Тілзит актісі: Кіші Литваның бірігу туралы жарияланымы
Act of Tilsit
Тілзит актісі (1918) – Кіші Литва мен Литваның бірігу туралы талап. Шығыс Пруссиядан Литва жерлерін бөліп алу, Келаіпа (Мемель) аймағының тарихы. Литва тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тільзит актісі – 1918 жылғы 30 қарашада Кіші Литваның Ұлттық кеңесінің 24 мүшесі Тільзит қаласында қол қойған акт. Қол қоюшылар Кіші Литва мен Үлкен Литваны бірыңғай Литва мемлекетіне біріктіруді талап етті. Бұл, пруссиялық литвалықтар қоныстанған Шығыс Пруссияның солтүстік аймақтарын Германия империясынан бөліп алуды білдірді. Шығыс Пруссияның Неман өзенінен солтүстікке қарай орналасқан бөлігі, Мемель аймағы (Клайпеда қаласына дейін) Версаль келісімі бойынша Польшаның күш-жігерімен Германиядан бөлініп, Ұлттар Лигасының бақылауына берілді. Неман өзенінің оңтүстігінде орналасқан Шығыс Пруссияның қалған бөлігі, оның ішінде актіге қол қойылған Тильзит қаласы Германия құрамында қалды. Литваға бағытталған Пруссия литвалықтарының басшылары Вильгельм Строст пен Вильгельм Гайгалат бұл актіге қол қоймады. Соңғысы Пруссия Литва Кеңесінің төрағасы болып сайланды, бірақ лауазымды қабылдаудан бас тартты. Оның орнына бас хатшы Ердмонас Симонаитис тағайындалды. Акт Кіші Литвада емес, Литва Республикасында ғана кеңінен жарияланды. Бұл және басқа да фактілер актінің негізінен "көрсетуге арналған" құжат екенін, Кіші Литваның Ұлттық кеңесінің пікірін кеңінен таныстыру мақсатында жасалғанын көрсетеді. Ақырында, Тільзит актісі 1923 жылғы Клайпеда көтерілісі кезінде маңызды үгіт құралына айналды, одан кейін Мемель аймағы (Клайпеда облысы) Литваға қосылды. 1939 жылғы наурыз айында Литва нацистік Германияға Клайпеда аймағын беруге мәжбүр болды. Кейіннен нацистер Тільзит актісіне қол қойғандардың кейбіреулерін мемлекетке қарсы қызмет еткені үшін қуғынға түстірді, ал Симонаитис нацистік концлагерге жіберілді, бірақ аман қалды.
The Act of Tilsit was an act, signed in Tilsit by 24 members of the National Council of Lithuania Minor on November 30, 1918. Signatories demanded unification of Lithuania Minor and Lithuania Proper into a single Lithuanian state. This would mean detaching the northern areas of East Prussia, inhabited by Prussian Lithuanians, from the German Empire. The part of East Prussia north of Neman River, the Memel Territory up to the city of Memel (Klaipėda), was detached by Polish efforts by the Treaty of Versailles and placed under the supervision of the League of Nations. The rest of East Prussia, located south of the Neman River, including the town of Tilsit, where the act was signed, remained within Germany. The Act was not signed by the main pro Lithuanian oriented Prussian Lithuanian leaders Wilhelm Storost and Wilhelm Gaigalat. The latter was elected as chairman of the Prussian Lithuanian Council, but refused to take the position. He was replaced by general secretary Erdmonas Simonaitis. The act was widely published in the Republic of Lithuania only rather than in Lithuania Minor. It, among other facts, suggest the act primarily being a "show" document, intended to widely present an opinion of the National Council of Lithuania Minor. Eventually, the Act of Tilsit became an important propaganda tool during the staged Klaipėda Revolt of 1923, after which Memel Territory (Klaipėda Region) was annexed by Lithuania. In March 1939, Lithuania was forced to cede Klaipėda Region to Nazi Germany. Some of the signatories of the Tilsit Act were later persecuted by the Nazis for treason, and Simonaitis was sent to a Nazi concentration camp but survived.