Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фокомелия – адамның қол-аяқтарының туа біткен даму ақаулары, нәтижесінде жүзбеқанат тәрізді мүше пайда болады. Фокомелияның басты себебі – жүктілік кезінде ананың талидомид препаратын қолдануы, бірақ көптеген жағдайларда себептері аныталмаған.
Phocomelia is a congenital condition that involves malformations of human arms and legs which results in a flipper like appendage. A prominent cause of phocomelia is the mother's use of the drug thalidomide during pregnancy; however, the causes of most cases are to be determined.
Талидомид синдромының белгілері
Адам дәрілер немесе фармацевтикалық препараттардың салдарынан фокомелиямен туса, бұл талидомид синдромы деп аталады. Талидомид синдромының белгілері мүшелердің жоқтығымен немесе қысқаруымен сипатталады, бұл қолдар мен аяқтардың жүзбектей болуына әкеледі. Энтони Дж. Перри III және Сильвия Хсудың мәлімдеуінше, олар сонымен қатар:
When an individual is born with phocomelia due to drugs or pharmaceuticals, it is known as thalidomide syndrome. The symptoms of thalidomide syndrome are defined by absent or shortened limbs, causing flipper hands and feet. According to Anthony J Perri III and Sylvia Hsu they can additionally receive:
Талидомид
Талидомид 1958 жылы Батыс Германияда Contergan деген атпен сатылымға шығарылды. Негізінен тыныштандыратын немесе ұйықтауға көмектесетін дәрі ретінде тағайындалған талидомид, сонымен қатар "күңке, ұйқысыздық, гастрит және кернеуді" емдейді деп мәлімделді. Кейіннен ол жүкті әйелдердегі ауыруды басу және токсикозды жеңілдету үшін қолданылды. Талидомид Германияда 1960 жыл шамасында рецептсіз сатылатын дәріге айналды, яғни оны дәрігердің тағайындауысыз сатып алуға болады. Дәрі сатылымға шыққаннан кейін көп ұзамай Германияда 5 000-7 000 бала фокомелиямен дүниеге келді. Олардың тек 40% ғана тірі қалды. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, "деформацияланған балалары бар аналардың 50 пайызы жүктіліктің бірінші триместрінде талидомид қабылдаған". Еуропа, Австралия және АҚШ бойынша фокомелиямен ауырған 10 000 бала туралы хабарланды, олардың тек 50% ғана аман қалды. Талидомид нәрестелердің өліміне немесе ауыр мүгедектігіне тікелей байланысты болды. Ананың құрсағында талидомидке ұшыраған балаларда аяқ-қолдардың жетіспеушілігі байқалды, яғни ұзын аяқ-қолдар дамымаған немесе қысқа болып келді. Басқа да салдарына көздің, жүректің, ас қорыту және зәр шығару жүйесінің бұзылулары, соқырлық және есіту қабілетінің жоғалтуы жатты.
Thalidomide was released onto the market in 1958 in West Germany under the name Contergan. Primarily prescribed as a sedative or hypnotic, thalidomide also claimed to cure "anxiety, insomnia, gastritis, and tension". Afterwards it was used against nausea and to alleviate morning sickness in pregnant women. Thalidomide became an over the counter drug in Germany around 1960, i. e. it could be bought without a prescription. Shortly after the drug was sold, in Germany between 5,000 and 7,000 infants were born with phocomelia. Only 40% of these children survived. The statistic was given that "50 percent of the mothers with deformed children had taken thalidomide during the first trimester of pregnancy." Throughout Europe, Australia, and the United States, 10,000 cases were reported of infants with phocomelia; only 50% of the 10,000 survived. Thalidomide became effectively linked to death or severe disabilities among babies. Those subjected to thalidomide while in the womb experienced limb deficiencies in that the long limbs either were not developed or presented themselves as stumps. Other effects included deformed eyes, hearts, alimentary and urinary tracts, blindness and deafness.
Генетикалық мұрагерлік
Ұлттық сирек кездесетін аурулар ұйымының (NORD) мәліметінше, фокомелия (оның отбасылық генетикалық түрінде) берілген кезде, ол аутосомалық рецессивті қасиет ретінде көрінеді және мутация 8-ші хромосомамен байланысты. Робертс синдромын зерттеу, фокомелияға ұқсас белгілері бар генетикалық аурудың ықтимал себептерін анықтады. Робертс синдромымен ауыратын адамның хромосомалық көшірмелері центромерлерде біріктірілмейді, осылайша олар дұрыс орналаса алмайды. Нәтижесінде, жаңа пайда болған жасушаларда хромосомалардың саны артық немесе жетіспейді. Робертс синдромы мен фокомелияның екесінде де жасушалар дамуын тоқтатып немесе өліп, аяқ-қолдардың, көздердің, мидың, таңдайдың немесе басқа да құрылымдардың қалыпты дамуына бөгет жасайды.
