Еуроодақ пен АҚШ қарым-қатынастарының тарихы мен дамуы

Кіріспе

Еуропалық Одақ пен АҚШ арасындағы қарым-қатынас 1953 жылы басталды, АҚШ дипломаттары Еуропалық Көмір және Болат қауымдастығына (ЕО-ның 1951 жылы құрылған алғысы) және оның алты құрылтайшы елдерінің ұлттық үкіметтеріне (Бельгия, Франция, Италия, Люксембург, Нидерланды және Батыс Германия) сапар жасады. Екі тараптың қарым-қатынасы жақсы, және ол НАТО (әскери одақ), саудадағы ынтымақтастық және ортақ құндылықтар арқылы нығайтылады.

Дипломатиялық қатынастар орнату

АҚШ пен Еуропалық қауымдастық арасындағы дипломатиялық қатынастар 1953 жылы Еуропалық көмір және болат қауымдастығына алғашқы АҚШ бақылаушылары жіберілген кезде басталды. АҚШ-тың ЕКБҚ жанындағы өкілдігі Люксембургте 1956 жылы ресми түрде ашылды. Еуропалық комиссияның АҚШ-тағы делегациясы 1954 жылы Вашингтонда құрылды, ал Еуропалық қауымдастықтардағы АҚШ миссиясы, қазіргі уақытта Еуропалық одақтағы АҚШ миссиясы 1961 жылы Брюссельде құрылды. 2003 жылдың 25 қарашасында Брюссельде және 2004 жылдың 6 мамырында Вашингтонда АҚШ пен ЕО дипломатиялық байланыстардың 50 жылдығын атап өтті. АҚШ пен ЕО-ның көпшілігі Солтүстік Атлантика шарты ұйымының (НАТО) мүшелері болып табылады. Дегенмен, олар көптеген нақты мәселелерде келіспейді, сондай-ақ саяси, экономикалық және әлеуметтік бағыттары да жиі өзгеше болады. ЕО-ның толыққанды біріккен сыртқы саясаты болмағандықтан, мүше мемлекеттердің ортақ келісімге келген ұстанымы болмаған жағдайда қарым-қатынастар күрделірек болуы мүмкін, себебі ЕО сыртқы саясаты Ирак соғысы кезінде бөлінді. Қазіргі қарым-қатынасты түсіну үшін Еуропалық экономикалық қауымдастық (қазіргі Еуропалық одақтың алдағысы) құрылғанға дейінгі оқиғаларды қарастыру қажет. Трамп әкімшілігімен Еуропаның тәжірибесі (2017–2021) АҚШ сыртқы саясатының ұзақ мерзімді болжамдылығына қатысты нақты перспективаға қатысты белгісіздік қалдырды. Осы кезеңде екі тарап арасындағы сауда, климаттық шаралар және халықаралық шарттарға қатысу сияқты қайшылықтар күшейді. 2020 жылдың 2 желтоқсанында АҚШ-тың 2020 жылғы президенттік сайлауынан кейін Еуропалық комиссия жариялаған бірлескен хабарламада алдағы Байден әкімшілігімен ЕО-АҚШ қарым-қатынастарын жақсартудың жаңа күн тәртібін ұсынды, ол төрт маңызды саясат саласында серіктестікке ұмтылды: денсаулық сақтау, климаттың өзгеруі, сауда және технология, және қауіпсіздік. 2021 жылдың 5 наурызында ЕО комиссиясының президенті Урсула фон дер Ляйен мен АҚШ президенті Джо Байденнің телефон арқылы сөйлесуінен кейін ЕО мен АҚШ 4 айға Airbus және Boeing дауларына байланысты барлық жазалау тарифтерін тоқтатуға келісті. 2021 жылдың 20 қыркүйегінде ЕО комиссиясының президенті Урсула фон дер Ляйен Аустралия, АҚШ және Ұлыбритания келісімінен кейін Францияға (ЕО-ның бір мүшесі) көрсетілген қарым-қатынасты "қабылданбас" деп атады, себебі Аустралия Франциямен жасасқан ұзақ мерзімді келісімнен бас тартты. Сонымен қатар, Еуропалық кеңестің президенті Шарль Мишель АҚШ тарапынан "иәсіздік танытушылық" көрсетілгенін айыптады. ЕО-АҚШ сауда және технологиялар кеңесі (TTC) алғаш рет 2021 жылдың 29 қыркүйегінде Питтсбургте өтті.

Diplomatic relations between the U. S. and the European Community were initiated in 1953 when the first U. S. observers were sent to the European Coal and Steel Community. The U. S. Mission to the ECSC formally opened in Luxembourg in 1956. The Delegation of the European Commission to the United States in Washington, D. C. was established in 1954, and the United States Mission to the European Communities, now the United States Mission to the European Union, was established in 1961 in Brussels. In Brussels on November 25, 2003, and on May 6, 2004, in Washington, D. C., the U. S. and the EU celebrated 50 years of diplomatic ties. Both the US and the majority of EU member states are members of the North Atlantic Treaty Organization (NATO). And yet they have regularly disagreed with each other on a wide range of specific issues, as well as having often quite different political, economic, and social agendas. Since the EU does not have a fully integrated foreign policy, relations can be more complicated when the member states do not have a common agreed position, as EU foreign policy was divided during the Iraq War. Understanding the relationship today means reviewing developments that predate the creation of the European Economic Community (precursor to today's European Union). The European experience with the Trump administration (2017–21) left uncertainty vis à vis a realistic prospect on long term predictability of US foreign policy. The period saw a deepening of contradictions between both parties, including trade, climate action and adherence to international treaties. On December 2, 2020, following the 2020 US presidential election, a joint communication published by the European Commission lined up a proposal for a new agenda of improvement of the EU–US relations with the incoming Biden administration, seeking for partnership in four major policy areas: health response, climate change, trade and tech, and security. On March 5, 2021, following a call between EU Commission president Ursula von der Leyen and US president Joe Biden, the EU and the US agreed to suspend all the retaliatory tariffs linked to the Airbus and Boeing disputes for a 4 month period. On September 20, 2021, EU Commission President Ursula Von der Leyen called "not acceptable" the treatment of one of EU's member states (France) over the AUKUS submarine deal, when Australia, the United States and the UK negotiated a defence pact ditching a long standing Australian agreement with France. Similarly, European Council president Charles Michel denounced a "lack of loyalty" on the part of the US. The EU–US Trade and Technology Council (TTC) met for the first time on September 29, 2021, in Pittsburgh.