Кіріспе

1976–77 маусымы – Англиядағы бәсекелестік футболдың 97-ші маусымы. Осы жылы Футбол лигасы ұпай саны тең болған командалар үшін теңдікті бұзу шарттарын жаңартты, дәстүрлі голдың орташа есебін гол айырмасына негізделген жүйемен алмастырды, осы арқылы көп гол соғуға ынталандыруға тырысты. Алғаш рет ағылшын футбол жарыстарында қызыл және сары карточкалар қолданысқа енгізілді.

Маусымның күнделігі

1976 жылдың 21 тамызы: Бірінші дивизион маусымы жоғарылатылған «Бристоль Ситидің» «Хайбериде» «Арсеналды» 1:0 есебімен жеңісімен ашылды. Чемпион «Ливерпуль» «Норвич Ситиді» 1:0 есебімен жеңсе, өткен жылғы екінші орын алған «Квинс Парк Рейнджерс» өз алаңында «Эвертоннан» 4:0 есебімен жеңілді. 1976 жылдың 30 қыркүйегі: «Ливерпуль» қыркүйек айының соңында Бірінші дивизионда көш бастады, «Миддлсброумен» ұпай саны тең. «Манчестердің» екі клубы бір ұпайға қалып қойды. 1976 жылдың 16 қазаны: 1975 жылғы чемпион «Дерби Каунти» «Бейсбол Граундта» «Тоттенхэм Хотспурды» 8:2 есебімен ұтып, маусымдағы алғашқы Лига жеңісін тойлады. Жаңадан жоғарылатылған «Вест Бромвич Альбион» «Манчестер Юнайтедті» 4:0 есебімен жеңді. 15 желтоқсан 1976: «Астон Вилла» «Вилла Паркте» «Ливерпульді» 5:1 есебімен жеңді. 1977 жылдың 10 қаңтары: «Эвертон» бас жаттықтырушысы Билли Бингем жұмыстан босатылды. Маусымның басында клуб чемпиондыққа таласуға мүмкіндік бергендей көрінген, бірақ нашар форма нәтижесінде кестеде төменгі сатыға түсіп қалды. 1977 жылдың 30 қаңтары: «Ньюкасл Юнайтедтің» бас жаттықтырушысы Гордон Ли «Эвертонның» жаңа бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Лидің «Ньюкаслдағы» көмекшісі Ричард Диннис Тайнсайд клубының басқарушы міндетін уақытша атқарады. 1977 жылдың 31 қаңтары: «Ливерпуль» әлі де Бірінші дивизионда көш бастап тұр, бірақ «Ипсвич Таун» енді бір ғана ұпайға қалып қойды және үш ойын қолында бар. «Манчестер Сити» тағы екі ұпайға артта қалды. «Арсеналдың» «Квинс Парк Рейнджерске» 2:1 есебімен жеңілуі – клуб тарихындағы лигадағы жетінші қатарынан жеңіліс, рекордтық көрсеткіш. «Хиллсборо» стадионында «Манчестер Юнайтед» «Лидс Юнайтедті» 2:1 есебімен жеңіп, екінші жыл қатарынан финалға өтті. Лондондықтар «Манчестер Ситиде» 5:0 есебімен жеңілгеннен кейін, финалға қатысуға мүмкіндік жоғары. «Вест Хэм Юнайтедпен» 0:0 есебімен тең түсті. «Манчестер Сити» екінші орынды иеленді. «Тоттенхэм Хотспурдың» лигадан түсірілуі расталды, бірақ маусымның өте тартысты аяқталуында тағы алты клуб екі төменгі орынға түспеу үшін күресіп жатыр. 1977 жылдың 4 шілдесі: ФА кубогында жеңіске жеткен «Манчестер Юнайтедтің» бас жаттықтырушысы Томми Дочерти клуб физиотерапевті Лори Браунның әйелі Мэри Браунмен қарым-қатынаста болғанын мойындағаннан кейін, бірден жұмыстан босатылды. 11 шілде 1977: Дон Реви үш жылдық қызметтен кейін Англия құрамасының бас жаттықтырушысы лауазымынан кетіп қалғанын жариялады. 1977 жылдың 14 шілдесі: Дейв Секстон «Манчестер Юнайтедтің» жаңа бас жаттықтырушысы болып тағайындалды.