According to the National Organization for Rare Disorders (NORD), when phocomelia is transmitted (in its familial genetic form) it is seen as an autosomal recessive trait and the mutation is linked to chromosome 8. A study of Roberts syndrome, a genetic disorder showing similar symptoms to phocomelia, has shed light on the possible causes. An individual afflicted with Roberts Syndrome will have chromosome copies that do not connect at the centromeres, making them unable to line up accordingly. As a result, the newly made cells contain an excess or reduced number of chromosomes. In both Roberts syndrome and phocomelia the cells cease to develop, or die, preventing proper development of the limbs, eyes, brain, palate, or other structures.
Емдеу
Протез – жоғалған аяқ-қолдар, тістер және басқа да дене мүшелерінің синтетикалық баламасы. XX ғасырда протездік аяқ-қолдар саласында үлкен жетістіктерге қол жеткізілді. Қазіргі заманғы пластик, күрделі процедуралар және жақсы пигменттер сияқты жаңа материалдардың пайдалануы, салмағы жеңіл және шынайы көрінетін жасанды аяқ-қолдар жасауға мүмкіндік берді. Миоэлектрлік протездердің дамуымен, науқастар арқандар немесе басқа да құрылғыларды қолданбай аяқ-қолдарын қозғай алады. Миоэлектрлік мүшелер жүйке жүйесі мен бұлшық еттерден келетін электр сигналдарын анықтайды. Олар алғаш рет ересектерде қолданылды, бірақ қазір балаларға да орнатылуда. Фокомелия салдарынан аяқ-қолдарын жоғалтқан науқастар көбінесе протездермен емделеді. Алты айлық нәрестелерге протездік қолғап орнату ұсынылады, бұл оларға протезге бейімделуге көмектеседі. Бала екі жасқа келгенде оған ілгек қосылады. Соңында науқасқа миоэлектрлік протез берілуі мүмкін. Пациенттерге осылай емдеу жасау себебі – жас кезінде жасанды аяқ-қолды ұстауға қажетті тіндер мен сүйектердің жетілмегендігі.
Prosthesis is a synthetic alternative for missing limbs, teeth, and various other body parts. Advances in prosthetic limbs have increased greatly during the twentieth century. The use of new materials such as modern plastics, complex procedures and better pigments have created lighter in weight and more realistic looking artificial limbs. With the advancement of myoelectric prosthetic limbs, patients are able to move their limbs without the use of cords or other devices. The myoelectric limbs can detect electric signals from the nervous system and muscles. They were first used on adults, but now they are being fitted to children. Patients that receive a loss of limbs due to phocomelia are typically treated with prosthetics. Infants at the age of six months are recommended to have a prosthetic mitten fitted, enabling them to get used to the prosthesis. A hook will be added when the child reaches the age of two years. Eventually the patient may receive a myoelectric prosthetic limb. Patients are treated in this way due to the lack of understanding at a young age and the absence of necessary tissues and bones to hold the prosthetic limb.
Атақты істер
Матиас Бухингер (1674 – 1740) қол-аяқсыз туған, Солтүстік Еуропаны аралап саяхаттаған суретші және өнер иесі. Мүгедектігіне қарамастан Бухингер өте шебер микрогравер, фокусник, мерген және музыкант болды. Ол 4 рет үйленген және 14 баласы бар. Луи Жозеф Сезар Дюкорне (1806 – 1856) – аяғымен сурет салатын француз суретшісі. Ол негізінен Киелі кітап сюжеттері мен тарихи көріністерімен, сондай-ақ портреттерімен танымал. Аме Барнбрук қолсыз, сол аяғының төменгі жартысы және үш саусағы жоқ күйде дүниеге келген. Оның фокомелияның сирек түрі бар, яғни барлық мүшелері зақымдалған. Ол Вуллонгонг университетін шығармашылық өнер бакалавры мамандығы бойынша бітірген. Барнбрук аяғымен труба ойнайды және әлем чемпионаттары деңгейінде жарысқа қатысатын теңізші. Ол 2012 жылы Лондонда өткен Паралимпиада ойындарына ілікпеді, бірақ 2016 жылы Рио-де-Жанейродағы Паралимпиада ойындарына дайындалды. Сара Биффен (шамамен 1784 – 1850) – қолсыз және аяқтары жетілмеген күйде туған ағылшын суретшісі. Ол ауызбен сурет салуды үйренді, оған Уильям Крейг сабақ берді және туындыларын Корольдік академияда көрсетті. Биффенге Корольдік отбасының миниатюраларын салу тапсырылды, ал кейіннен Виктория