Вильнюс уезі – Литваның ең ірі әкімшілік бөлігі. Тарихы, географиясы, әкімшілік реформалар мен статистикалық ақпараттар туралы біліңіз. Литва аймақтары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Литваның Вильнюс уезі – Литваның 10 уезінің ішіндегі ең ірісі, елдің шығысында Вильнюс қаласы төңірегінде орналасқан. Литваның статистика департаменті мен Eurostat оны Астана аймағы немесе Sostinės regionas деп те атайды. 2010 жылдың 1 шілдесінде уездік әкімшілік таратылды, және осы күннен бастап Вильнюс уезі аумақтық және статистикалық бірлік ретінде сақталып келеді.
County of Lithuania
Vilnius County is the largest of the 10 counties of Lithuania, located in the east of the country around the city Vilnius and is also known as Capital Region or Sostinės regionas by the Lithuanian statistics department and Eurostat. On 1 July 2010, the county administration was abolished, and since that date, Vilnius County remains as the territorial and statistical unit.
Тарих
18-ші ғасырдың соңында Польша-Литва одағының бөлінісіне дейін бұл аймақ Польша-Литва одағының Вильнюс воеводтығы мен Тракай воеводтығына қарасты. Ресей империясында ол Солтүстік-Батыс аймағына кірді және шамамен оның Вильна губернаторлығымен (1843 жылдан бастап) сәйкес келді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылғы неміс шабуылынан кейін, неміс әскері оны басып алды. Соғыстан кейін, аймақтың бір бөлігі неміс әскері шыққаннан кейін құрылған жергілікті поляк басқаруында болды. 1919 жылы поляк-большевик соғысы басталғанда, Қызыл Армия оны басып алды, бірақ поляк әскері оларды кері ығыстырды. 1920 жылы Қызыл Армия қайтадан басып алды, бірақ Варшава шайқасында жеңілгеннен кейін Кеңес үкіметі Литва Республикасының қалаға билігін мойындады. Большевиктер шегінген кезде, олар Литваға аймақтың егемендігін өткізді. Польшалық қолбасшы Юзеф Пилсудский өзінің бағынышты генералы Люциан Желиговскийге литвалық-белорусь дивизиясын "қозғалысқа" жіберіп, Литваға соғыс жарияламастан Вильнюс қаласын басып алуға бұйрық берді. Болашақ Вильнюс округінің аумағы поляк күштеріне литвалық күштердің елеулі қарсылығынсыз түсті, және генерал Желиговский қысқа ғұмырлы Орталық Литва Республикасын құрды. 1922 жылы өткен сайлаулардан кейін мемлекет Польшаға қосылды (Вильнюс аймағы, Орталық Литва). 1939 жылғы нацистік-кеңестік одақ пен Польшаның қорғаныс соғысының нәтижесінде, аймақ Кеңес Одағының басып алуына түсті, ол қазіргі Вильнюс және Утена округтерінің бөліктерін Литваға берді, бірақ келесі жылы оларды қайтадан қосып алды. 1941 жылы нацистік Германия оны басып алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аймақта көптеген қарсылық күштері құрылды, ең белгілілері – Польшаның үй армиясы және 1943 жылдан кейін кеңес партизандары. Соғыстан кейін Вильнюс округі 1944-1950 жылдар аралығында Литва КСР-індегі соғысқа дейінгі тәуелсіз мемлекеттің қалдығы ретінде сақталды. Осы кезеңде оның халқының көп бөлігі «репатриация» деп аталатын шара кезінде Польшаға көшіп кетті. 1990 жылдан кейін Литва тәуелсіздік алғаннан кейін, 1994 жылы Вильнюс округі жаңадан құрылды. Бұл құрылымның бұрынғылардан өзгеше шекаралары бар және бұл аймақтағы бұрынғы құрылымдармен тікелей байланысы жоқ. Округтің миссиясы да өзгеше: оның басты мақсаты (Литваның басқа округтері сияқты) оның аумағындағы муниципалитеттердің Литва заңдарын сақтауын қадағалау болып табылады.
Until the Partitions of the Polish–Lithuanian Commonwealth in late 18th century the area belonged to the Vilnius Voivodship and Trakai Voivodship of the Polish–Lithuanian Commonwealth. In the Russian Empire it belonged to the Northwestern Krai and approximately corresponded to its Vilna Governorate (as of 1843). During World War I, following the German offensive of 1915, it was occupied by the German army. After the war, some parts of the area was ruled by local Polish self government established after the German Ober Ost army withdrew from the area. Following the start of the Polish Bolshevik War in 1919, it was occupied by the Red Army, which was pushed back by the Polish Army. In 1920, it was again occupied by the Red Army, but the Soviets officially recognized the sovereignty of the Lithuanian Republic over the city immediately after defeat during Battle of Warsaw. During their retreat, the Bolsheviks passed the sovereignty over the area to Lithuania. The Polish commander Józef Piłsudski ordered his subordinate general Lucjan Żeligowski to "rebel" his Lithuanian Belarusian division and capture the city of Vilnius, without declaring war on Lithuania. The area of the future Vilnius County was seized by the Polish forces without significant opposition from Lithuanian forces and Gen. Żeligowski created a short lived state called the Republic of Central Lithuania. Following the elections held there in 1922 the state was incorporated into Poland (see Vilnius region, Central Lithuania). As a result of the Nazi Soviet Alliance and the Polish Defensive War of 1939, the area was captured by the Soviet Union, which transferred parts of what is now Vilnius County and Utena County to Lithuania, only to annex it the following year. In 1941, it was conquered by the Nazi Germany. During World War II, the area saw formation of many resistance units, most notably the Polish Home Army and, after 1943, Soviet partisans. After the war, Vilniaus Apskritis existed as a relic of the pre war independent state in Lithuanian SSR between 1944 and 1950. In this period, a significant part of its population moved to Poland during the so called repatriation. After 1990, when Lithuania became independent, Vilnius county was re established differently in 1994. This entity has different boundaries than any previous entity and is not directly related to previous entities in this area. The mission of the county is different as well: its primary goal (as in that of Lithuania's other counties) is to oversee that municipalities in its area follow the laws of Lithuania.
Экономика
2022 жылы Вильнюс округінің жан басына шаққандағы ЖІӨ 35 300 евроны құрады, осылайша ол Литва және Балтық елдеріндегі ең бай округ атанды.
In 2022, GDP per capita of Vilnius County was €35,300, making it the richest county in Lithuania and Baltic States.