УЕФА сайыстары

Ливерпуль тұңғыш рет Еуропа кубогын жеңіп алды, Римдегі финалда «Боруссия Мёнхенгладбахты» 3:1 есебімен ұтты.

FA Cup

Томи Дочерти "Манчестер Юнайтед" командасын Англия кубогының финалында "Ливерпульді" 2–1 есебімен жеңіске жеткізді, бірақ клуб физиотерапевтінің әйелімен болған қарым-қатынасын жариялағаннан кейін бірнеше апта ішінде жұмыстан босатылды. Англия кубогындағы ең жоғары екі дивизионнан тыс қалған екі команданы марапаттау үшін "Дебенхамс кубогы" деген жаңа жарыс енгізілді. "Честер" финалда "Порт-Вейлді" жеңді, бірақ бұл жарыс тек екі маусым ғана жалғасты.

Лига кубогы

Рон Сондерс "Астон Вилланы" үш маусымның ішінде екінші рет Лига кубогына жеңіске жеткізіп, "Мидлендс" командасының елдегі жетекші клубтар қатарына қайта оралуын жалғастырды.

Бірінші дивизион

Ливерпуль лига чемпионы кубогын Ипсуич Таун және Манчестер Ситимен маусым бойы тікелей бәсекелесіп, финалдық ойынға дейін тартысқа түсті, нәтижесінде Сити Ипсуичті екінші орынға ықпалдады. Ипсуич үшінші орынды, Астон Вилла төртінші орынды алды және үш маусымның ішінде екінші Лига кубогын жеңіп алды, ал Ньюкасл Юнайтед топ бестікке кірді. Манчестер Юнайтед алтыншы орынды иеленді, бірақ Ливерпульді 2–1 есебімен жеңіп, ФА Кубогының финалында жеңіске жетті және қарсыластарының бір маусымда үш турнирде жеңіске жеткен алғашқы ағылшын командасы болуына кедергі келтірді. Квинс Парк Рейнджерс титулға жақын болғаннан кейін бір жыл өткен соң 14-орынға түсті, ал 1975 жылғы чемпион Дерби Каунти 15-орынды алды, менеджер Дейв Маккей Рождествоға дейін жұмыстан босатылып, 26 жасар жаттықтырушы Колин Мерфимен ауыстырылды – бұл Футбол Лигасында команданы басқарған ең жас жаттықтырушылардың бірі. Тоттенхэм Хотспур және Сток Ситидің Бірінші дивизиондағы ұзақ жылдарға созылған өкілдігі құлдыраумен аяқталды. Сток өздерінің менеджері Тони Уоддингтонды жұмыстан шығарды. Маусымның соңғы күні үш команда соңғы құлдырау орнынан құтылуға үміттенген кезде, Ковентри Сити мен Бристоль Сити арасындағы ойын 2–2 есебімен тең аяқталды. Ковентри клубының төрағасы Джимми Хилл «көпшілік тығыны» салдарынан ойынды он бес минутқа кешіктірді. Ойын аяқталуға он минут қалғанда, екі команда да тең есепте болғанда, Сандерленд Эвертоннан жеңілгені туралы хабарлама радио арқылы таратылды, нәтижесінде ойын дерлік тоқтады. Екі клуб та құтылып, Сандерленд құлдырады.

Екінші дивизион

"Вулф" командасы екінші дивизионның чемпионы ретінде бірінші дивизионға дереу оралды. Оларға екі маусымдық үзілістен кейін бірінші дивизионға қайтқан "Челси" және Брайан Клоудың амбициялық "Ноттингем Форест" командасы қосылды. "Болтон Вондерерс" пен "Блэкпул" бір ұпай айырмамен дивизионда қалды. "Херефорд Юнайтед", "Плимут Аргайл" және "Карлайл Юнайтед" үшінші дивизионға жіберілді. "Херефорд" бұрынғы маусымда үшінші дивизионды жеңіп алғаннан кейін екінші дивизионның соңғы орынында қалған алғашқы клуб атанды.