патшайымы оған зейнетақы тағайындады. Илай Боуэн өмірін цирк қойылымдарында өнер көрсетумен өткізді. Мат Фрейзер анасы жүкті кезінде талидомид қабылдағандықтан фокомелиямен дүниеге келді. Ол Fear of Sex, The Reasonable Strollers, Joyride, The Grateful Dub және Living in Texas сияқты рок-топтардың барабаншысы ретінде белгілі. Ол сонымен қатар актер және өнер иесі. Рахма Харуна Нигерияда ауыр фокомелиямен дүниеге келген. Оның аяқ-қолдары болмады, тек оң қолының бір бөлігі мойнына бекітілген. Рахманың оқиғасы жергілікті журналист оны ағасымен бірге көшеде көргеннен кейін жарияланды, содан кейін бұл оқиға әлеуметтік желілерде кеңінен тарады. Ол 2016 жылдың 25 желтоқсанында 19 жасында қайтыс болды. Хи А Ли – әр қолында екі саусағы бар пианист. Элисон Лаппер фокомелиямен дүниеге келген. Оның қолдары мен аяқтары қысқа, сүйектері жетілмеген. Лаппер 1994 жылы Брайтон университетін бітірді, өзін бейнелеу өнерінде таныстырды және 2000 жылы Парис есімді ұлы дүниеге келді. Лаппер ауыз және аяқ суретшілер қауымдастығы үшін карточкалар мен күнтізбелер шығарады. Ол протездік аяқ-қолдарды тақпайды. Ол жеңіл атлетикамен айналысып, 1984 және 1988 жылғы жазғы Паралимпиада ойындарына қатысты. Тейнан дәрігерлік мамандық алып, кейін әнші болды. Ник Вуйчич – евангелист, мотивациялық спикер, автор және Life Without Limbs ұйымының директоры. Шитал Деви (2007 жылы туған) – әйелдер арасындағы пара-атақтың әлемдік рейтингінде бірінші орынға жеткен бірінші және жалғыз қолсыз пара-атақты.
Matthias Buchinger (1674 1740) was born without hands or legs and was an artist and performer who travelled across Northern Europe. Despite his handicap Buchinger was an incredibly accomplished micro engraver, magician, marksman and musician. He was married 4 times and had 14 children. Louis Joseph César Ducornet, (1806 – 1856) was a French painter who painted with his foot. He is known primarily for biblical and historical scenes, as well as portraits. Ame Barnbrook was born without arms and only the lower half of her left leg, and three toes. She has a rarer form of phocomelia, meaning all of her limbs are affected. She graduated from the University of Wollongong with a Bachelor of Creative Arts. Barnbrook plays the trumpet with her foot and is a competitive sailor. at world championship level. She did not qualify for the 2012 Paralympic Games in London, but she trained for the 2016 Paralympic Games in Rio de Janeiro. Sarah Biffen (c. 1784 – 1850), was an English painter born without arms and only vestigial legs. She learnt to paint by mouth, was taught by William Craig, and exhibited at the Royal Academy. Biffen was commissioned to paint miniatures of the Royal Family, and Queen Victoria later awarded her pension. Eli Bowen, who made his living performing in sideshows. Mat Fraser was born with phocomelia due to his mother taking thalidomide while she was pregnant. He is known as the drummer of rock bands including Fear of Sex, The Reasonable Strollers, Joyride, The Grateful Dub, and Living in Texas. He is also an actor and performing artist. Rahma Haruna was born in Nigeria with severe phocomelia. She had no limbs, except for a partially formed right hand that was attached to her axilla. Rahma's story came out when a local journalist saw her on the street with her brother, after which the story was shared widely on social media. She died at the age of 19, on 25 December 2016. Hee Ah Lee, a pianist who has two fingers on each hand. Alison Lapper was born with phocomelia. She is arm deficient and has shortened bones and legs. Lapper graduated from Brighton University in 1994, established herself as a visual artist, and in 2000 gave birth to a son, Parys. Lapper produces cards and calendars for The Mouth and Foot Painters' Association. She does not wear prosthetic limbs. He became a track and field athlete, competing in the 1984 and 1988 Summer Paralympics. Tynan went on to a career as a physician, and later, a singer. Nick Vujicic, evangelist, motivational speaker, author, and director of Life Without Limbs. Sheetal Devi (born 2007), first and only armless para archer to reach world number one in compound women's para archery ranking.