғарыштан келген кенеттен пайда болған сәулелену бір жергілікті адамның миына зақым келтіріп, оны кісі өлтіруге бейім маньякқа айналдырады, сонымен қатар ауыл мен зертхана маңындағы жәндіктердің тіршілігін өзгертеді. Әлемнің қауіпсіздігіне қауіп төнген осы жағдайда, ауылға құпия "Мистер Смит" (Мартин Бенсон) келеді. Ол қарапайым өмірді білмейді, бірақ магниттік өрістер туралы көп біледі, сонымен қатар доктор Лэрдтің қауіпті эксперименттері туралы нақты пікір білдіреді. Мюррей оның тыңшы екеніне сенімді, бірақ Грэм мен Дюпонт оның доктор Лэрдтен гөрі аз қауіпті екеніне келіседі, ол тәуекелді жұмысын жалғастыруды жоспарлап отыр. "Мистер Смит" ескерткеніне қарамастан, ауылға жақын орман алып жәндіктер мен басқа да мутацияланған жануарларға толы болады. Грэм мен Дюпонт доктор Лэрдті тоқтатуға тырысады, бірақ сәттілікке жете алмайды, сондықтан олар билік органдарына хабарлап, әскерилерді шақырады. Кейін зертханадан шыққанда, Дюпонтқа монстрлар қауіп төндіреді және ол алып өрмекшінің торына түсіп қалады. Әскер уақытында келіп, оның өмірін сақтап, барлық мутацияларды жояды. "Мистер Смит" Грэмге өзінің басқа әлемнен келген ғарышкер екенін (атын жасырып) айтады. Кейінірек Грэм Дюпон, Мюррей және Картрайтке "Мистер Смит" іс жүзінде "X планетасының" елшісі екенін түсіндіреді, сонымен қатар Лэрд ақылдан адасып, қауіпті эксперименттерін жалғастыруды жоспарлап отырғанын хабарлайды. "Мистер Смит" өзінің миссиясы - магниттік эксперименттер жалғаса берсе, Жердің орбитасы тұрақсыздануы мүмкін екенін адамзатқа ескерту екенін түсіндіреді. Олар "X планетасына" қауіп төндіріп отыр, себебі олардың бір ұшатын табақшасы Жерге құлаған. "Мистер Смиттен" доктор Лэрдті тоқтатуға көмектесуді сұрайды, бірақ ол елші болғандықтан, бастапқыда тартынады. Алайда, қауіптің жалғасатынын білген соң, ол келіседі. Олар тез кетіп, доктор Лэрдті тоқтатуға оралады, ол жабдығын іске қосып үлгерген. "Мистер Смит" осы уақыт аралығында қолға ұсталатын құрылғы арқылы ұшатын табақшасын шақырып, оны зертхананың үстіне орналастырады. Ол ғимаратты жоятын бірнеше сәулелерді атып жібереді. Апаттың алдын алған ғарышкер Грэм мен Дюпонтпен қоштасып, қонған табақшаға қарай жүреді. Ол жылдамдап, түнгі аспанға көтеріліп бара жатқан жарық овалға айналады.

Шығару және қабылдау

1959 жылғы 1 қаңтарда "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған рецензиясында киносыншы Ричард У. Насон екі фильмнің басты рөлдегі актерi Форрест Таккердi есімдерiнiң ішінде атамады және "Жылжымалы Көз" мен "Космикалық Монстр" ғылыми фантастика жанрын дамытуға немесе жақсартуға ешқандай үлес қоспайды деп мәлімдедi. Алғашқы көрсетілімінде фильм кассада үлкен табыс әкелмеді. АҚШ-та фильмді "Американың дистрибьютерлер корпорациясы" таратты, олар Оңтүстік-Шығыс Джорджия, Оңтүстік-Батыс Джорджия, жағалау Джорджиясы, Орталық Саванна өзені аймағы, Орталық Джорджия, Солтүстік-Шығыс Алабама, Солтүстік Алабама, Солтүстік-Батыс Алабама, Оңтүстік-Шығыс Алабама және Солтүстік Индианадағы бірқатар ашық аспан кинотеатрларымен және дәстүрлі кинотеатрлармен келісім шарттарына қол қойды. Осының нәтижесінде фильм осы медиа нарықтарында жақсы насихатталды және кеңінен таралды.

Үй медиасы

Фильм алғаш рет АҚШ-та "Englewood Video" компаниясының "Science Fiction Gold" сериясы аясында VHS кассетінде жарық көрді. Кейін "Times Forgotten" компаниясы фильмді DVD форматында шығарды.