Кіріспе
Нат Лэнгем (20 мамыр 1820 – 1 қыркүйек 1871) – ағылшын боксшысы, орта салмақтағы жалаң қолмен жекпе-жекке қатысатын жүлделі күрескер. Ол Томас Сайерсті ағылшын орта салмағы бойынша чемпиондық атағын қорғап тұрғанда жеңген жалғыз адам болып танылды. Лэнгем 1846 жылғы 23 қарашада Джордж Гаттериджді жеңіп, алғаш рет чемпион атанды.
Nat Langham (20 May 1820 – 1 September 1871) was an English middleweight bare knuckle prize fighter. He had the distinction of being the only person ever to beat Thomas Sayers while defending the English middleweight championship. Langham first took the championship by defeating George Gutteridge on 23 November 1846.
Ерте өмір
Стивен Натаниел Лэнгем 1820 жылы мамыр айында Лестерширдегі Хинкли қаласындағы Жоғарғы Касл көшесіндегі Крос Киз Ярдтағы сарқырама жағдайда, аяқ киім тоқушы Натаниел мен Мэри Лэнгемнің отбасында дүниеге келді. Ол әрқашан сөйлеу кемістігімен сөйледі, бұл сегіз жасында базардан ыстық картоп ұрлау оқиғасының салдарынан болды. Қолына ұсталған соң, сатушы ыстық картопты аузына тығып жіберді, бұл ауыр және қайтымсыз тіндік зақымдануға әкелді. Кейінірек өмірінде ол бала кезінде егістікте жұмыс істегенін айтты, бірақ бұл оның кедей қалалық өміріне деген ұялуы мен ашуынан туған ойдан шығарылған әңгіме болуы мүмкін. Чемпионат жекпе-жегі әр тарапқа 25 фунттан өтті. Гаттеридж жекпе-жектің бірінші жартысында үстемдікке ие болып, Лэнгемді екі рет жерге құлатты. Бірақ Гаттеридж ертеде екі көзіне де соққы алғандықтан, жекпе-жектің ортасына қарай шаршады. Алғашқы қиын жекпе-жектен кейін қалпына келген соң, 53-ші раундта Лэнгем екінші дем алды, қолдары толық созылып, бірнеше сол және оң соққылар жасады, содан кейін Гаттериджді бұрышына жақын үймеге жіберген, нокаутқа жақын соққы берді.
Томас Сейерсті жеңу, 1853 жыл
Кішкентай жүлделер болғанына қарамастан, рингтегі шеберлігі оған үлкен байлық әкелді. Кембридждегі пабта бармен және бокс жаттықтырушысы болып жұмыс істегеннен кейін, Лэнгем уақытша бокспен арылысынан шығып, 18 қазан 1853 жылы ағылшын орта салмағы бойынша соңғы рет чемпиондыққа таласты. Ол ең танымал болған жеңісінде Лэнгем Томас Сайерсті екі сағатқа созылған 61 раундта нокаутқа жіберіп жеңді. Бұл жекпе-жек Англияның Саффолк графтығындағы Лейкенхит қаласында, Кембриджден солтүстік-шығысқа қарай жиырма миль жерде, билет алған екі мың адам мен тағы мыңға жуық сырттан бақылаушылардың алдында өтті. Кейбір дереккөздер Сайерс матч алдында денсаулығының нашар болғанын, тұмауға шалдыққанын айтады. 30-раундқа қарай Лэнгем әлсіз көрінді, бірақ ол шеберлікпен күресіп, Сайерстің бетіне дәл соққылар жасады, қарсыласының көру қабілетін жоғалтатыны сезілді. 56-раундқа қарай Лэнгемнің жиі соққыларынан Сайерстің екі көзінің де көруі қиын болатыны анық болды. Puglistica соңғы раундтарда «Сайерс не істеп жатқанын көре алмайтыны сөзсіз болды» деп жазды, ал оның жақтастары оны алаңдап алып кетуді сұрады. Мейс те Лэнгемнің Rum Pum Pas бокс клубында боксшы ретінде өнер көрсетті. Шараны өткізген жердің иесі, тәртіпсіз көрермендердің салдарынан келген зардапты өтеу үшін Каунттан 10 фунт стерлинг талап етіп шағымданып, қоршаулардың зақымдануын да көрсетті, сондай-ақ Лэнгемге қарсы да ұқсас шара қолданылды.
