Кіріспе

Сакрококцигеялық тератома (СКТ) – кокцикс (құйрық сүйегі) тамырында дамитын, тератома деп аталатын ісіктің бір түрі. Ол негізінен примитивтік сызықтың қалдықтарынан пайда болады деп есептеледі. Сакрококцигеялық тератомалардың 75% жақсы өсінді, 12% қатерлі, ал қалғаны жақсы және қатерлі белгілерінің аралас болуымен сипатталатын "жас тератомалар" болып саналады. Жақсы өсінді сакрококцигеялық тератомалар көбінесе 5 айдан кіші балаларда кездеседі, ал үлкен балаларда қатерлі сакрококцигеялық тератомалар даму ықтималдығы жоғары. MNX1 геніндегі аутосомдық-доминантты мутацияға байланысты Кураррино синдромы пресакральді массадан (әдетте жетілген тератома немесе алдыңғы менингоцеле), аноректальді ақаулықтан және сакральді дисгенезден тұрады.

Асқынулар

Жүктілік кезінде ананың асқынуларына айна синдромы жатады. Босану кезіндегі аналық асқынулар кесарево қимылы немесе, балама ретінде, механикалық дистоциямен бірге вагинальды босану болуы мүмкін. Тератоманың массалық әсерінің асқынулары тератома туралы бетте қарастырылады. Үлкен SCT-нің массалық әсерінің асқынуларына жамбас дисплазиясы, ішек тоқырауы, несеп жолының тоқырауы, гидронефроз және гидропс феталис жатады. Тіпті кішкентай SCT де, егер ол пресакральді болса (Альтман IV түрі), массалық әсердің асқынуларын тудыруы мүмкін. Ұрықтағы ауыр гидронефроз өкпе дамуының жетіспеушілігіне әкелуі мүмкін. Сондай-ақ ұрықта және жаңа туған нәрестеде анус жабылмаған болуы мүмкін. Массалық әсердің және/немесе хирургияның кейінгі асқынуларына неврогенді көк шөлке, несепті ұстамаудың басқа түрлері, нәжіс ұстамау және таз ішіндегі жүйкелер мен бұлшық еттерге кездейсоқ зақым келтіру немесе олардан бас тарту нәтижесінде туындайтын басқа да созылмалы проблемалар жатады. Кокциксті алып тастау қосымша асқынуларды тудыруы мүмкін. Дегенмен, 25 науқасты қамтыған бір зерттеуде ең көп кездесетін асқыну хирургиялық жараның қанағаттандырмас көрінісі болды.

Кейінгі әсерлері

Кейінгі әсерлер екі түрлі болады: ісіктің өзінің салдары, және ісікті емдеу үшін жасалған операция мен басқа емшаралардың салдары. Кокциксті алып тастамаудың салдары тератоманың қайталануы мен метастаздық қатерлі ісіктерді қамтуы мүмкін. Кейінгі қатерлі ісіктер көбінесе кокцикстің толыққанды жойылмауымен байланысты болады және аденокарцинома түрінде кездеседі. Аман қалғандардың арасында функционалдық бұзылыстар жиі кездеседі, бірақ шағын салыстырмалы зерттеуде SCT-ден аман қалғандар мен салыстырылатын бақылау тобы арасында маңызды емес айырмашылық анықталды. Сирек жағдайларда, кіші кезеңдегі тіндік жарақаттар жүкті әйелдің, SCT-ден аман қалғанның, баласын кесаров тілігімен босануын қажет етуі мүмкін.

