Кіріспе

Төзімді, тегіс, шыны тәрізді тінді омыртқалылардың қабырғаларының алғы ұштарында кездеседі.

Қабырғалық шеміршектер – қабырғаларды алға қарай ұзартуға және кеуде қуысы қабырғаларының серпімділігіне үлес қосуға қызмет ететін гиалинді шеміршектердің жолақтары. Қабырғалық шеміршек тек қабырғалардың алдыңғы бөлігінде ғана табылады, ол медиалды кеңеюді қамтамасыз етеді.

1-12 қабырғадан айырмашылығы

Алғашқы жеті жұп кеуде сүйегімен байланысты; келесі үші әрқайсысы алдыңғы қабырғаның шеміршегінің төменгі жиегімен бунақталған; соңғы екеуінің ұштары сүйір болып, іш қабырғасының қабырғасында аяқталады. Қабырғалар сияқты, қабырға шеміршектері де ұзындығы, ені және бағыты бойынша әртүрлі. Олардың ұзындығы біріншіден жетіншіге дейін артады, содан кейін біртіндеп он екіншіге дейін азаяды. Олардың ені, сондай-ақ аралықтарының ені де біріншіден соңғыға дейін тарылады. Олар қабырғаларға бекітілген жерлерінде кең, ал кеуде сүйегіне қарай тар болып келеді, бірінші екеуі бойымен бірдей енде, ал алтыншы, жетінші және сегізінші қабырғалары шеттері жанасқан жерде кеңейеді. Олар бағыты бойынша да өзгеше: біріншісі кеуде сүйегіне қарай сәл төмендейді, екіншісі көлденең, үшіншісі аздап жоғары көтеріледі, ал қалғандары бұрышты, қабырғалардың бағытын қысқа ғана қашықтықта бақылайды, содан кейін кеуде сүйегіне немесе алдыңғы шеміршекке қарай көтеріледі.

Құрылымы

Әр қабырға шеміршегінің екі беті, екі жиегі және екі ұшы бар.

Беттері

Алдыңғы беті дөңгелек, алға және жоғары қарай бағытталған: біріншісі қабырға-құрсау байламға және субклавиус бұлшық етіне бекітіледі; алғашқы алты немесе жетісінің кеуде ұштары үлкен кеуде бұлшық етіне жалғасады. Қалғандары іштің кейбір жалпақ бұлшық еттерімен жабылып, оларға ішінара бекітіледі. Арғы беті ойыс, артқа және төмен қарай бағытталған; біріншісі стернотиреоид бұлшық етіне, үшіншіден алтыншысына дейінгілері көлденең кеуде бұлшық етіне, ал алты немесе жеті төменгілері көлденең ішек бұлшық етіне және диафрагмаға жалғасады.

Шекаралары

Екі шекараның жоғарғысы ойыс, төменгісі дөңгелек; олар ішкі қабырғааралық бұлшықтарға бекіну үшін арналған. Алтыншы шекараның жоғарғы жиегі үлкен кеуде бұлшығына да бекінеді. Алтыншы, жетінші, сегізінші және тоғызыншы қабыршақтардың төменгі жиектері ең дөңгелек нүктелерінде өкшеге ұқсас ілмектерді көрсетеді. Бұл ілмектердің тегіс, сопақ беттері бар, олар тікелей жетінші, сегізінші, тоғызыншы және оныншы қабыршақтардың жоғарғы жиектерінен аздап иілген ілмектермен байланысады.

Интерхондральды буындар

Интерхондральды буындар – қабырғалардың жағалау шеміршектері арасында қалыптасатын буындар. Алтыншы, жетінші және сегізінші, кейде тоғызыншы және оныншы қабырға шеміршектерінің тікелей жиектері кішкентай, тегіс, сопақша беттер арқылы бір-бірімен байланысады. Әрбір буын жұқа буындық капсуламен қоршалған, ішкі жағы синовиальды мембранамен жабылып, бүйірлік және орталық жағынан шеміршектер арасында өтетін буындық талшықтармен (интерхондральды байлауыштар) нығайтылған. Кейде бесінші қабырға шеміршегі, одан сирек тоғызыншы және оныншы шеміршектері, кішкентай сопақша беттер арқылы жанындағы шеміршектермен төменгі жиектерінен байланысады; көбінесе байланыс бірнеше байлаушы талшықтар арқылы жүзеге асырылады.

Аяқ-қол

Әр шеміршектің бүйірлік ұшы оған тиесілі қабырғаның сүйекті тінімен үздіксіз жалғасады. Біріншісінің орталық ұшы кеуде сүйегімен жалғасады; ал одан кейінгі алтысының орталық ұштары дөңгелек болып келеді және кеуде сүйегінің бүйірлік жиектеріндегі шағын ойыстарға орналасады. Сегізінші, тоғызыншы және оныншы қабырға шеміршектерінің орталық ұштары сүйір болып келеді және әрқайсысы тікелей жоғарыдағы шеміршекпен байланысады. Он бірінші және он екінші шеміршектер сүйір және бос.

Клиникалық маңызы

Қартайған кезде қабырға шеміршектері беткі сүйектеуге бейім, әсіресе 50 жастан асқан әйелдерде. Костохондрит және Тиец синдромы кезінде қабырға шеміршегінің қабынуы пайда болады. Бұл көкірек ауыруының жиі кездесетін себебі. Ауыр жарақат қабырға шеміршегінің сынуына әкелуі мүмкін. Мұндай жарақаттар көбінесе рентгенде байқалмайды, бірақ КТ сканированиесі арқылы анықталады. Әдетте бұл процедура жалпы анестезия астында жүргізіледі, бірақ IV седация да қолданылуы мүмкін. Процедура кезінде плевраның жарылуына аздаған қаупі бар.