Бокстан тыс мансап
Бокспен ерте зейнетке шыққаннан кейін Лэнгем бокс стендін ашты, онда боксшылар жанкүйерлердің көңілін көтеру үшін жаттығу айқастарын немесе көрсету жекпе-жектерін өткізе алатын. Мұндай шаралар көбінесе Лондон маңындағы қалалық жәрмеңкелерде ұйымдастырылатын.
Кембрий дүкендері мейрамханасы, 1853 жыл
Лондонға қайтып келгеннен кейін Лэнгем қазіргі Чарринг Кросс жолында орналасқан «Кембрий дүкендерін» ашты, ол Лондон аймағындағы таверна немесе қоғамдық үй болды. Ол Вестминстердегі Ковент-Гарденге жақын қаладағы өркендеген бөлігінде қалған өмірінің көп бөлігін қонақүйші немесе мейманхана иесі ретінде өткізді. 1860 жылы «Лондон Таймс» газетіне жазған хатында алаңдаған бақылаушы жүлделі жекпе-жектерге дайындық «Кембрий дүкендері» клубында жүргізілгенін, боксшылар жекпе-жектен бұрын салмақталғанын және жекпе-жектен кейін көрсетілгенін жазды. Клубта әр түні дерлік жаттығулар, ән салу және би болу үшін жиналатын. Билер ауыр ағаш кепштермен және ысқырықтармен шулы болды. Кез келген үлкен жекпе-жектен бұрын, оның барысында және кейін Лондонның ең төменгі және заңсыз топтарының 2000-3000-ы жиналып, ант-қасам жететін, күресетін, ұрыс-керіс жасайтын және айқайлап шу шығаратын. Олар Лэнгемнің «Кембрий дүкендерін» және айналасындағы көшелерді толтырып, полицияны алаңдатып, қорқып қалған көршілерді дүкендерін жабуға мәжбүр етті.
Ром-Пум-Пас клубы
1850-ші жылдардың басында ол Вестминстердегі «Кембрийлік дүкендерінің» жоғарғы қабатында Rum Pum Pas клубын ашты. Бұл клуб бокс өнерін ұнататын бай және аристократиялық клиенттерге тамақтану, бокс үйрету және бокс жарыстарын ұсынды. Оның клиенттерінің арасында жоғары шенді теңіз офицерлері, ықпалды бизнесмендер және парламент мүшелері болды. Клубқа жиі келетін ең үздік боксшылар, Кембридж студенттері мен аристократия Лэнгемнің беделін және қоғамдағы орнын нығайтты. Лэнгем қайтыс болғаннан кейін, онда өткізілген жекпе-жектер мен спарринг матчтары зейнеткер боксшы, клубтың демеушісі және жақсы досы Алекс Кинге тиесілі «Two Tuns» тавернасына көшірілді.
Кембрий дәуіріндегі дүкендер тавернасының жоғалуы
1860 жылдың сәуірінде Вестминстердің лицензиялық кеңесі Мейстің «Кембриан дүкендері» тавернасының лицензиясын жаңару туралы өтінішін қабылдамады, себебі боксшылардың беделі төмен болды, клубтың ішінде де, сыртында да көпшіліктің үнемі шуы көтеріліп, сондай-ақ оның тавернасында жақында шабуыл мен қарақшылық оқиғасы болған еді. Лэнгем 1861 жылдың қазанына дейін «Кембриан дүкендері» тавернасындағы үлесін сатты, бірақ ол бокс промоутері және екінші рет қатысушы ретінде әрекет етуін жалғастырды. Өмірінің соңғы жылдары Лэнгем Лондонның Жоғарғы Сент-Мартин көшесіндегі «Митре» тавернасының иесі болды, бұл боксшыларға таныс болған және кейде жарыстар өткізілетін тағы бір орын еді. «Митре» Кастл көшесіндегі «Кембриан дүкендері» тавернасынан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан, және ол кем дегенде 1868 жылға дейін «Митреде» бармен және үй иесі болып қызмет етті. 52 жасында Лондонның Вестминстеріндегі Лестер алаңындағы Кастл көшесіндегі «Кембриан дүкендері» тавернасындағы үйінде қайтыс болды. Өмірінде жақсы жағдаймен өмір сүргенімен, ол 100 фунттан аз жеке мүлікті қалдырды деп есептеледі. Қазір Хинклидегі Черч-стритте Лэнгемнің туған жеріне арналған көк тақта орнатылған, ал «Лэнгем Клоуз» деген көше оның есімін алып жүр.