Себеп

SCT әр 35 000 тірі туған баланың біреуінде кездеседі және жаңа туған нәрестелерде ең көп таралған ісік болып табылады. SCT көбінесе нәрестелер мен балаларда табылады, бірақ ересектерде де кездеседі, ал жүктілік кезеңіндегі ультрадыбыстық тексерулердің жиі қолданылуы ұрықта диагноз қойылған SCT санының күрт өсуіне әкелді. Басқа терратомалар сияқты, SCT да өте үлкенге дейін өсе алады. Басқа терратомалардан өзгеше, SCT кейде ұрықтың қалған бөлігінен үлкен болады. Сакрококцигеялық тератомалар – жаңа туған нәрестелерде, сәбилерде және 4 жасқа дейінгі балаларда диагностикаланатын гермдік жасуша ісігінің (жақсы және қатерлі) ең көп кездесетін түрі. SCT қыздарда ұлдарға қарағанда жиірек кездеседі, арақатынасы 3:1 немесе 4:1 болып тіркелген. Дәстүрлі түрде, сакрококцигеялық тератомалар баланың жасына, ісіктің орналасуына және ісіктің қатерлі болу мүмкіндігіне байланысты 2 клиникалық түрде көрінеді. Жүктілік кезеңіндегі ультрадыбыстық тексерулердің енгізілуімен үшінші клиникалық түр пайда болуда. Ұрықтық ісіктер жүктілік кезеңіндегі ультрадыбыстық тексеру кезінде аналық белгілермен немесе оларсыз табылады. Әдеттегі тексерулерде табылған SCT көбінесе кішкентай болып келеді және ішінара немесе толық сыртқа шығып тұрады. Ішкі SCT ультрадыбыс арқылы оңай көрінбейді, егер олар ұрықтың несеп қуысы мен басқа органдарының қалыптан тыс орналасуы арқылы олардың бар екенін көрсетпесе, бірақ үлкен ұрықтық SCT аналық асқынуларды тудыруы мүмкін, бұл стандартты емес, қосымша зерттеулерді талап етеді. Жаңа туған кезде сакральді аймақтан шығып тұратын ісіктер көбінесе жетілген немесе жетілмеген тератомалар болып табылады. Сәбилер мен кішкентай балаларда ісік көксік-ішкі аймақта сезілетін масса ретінде пайда болады, ол несеп қуысын немесе тік ішекті қысып тұрады. Бұл ісіктердің қатерлі болу ықтималдығы жоғары. Алғашқы зерттеулер көрсеткендей, сакрококцигеялық ісік диагнозы қойылған кезде 2 айдан үлкен қыздарда ісіктің қатерлі болу деңгейі 48%, ал ұлдарда 67% құрайды, ал 2 айдан кіші қыздарда 7%, ұлдарда 10% шамасында болады. Ісіктің таздық орналасуы нашар жағдайды болжау факторы болып табылады, бұл толыққанды резеңке жасау мүмкін емеуіне байланысты болуы мүмкін. Үлкен балалар мен ересектерде ісік пилонидальді синусқа ұқсауы мүмкін немесе ректальді тексеру немесе басқа да зерттеулер кезінде анықталуы мүмкін.

Диагностика

Жүктіліктегі УДТ кезінде сыртқы компоненті бар СКТ сұйықтыққа толы киста немесе ұрықтың денесінен шығып тұрған қатты масса түрінде көрінуі мүмкін. Ұрықтың ішіндегі СКТ-лер кішкентай болса, олар анықталмай қалуы мүмкін; ұрықтың несеп қуысы қалыпты емес орналасқанда, СКТ басқа органдарды ығыстырып жібергендіктен, анықтау (немесе кем дегенде күдік тудыру) мүмкін. Туған кезде әдеттегі көрінісі – бөккенің жоғарғы бөлігіндегі тері астындағы байқалатын ісік немесе масса. Көрмесе де, оны сезінуге болады; ақырын басса, қатты қайнатылған жұмыртқа сияқты сезіледі. Кішкентай СКТ егер толығымен дене ішінде болса, жылдар бойы белгілі болмауы мүмкін, оның мөлшері артқы жақтағы ауырсыну, ішек қырысу және жамбас ішіндегі үлкен массаның басқа да белгілерін тудырғанша немесе жамбастан шығып кеткенше күтеді. Ішкі болған жағдайда, тіпті салыстырмалы түрде үлкен СКТ-лер де қанағаттандырылмауы мүмкін, себебі сүйекті жамбас оны жасырады және қорғайды. Медиастинальды ісіктер, оның ішінде тератомалар да қабырғалармен жасырылады және қорғалады. Кейбір СКТ-лер бала 2 жасқа келгенде сөйлей бастағанда және автокреслода отырғанда артқы жағының ауыруын немесе "ішек толғандай" сезінісін айтып шағымданады. Сакрококцигеальді және/немесе пресакральді аймақтарда басқа ісіктер де пайда болуы мүмкін, сондықтан дифференциалдық диагноз қою үшін оларды жоққа шығару қажет. Оларға экстраспинальды эпендимома, эпендимобластома, нейробластома және рабдомиосаркома жатады. Сыртқы компоненті бар кішкентай СКТ-лер, жүктілік кезіндегі УДТ немесе туған кезде байқалатын, көбінесе спина бифида деп жаңылысады. Цистикалық СКТ және терминалды миелоцистоцелді ажырату әсіресе қиын; дәлірек диагноз қою үшін МРТ ұсынылады.

Ересектердегі ТБТ-ны басқару

SCT ересектерде өте сирек кездеседі, және көбінесе бұл ісіктер қатерсіз болып келеді, олардың қатерліге айналу ықтималдығы өте төмен. Бұл бағалау, ісік диагноз қойылғанға дейін ондаған жылдар бойы қатерліге айналмағандықтан, енді қатерліге айналу мүмкіндігінің жоқ немесе өте аз екендігіне негізделген. Осы себепті, және ересектерде кокцигектомия нәрестелерге қарағанда жоғары тәуекелмен байланысты болғандықтан, кейбір хирургтар SCT-ден аман қалған ересектердің кокциксін алып тастамауды жөн көреді. Жақсы нәтижелер туралы жағдайлар келтірілген.