Гарри Класпе́р: Англиялық қайық шебері мен есушісі
Harry Clasper
Гарри Класпе́р (1812-1870) – ағылшын қайық шебері және гребші. Жаңа үлгідегі жарыс қайықтарын жасаған, лопата тәрізді ескектерді ойлап тапқан атақты спортшы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англиялық кәсіпқой грекші және қайық жасаушы (1812–1870)
English professional rower & boat builder (1812 1870)
Гарри Класпер (5 шілде 1812 – 12 шілде 1870) – Англияның Тайнсайд аймағынан шыққан кәсіпқой грекші және қайық жасаушы. Ол жарысқа арналған жылдам қайықты (racing shell) және аутриггерлерді дамырған инновациялық қайық дизайнері болды. Ол қасық пішіндес ескектерді ойлап тапқан деседі. Ол Тайнсайдтың үш белгілі грекшісінің біріншісі болды, ал қалған екеуі Роберт Чемберс және Джеймс Ренфорт.
Harry Clasper (5 July 1812 – 12 July 1870) was a professional rower and boat builder from Tyneside in England. He was an innovative boat designer who pioneered the development of the racing shell and the use of outriggers. He is said to have invented spoon shaped oars. He was the first of three well known Tyneside oarsmen, the other two being Robert Chambers and James Renforth.
Ерте тарих
Гарри Класпер Дунстон қаласында дүниеге келді, қазір Гейтсхед метрополитендік округінің бөлігі, бірақ сол кезде Тайн өзенінің оңтүстік жағалауындағы тәуелсіз ауыл, Гейтсхедтен бір шақырым жоғарыда. Кейіннен оның отбасы Ньюкаслдан өзен бойымен төмен қарай орналасқан Джарроу қаласына көшіп барды. 15 жасында ол Жароу-Пит шахтасында жұмыс істей бастады, ол газды қауіптілігімен әйгілі болған. Біраз уақыттан соң Класпер шахта жұмысы оған қолайлы емес екенін шешті және Браунның Джарроудағы кеме құрылыс шеберханасында кеме жасаушының шәкірті болды. Сол жерде ол ағаш өңдеуді және кеме жасау қағидаларын үйренді. Бұл оған кейінірек өмірінде пайдалы болды. Біраз уақыттан соң оның отбасы Дунстонға қайтып келді, ал Класпер жақын маңдағы Дервентоудағы Гаресфилд Кокс компаниясында кокс жағушы және баржа жүргізуші болып жұмысқа орналасты. Баржа жүргізуші болып жұмыс істегені де кейінірек өмірінде оған жақсы қызмет етті. Содан кейін Класпер 1830-жылдардың ортасында Хоукс, Кроушей және Ұлдары темір зауытында біршама уақты жұмыс істеді. 1836 жылы ол бай отбасының мүшесі болған туған апасы Сюзанна Хоукске үйленді. Олардың неке куәлігінде Класпердің крестпен қол қойғаны көрсетілген, себебі ол оқи да, жаза да алмады, ал Сюзанна өз атына қол қойды.
Harry Clasper was born in Dunston, now part of the Metropolitan Borough of Gateshead, but then an independent village on the south bank of the River Tyne, a mile upriver from Gateshead. Later his family moved to Jarrow, also on the south bank of the Tyne, downriver from Newcastle. At the age of 15, he began to work at Jarrow Pit, which was notorious for firedamp. After a while, Clasper decided that mining did not suit him and he became apprenticed as a ship's carpenter in Brown's Boatyard, Jarrow. There he learnt about woodworking and the principles of boatbuilding. This would be useful to him in later life. After a while, his family moved back to Dunston and Clasper became employed as a coke burner and wherryman for the Garesfield Coke Company at nearby Derwenthaugh. His work as a wherryman would also serve him well in later life. Clasper then worked for a while at Hawks, Crawshay, and Sons Ironworks around the mid 1830s. In 1836 he married his cousin Susannah Hawks, a member of a wealthy family. Their wedding certificate shows Clasper signing with a cross, as he could not read or write, whilst Susannah signed her name.
