Тәуелді кейін қалдыру эффектілері және түс пен бағыттың өзара әрекеті
Contingent aftereffect
Кездейсоқ соңғы эффектілер – қабылдау бұзылыстары, ұзақ әсерден кейін пайда болады. Визуалды, естімелік, тактильді түрлері бар. МакКаллох эффектісі мысалы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Адамның қабылдауында контингенттік кейінгі әсерлер – бұл ұзақ уақыт бойы индукциялық стимулға ұшырағаннан кейін сынақ стимулында байқалатын иллюзорлық қабылдаулар. Контингенттік әсерлер қарапайым әсерлерден өзгеше, соңғысы иллюзияның/бұрыс қабылдаудың пайда болуы үшін қосымша сынақ стимулын қажет етпейді. Контингенттік әсерлер әртүрлі қабылдау салаларында зерттелді. Мысалы, визуалды контингенттік әсерлер, аудиторлық контингенттік әсерлер және тактильді контингенттік әсерлер анықталған. Визуалды контингенттік әсердің мысалы – МакКоллоу эффектісі. МакКоллоу эффектісі – түс және бағдарды өңдеумен байланысты контингенттік әсерлердің бір тобы. Оны көк және қара түсті тік торды, жасыл және қара түсті көлденең тормен кезектестіре ұсыну арқылы тудыруға болады. Бірнеше минуттық индукциядан (5 минут немесе одан да көп уақыт жақсы) кейін, содан соң бірнеше минуттық үзілістен кейін, қара және ақ тік және көлденең торлар түсті болып көрінеді. Мысалда тік сызықтар жасыл, ал көлденең сызықтар қызғылт түсті болады. Сондықтан, сынақ өрісінде байқалатын түс сол өрістегі сызықтардың бағытына байланысты. Сонымен қатар, иллюзиядағы бағдар-түс байланысы бейімделу стимулындағы байланыстың керісінше болады (яғни, мажента тік және жасыл көлденең бейімделу торлары көлденең сынақ торларында мажента иллюзиясын, ал тік сынақ торларында жасыл иллюзиясын тудырады). Егер адам басын 90° бұрса, иллюзия өзгеріп кетеді. Бұл әсер ретинотопиялық, яғни әсер ретинадағы сынақ сызықтарының бағытына тәуелді. Түс контингенттік қозғалыс әсерлері және осы құбылыстардың басқа да түрлері бар.
In human perception, contingent aftereffects are illusory percepts that are apparent on a test stimulus after exposure to an induction stimulus for an extended period. Contingent aftereffects can be contrasted with simple aftereffects, the latter requiring no test stimulus for the illusion/mis perception to be apparent. Contingent aftereffects have been studied in different perceptual domains. For instance, visual contingent aftereffects, auditory contingent aftereffects and haptic contingent aftereffects have all been discovered. An example of a visual contingent aftereffect is the McCollough effect. The McCollough effect is one of a family of contingent aftereffects related to the processing of color and orientation. One can induce the aftereffect by exposure to a magenta and black vertical grating alternating with a green and black horizontal grating. After a few minutes of induction (5 or more is best), followed by a break of a few minutes, black and white vertical and horizontal gratings will appear colored. The verticals will look green and horizontals pink in the example given. Therefore, the illusory color apparent on the test fields is contingent on the orientation of the lines in that test field. Furthermore, the orientation color contingencies present in the illusion are the reverse of those present in the adapting stimulus (i. e., the magenta vertical and green horizontal adaptation gratings produced illusory magenta on the horizontal test gratings and illusory green on the vertical test grating). The illusion will reverse if one rotates one's head 90°. This is because the effect is retino topic, that is, the effect is dependent on the orientation of the test lines on the retina. There are also color contingent motion aftereffects, and other varieties of these phenomena.