Кіріспе

Құстардың тыныс алу жүйесінің бөлігі, динозаврлар мен құстардың қаңқа жүйесінің құрамдас бөлігі. Ауа қапшықтары – ағза ішінде ауаның үнемі қалып отыратын кеңістіктер. Қазіргі жануарлардың ішінде құстарда ең көп ауа қапшықтары (9–11) болады, ал олардың жойылған динозавр туыстарының сүйектерінде пневматизация (ауа толу) күрт жоғарылаған.

Тыныс алудағы ауа қалталары

Құстардың тыныс алу жүйесінде ауа қалталары болады. Ауа қалталары ауаның бір бағытта ағынын қамтамасыз етеді, онда ауа өкпеге кіріп, бірдей жылдамдықпен шығады, бұл сүтқоректілер сияқты басқа төрт аяқты жануарлардың өкпелерінен өзгеше, оларда ауа толқынды түрде кіріп-шығады. Оларда газ алмасу жүрмейді. Дегенмен, бұл морфология құстардың түрлеріне қарай әртүрлі болады. Мысалы, тотықұстарда ауа қалталарының орналасуы басқаша. Жеке ауа қалталарының морфологиясы да құстардың таксономиялық топтары арасында әртүрлі. Керісінше, ауа қалталарында көлемді кеңею байқалады. Әртүрлі ауа қалталары кезекпен жирылып, кеңейеді, соның нәтижесінде ауа қозғалысы пайда болады, бұл құстардың тыныс алуының негізгі механизмі. Ауа қалталарының серпімділігі тыныс алу процесіне қатысқан барлық қозғалмалы бөліктердің уақытына байланысты. Құстардың қуыс пневматикалық сүйектері бар. Бас бөлігінен басқа құс сүйектеріндегі қуыс кеңістіктер ауа қалталарымен байланысқан, сондықтан тыныс жолы бітелген және сүйегі сынып, сүйектің ішкі жағы сыртқы ортамен байланысқан құс та тыныс ала алады. Бұл пневматикалық сүйектер пневматикалық емес сүйектерге қарағанда аз қан тамырланған және көптеген пневматикалық сүйектерде пневматикалық тесіктер (ауа өткізгіш саңылаулар) болады. Сүйек пневматикасы көбінесе қосымша сүйектерде кездеседі.