Жарыс
Класпер ағасы Уильям және тағы екі адаммен жарыс командасын құрды. Гарри соққы беретін (қола жақтағы, рульге қарама-қарсы отырып, жылдамдықты анықтайтын қайықшы) болып қайық жүргізді, ал Роберттің тағы бір ағасы рульдік болды. Қайық "Своуэлл" деп аталды. Команда жақсы бастап, бірнеше жарыста жеңіске жетіп, Дервентоу командасы ретінде танылды. Класпер Derwenthaugh-дағы Skiff Inn мейрамханасын жалға алды және мейрамхана иесі болумен қатар, сол жерде қайық жасауды бастады. Ол өзі үшін 1840 жылы "Хак" және 1841 жылы "Янг Хок" атты екі қайық жасады. Соңғысымен ол 1842 жылы Дарам регаттасының жекелеген қайық жарысында жеңіске жетті. Жарыс және жаттықтырушылықпен айналысқан кезінде ол мейрамхана иелігін де жалғастырып, Гейтсхедтегі Skiff мейрамханасы және Ньюкаслдағы Скоттсвуд жолындағы Класпер қонақ үйі сияқты бірнеше мейрамханаларды басқарды. Ол содан кейін Оусберндегі Tunnel мейрамханасына көшіп, 1870 жылы қайтыс болғанға дейін сол жерде жұмыс істеді.
Clasper formed a racing crew with his brother William and two other men. Harry rowed as stroke (the oarsman who sits nearest the stern, opposite the cox and who sets the stroke rate) and another brother, Robert, acted as cox. The boat was named "Swalwell". The crew started well, winning several races and became known as the Derwenthaugh crew. Clasper took over the tenancy of the Skiff Inn, Derwenthaugh, and in addition to being a pub landlord, he began to build boats on the same site. He built two skiffs for himself, the Hawk in 1840 and the Young Hawk in 1841. With the latter he won the Durham Regatta Single Sculls race in 1842. During his time racing and coaching he continued to be a pub landlord, and ran a succession of pubs, including the Skiff pub in Gateshead and the Clasper Hotel on Scotswood Road, Newcastle. He moved on from there and finally settled at the Tunnel Inn, Ouseburn. He ran this until his death in 1870.
Өлім
Ол 1870 жылдың 12 шілдесінде, шамасы, инсульттан қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі үшін табыты Оусебурндағы "Туннел" қонақ үйінен Уикхемдегі Әулие Мария шіркеуіне әкелінді. Сапардың бір бөлігі өзенмен бу тіркелмелі кемемен жасалды, бұл кеме оның көптеген жеңістеріне куә болған маршруттың бір бөлігімен өтті. Мыңдаған адамдар қосылу процесі мен жерлеуге қатысты.
He died on 12 July 1870, probably of a stroke. For his funeral, the coffin was transported from the Tunnel Inn, Ouseburn to St Mary's Church, Whickham. Part of the journey was by paddle tug on the river, travelling over part of the course that had seen so many of his triumphs. Many thousands watched the funeral procession and burial.
Қалқалар
Класпер өзінің қайық спортындағы мансабының басында, жылдам жарыс қайықтарын жасау үшін корпустың сумен жанасатын ауданын азайту қажеттігін ерте түсінді, осылайша кедергіні азайтуға болады. Сол кезде қайықтар кең корпусты болды, себебі ескектер қабырғаға бекітілген және ескекшіге жеткілікті күш қажет болды. Кең қайықтардың сумен жанасатын беті үлкен болды. Бұл мәселені шешудің бір жолы – қайықтың жанына тіреуіштер орнату және ескектерді тіреуіштердің сыртқы ұштарына бекіту болды. Бұл қайықты мүмкіндігінше тар етіп жасауға және беттік ауданын азайтуға мүмкіндік берді, сонымен бірге ескекшілердің күшін әсерін бұзбады. Ағаш тіреуіштер алғаш рет 1828 жылы Тайнде сынақтан өтті, бірлік қайыққа орнатылды. Екі жылдан кейін, темір тіреуіштер қайыққа орнатылды. Класпер тіреуіштердің идеясын ойлап тапқан деуге болмайды, бірақ ол қайық дизайнеріне тар, жылдам қайық жасауға мүмкіндік беретін оның әлеуетін көрді. Бастапқы жылдары, Дервентоу командасы Темза командаларымен жарысқанда, тіреуіштермен жабдықталған тар корпусты қайықтарда болды, ал Темза командалары кең корпусты қайықтарда болды. Класпердің қайықтарының жарыстарда жеңіске жеткені тіреуіштерді қайық спортында стандарт ретінде орнатуға көмектесті.