Үшінші бөлім

Мэнсфилд Таун үшінші дивизионда жеңіске жетіп, үш маусымның ішінде екінші рет жоғары дивизионға көтерілді. Алан Мюллери Брайтон клубын жоғарылатуға жеткізді. Соңғы жоғарылау орыны "Кристал Пэлас" клубына бұйырды, онда Терри Вениблз менеджерлік карьерасын керемет бастады. "Ротэрхэм Юнайтед" гол айырмасы бойынша дивизионда қалды, ал "Рексэм" бір ұпай жетпей қалды. "Шеффилд Уэнсдей" бір жыл бұрын төртінші дивизионға түсуден құтылып, сегізінші орынға көтерілді, ал "Линкольн Сити" тоғызыншы орынды иеленді. Менеджер Грэхам Тейлор бірінші және екінші дивизион клубтарының қызығушылығына ие болды, бірақ Синсил Банктен кетіп, төртінші дивизиондағы "Уотфорд" клубын қабылдады, оны жақында Эльтон Джон сатып алған еді. "Йорк Сити", "Нортгемптон Таун" және "Рединг" клубтары "Гримсби Таун" клубымен бірге төртінші дивизионға түсті, ал "Гримсби Таун" әкімшілікке өтті.

Төртінші дивизия

Кембридж Юнайтед Рон Аткинсон басшылығымен Төртінші дивизионның чемпионы атанды, бұл оларды Үшінші дивизионға көтерді. Эксетер Сити, Колчестер Юнайтед және Брэдфорд Сити де жоғары дивизионға өтті. Суонси Сити промоушенге бір ұпай жетпей қалды. Уоркингтон үшін ауыр маусым болды, нәтижесінде олар Футбол лигасына төртінші рет қайта сайлануға үміттене алды, бірақ бұл олардың клубтарының ақыры шыдамдылықты жоғалтып, Лигадан шығаруға дауыс беруіне себеп болды. Бұл олардың Солтүстік Премьер-лигасына түсіп кетуіне әкеп соқты. Олардың орнына Оңтүстік лигасының чемпионы – Уимблдон келді, ол келесі он жылда үлкен жетістіктерге жететін еді. Британдық эстрада жұлдызы Элтон Джон Төртінші дивизиондағы Уотфорд клубын сатып алып, маусым соңында Грэм Тейлорды бас тренер етіп тағайындады. Арсеналдың бұрынғы бас жаттықтырушысы Берти Ми зейнетінен қайтып, Тейлордың ассистенті ретінде Уотфордта жұмыс істеді. Джон бірден Уотфордқа Бірінші дивизион футбол әкелетінін мәлімдеп, өзінің амбицияларын көрсетті.

Жұлдызды менеджерлер

Боб Пейсли «Ливерпульдің» лигалық титулын сақтап қалды және оларды тұңғыш рет Еуропа кубогының жеңісіне жеткізді. Томми Дочерти «Манчестер Юнайтедтің» 14 жылдық ФА Кубогы күтуін аяқтады және Мэтт Басбиден кейінгі тұңғыш трофейін сыйлады. Рон Сондерс «Астон Виллаға» тағы бір Лига кубогы жеңісін сыйлады. Брайан Клоу «Ноттингем Форестті» Бірінші дивизионға көтеруге көмектесті.

Өлімдер

22 қазан 1976 – Уилли Гамильтон, 38 жас, бұрынғы шотландтық халықаралық шабуылшы, «Шеффилд Юнайтед», «Миддлсбро» және «Астон Вилла» клубтарында, сондай-ақ бірнеше шотланд клубтарында ойнаған. Жүрек талмасынан Канадада қайтыс болды. 20 наурыз 1977 – Питер Хаусман, 31 жас, «Оксфорд Юнайтед» клубының жартылай қорғаушысы, ол бұрын «Челси» сапында 1970 жылы Англия Кубогын (ФА Кубогы) және бір жылдан кейін Кубок иелері кубогын жеңіп алған. Хаусман Оксфорд маңындағы жол апатында қаза тапты. Оның әйелі де апатта көз жұмды. 18 мамыр 1977 – Тони Эвейард, 21 жас, «Скарбороу» клубының қанат шегі, екі күн бұрын Солтүстік Премьер-лигасының ойынында бас жарақаты алып, сол себепті ауруханада қайтыс болды.