Clasper realised early in his rowing career that, to produce faster racing boats, it was necessary to reduce the area of the hull in contact with the water, so as to produce less drag. At the time, boats were wide in the beam because the oar was attached to the gunwales, and the oarsman needed sufficient leverage. Wide boats had a large surface area in contact with the water. A way of getting round this problem was to attach outriggers to the side of the boat and attach the oars to the outer ends of the outriggers. This meant that the boat could be made as narrow as possible, thus reducing surface area, without affecting the leverage exerted by the oarsmen. Wooden outriggers had first been tried out on the Tyne in 1828, fitted to a sculling boat. Two years later, iron outriggers were fitted to a boat. It cannot be claimed that Clasper originated the idea of the outrigger, but he saw its potential in allowing the boat designer to produce a slimmer faster boat. In the early years, when the Derwenthaugh crew was racing against crews from the Thames, it was doing so in narrow beamed boats with outriggers whereas the Thames crews were in wide beamed boats. The sight of Claspers boats winning races helped to establish the use of outriggers as a standard in rowing.
Қабықшалы корпустар
Класпер жарыс қайықтарын жобалай бастаған кезде, стандартты қайық корпусы бірнеше штриктерден (немесе тақтайлардан) тұратын, корпустың төменгі жағынан кіл шығып тұратын. Ол, тағы бір Тинесайдтік қайық жасаушы Мэтью Тейлормен бірге, беткейдің ауданын және кедергіні азайту үшін жұмыс істеді. Олар кілді қайықтың ішіне орналастырып, корпустың әр жағына бір-бір штрикпен тұрғызды. Содан кейін бетіне мүмкіндігінше тегіс болу үшін бірнеше қабат лак жағылды. Бір штрикпен жасалған корпус идеясын бірінші болып кім ойлап тапқанын анықтау қиын. Роберт Джуит, Тайн өзенінің Данстон ауылындағы қайық жасаушы, Класпердің одан көшіргенін айтты, бірақ Класпер бұл талапты жоққа шығарды. Әлде кем болғаны, Класпердің даңқы оған құрмет алып келді.
At the time when Clasper was starting to design racing boats, the standard boat hull was constructed of a number of strakes (or planks), with a keel projecting from bottom of the hull. Together with Matthew Taylor, another Tyneside boat builder, he worked to reduce the surface area and drag. They did this by placing the keel inside the hull of the boat and constructing the hull with a single strake on each side. The surface would then be given several coats of varnish to give as smooth a finish as possible. It is difficult to say who was the first to initiate the idea of a single strake hull. Robert Jewitt a boat builder of Dunston on Tyne claimed that Clasper had copied the idea from him, a claim that Clasper denied. It was, perhaps, unfortunate for Jewit that Claspers fame meant that he received the credit.
Жылжымалы орындықтар
Нью-Йорктегі Нассау есу клубының мүшесі Джон К. Бэбкок жылғыш орындықты ойлап тапқан, ол есушілерге аяқтарының күшін соққыға қосуға мүмкіндік берді. 1870 жылы Бэбкок оны табысты қолдануға болатынын көрсеткенге дейін, оны жасауға бірнеше әрекет жасалды, бірақ ешқайсысы сәтті болмады. Осыған дейін Класпердің командалары және басқа да Тайнсайд есушілері өздерінің бекітілген орындықтарында сығу арқылы аяқтарын пайдаланып, ұзақ әрі күшті соққы жасау техникасын дамытқан. Бұл "дәстүрлі Тайн соққысы" деп аталды.
John C. Babcock, of the Nassau Rowing Club of New York, is credited with inventing the sliding seat, which allowed oarsmen to add the power of their legs to the stroke. There were several attempts to develop one without success until Babcock showed that it could be used successfully in 1870. Prior to that, Clasper's crews, and other Tyneside oarsmen had developed a technique of sliding on their fixed seats so as to make some use of their legs in producing a longer more powerful stroke. This became known as the "traditional Tyne stroke".